Ảnh minh họa người lao động làm việc - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam kiến nghị sửa đổi, quy định lộ trình giảm giờ làm việc bình thường của người lao động xuống còn từ 40 đến 44 giờ/tuần thay cho mức 48 giờ hiện nay.
Giảm giờ làm cần đi kèm giải pháp nâng cao năng suất
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, thành viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đánh giá đề xuất sửa đổi, quy định lộ trình giảm giờ làm việc bình thường của người lao động xuống 40-44 giờ/tuần là kiến nghị rất đáng quan tâm.
Đây không chỉ là câu chuyện về số giờ làm, mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động, đời sống gia đình, an sinh xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Việc giảm giờ làm việc xuống còn 40-44 giờ/tuần, nếu được thiết kế hợp lý, sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa khu vực công và khu vực doanh nghiệp, bảo đảm tốt hơn quyền nghỉ ngơi của người lao động, nhất là trong các ngành nghề có cường độ lao động cao.
Đây cũng là xu hướng phù hợp với tiến trình phát triển của nhiều quốc gia, khi năng suất lao động tăng lên thì người lao động cần được thụ hưởng thành quả phát triển không chỉ bằng thu nhập, mà còn bằng thời gian sống có chất lượng hơn.
Song bà cho rằng chính sách này không thể thực hiện một cách giản đơn, đồng loạt và thiếu đánh giá tác động.
Cần nhìn nhận cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam hiện nay phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều ngành sản xuất như dệt may, da giày, chế biến, lắp ráp vẫn sử dụng nhiều lao động, chịu áp lực lớn về đơn hàng, chi phí, tiến độ giao hàng.
Nếu giảm giờ làm mà không đi kèm nâng cao năng suất, cải tiến công nghệ, tổ chức lại ca kíp, đào tạo lại lao động thì chi phí sản xuất có thể tăng, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp và cuối cùng cũng tác động ngược trở lại đến việc làm, thu nhập của người lao động.
"Để chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả, cần một lộ trình khoa học, đánh giá tác động đầy đủ, sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động.
Đặt người lao động ở trung tâm không có nghĩa là xem nhẹ lợi ích của doanh nghiệp, ngược lại, một lực lượng lao động khỏe mạnh, gắn bó, có đời sống cân bằng chính là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp phát triển, quốc gia cạnh tranh bền vững", bà Nga nêu thêm.
Nghiên cứu đến 2045, giảm giờ làm còn 35 giờ/tuần
Luật sư Lê Đình Quảng, nguyên Phó trưởng Ban Chính sách pháp luật Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, cho rằng việc đề xuất lộ trình giảm thời gian làm việc của người lao động từ 48 giờ xuống 40 - 44 giờ/tuần hoàn toàn phù hợp.
Bởi thời gian 48 giờ/tuần là tỉ lệ làm việc rất cao và xu hướng chung của thế giới đều giảm giờ làm của người lao động.
Ông cho hay việc nghiên cứu giảm giờ làm của người lao động xuống 40 - 44 giờ/tuần cũng nhằm đảm bảo công bằng, bình đẳng giữa các khu vực.
"Khu vực công đã thực hiện làm việc 40 giờ/tuần từ lâu, trong khi người lao động khu vực sản xuất, kinh doanh... vẫn làm việc 48 giờ/tuần và chỉ khuyến khích giảm giờ làm. Song việc khuyến khích thường không được áp dụng trong thực tế.
Với sự phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, kinh doanh nhằm tăng năng suất, quản trị doanh nghiệp hiện đại, việc nghiên cứu lộ trình giảm xuống 40 - 44 giờ/tuần, tiến tới 35 giờ/tuần đến thời điểm này đã chín muồi.
Do vậy cần sớm xem xét sửa Bộ luật Lao động để thực hiện", ông Quảng nói.
Ông kiến nghị có thể xây dựng lộ trình cụ thể để thực hiện việc giảm thời gian làm việc. Ví dụ từ nay đến 2030 sẽ giảm giờ làm xuống 44 giờ/tuần, từ sau 2030 nghiên cứu giảm xuống 40 giờ/tuần và có thể đến 2045 xem xét giảm xuống còn 35 giờ/tuần.
Ông chỉ rõ việc kéo dài thời gian lao động thể hiện cường độ lao động. Còn hiện nay với sự phát triển của khoa học công nghệ, năng suất lao động phụ thuộc rất nhiều vào thiết bị, máy móc, ứng dụng khoa học công nghệ, trình độ quản trị doanh nghiệp hiện đại…
Do vậy kéo dài thời gian lao động không phải là cách để tăng năng suất, mà quan trọng là áp dụng khoa học công nghệ, quản trị hiện đại.
"Với các điều kiện thuận lợi ứng dụng khoa học công nghệ hiện nay hoàn toàn có đủ cơ sở giảm giờ làm nhưng vẫn đảm bảo có động lực tăng năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Khi giảm giờ làm, người lao động sẽ có thêm điều kiện học tập, nâng cao trình độ, tay nghề, từ đó góp phần tăng năng suất lao động", ông Quảng nói thêm.
