Theo số liệu từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt 345,68 tỷ USD, tăng 24,7% so với cùng kỳ năm trước, tương ứng tăng thêm khoảng 68,47 tỷ USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 169,02 tỷ USD, tăng 20,1%, còn nhập khẩu đạt 176,66 tỷ USD, tăng 29,5%.
Riêng trong tháng 4/2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu đạt 95,97 tỷ USD, tăng 2,4% so với tháng trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt 45,99 tỷ USD, giảm nhẹ 1,3%, trong khi nhập khẩu đạt 49,98 tỷ USD, tăng 5,9%.
Sau 4 tháng, thu ngân sách từ xuất nhập khẩu vượt 166 nghìn tỷ đồng. Ảnh minh hoạViệc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu khoảng 7,6 tỷ USD. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng điều này phần nào phản ánh xu hướng phục hồi sản xuất trong nước khi doanh nghiệp tăng nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, linh kiện phục vụ sản xuất và xuất khẩu trong các tháng tiếp theo.
Trong bức tranh thương mại chung, nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Thống kê cho thấy có 24 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 89,1% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Đáng chú ý, có 7 nhóm hàng đạt trên 5 tỷ USD, chiếm tới 69,1% tổng kim ngạch xuất khẩu, gồm điện tử, máy tính và linh kiện; điện thoại và linh kiện; máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng; dệt may; giày dép; phương tiện vận tải và phụ tùng; gỗ và sản phẩm gỗ.
Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước đạt 53,9 tỷ USD, trong khi Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch khoảng 69 tỷ USD.
Cùng với sự gia tăng mạnh mẽ của hoạt động thương mại, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu cũng ghi nhận kết quả tích cực. Theo Cục Hải quan, riêng tháng 4/2026, số thu ngân sách đạt 46.974 tỷ đồng, tăng 1,8% so với tháng trước.
Lũy kế đến hết ngày 30/4/2026, toàn ngành Hải quan thu ngân sách đạt 166.301 tỷ đồng, bằng 36,9% dự toán được giao và tăng 16,5% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng tăng hơn 23.563 tỷ đồng. Kết quả này đồng thời đạt 32,2% chỉ tiêu phấn đấu cả năm của ngành Hải quan.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu cạnh tranh ngày càng gay gắt, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu từ 15-16% trong năm 2026 được đánh giá là áp lực không nhỏ. Điều này đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp phải có sự phối hợp chặt chẽ nhằm duy trì đà tăng trưởng bền vững, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh hàng hóa Việt Nam.
Đối với ngành Hải quan, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là bảo đảm thông quan nhanh chóng, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mà còn phải tăng cường kiểm soát rủi ro, chống gian lận thương mại, buôn lậu và hạn chế thất thu ngân sách.
Theo đó, ngành Hải quan đang tiếp tục đẩy mạnh phương thức quản lý rủi ro, chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Cơ quan hải quan tập trung kiểm tra đối với các lô hàng có dấu hiệu rủi ro cao, đồng thời tạo điều kiện thông quan nhanh đối với doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thông quan nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.
Một trong những điểm đáng chú ý là từ ngày 1/6 tới đây, Cục Hải quan sẽ thí điểm mô hình thông quan tập trung đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại Chi cục Hải quan khu vực III. Mô hình mới hướng tới thủ tục phi giấy tờ, tinh gọn quy trình và nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.
Song song với cải cách thủ tục hành chính, ngành Hải quan cũng tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các hoạt động đối thoại, hướng dẫn chính sách và tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình làm thủ tục. Nhiều đơn vị hải quan địa phương duy trì tổ hỗ trợ trực tuyến, đường dây nóng và các kênh tư vấn nhằm kịp thời giải đáp vướng mắc cho doanh nghiệp.
Bên cạnh nhiệm vụ tạo thuận lợi thương mại và thu ngân sách, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và phòng chống ma túy tiếp tục được lực lượng Hải quan triển khai quyết liệt.
Trong khoảng thời gian từ ngày 15/3 đến 14/4/2026, cơ quan Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 2.152 vụ vi phạm, tăng 61,8% so với cùng kỳ năm trước. Trị giá hàng hóa vi phạm ước tính khoảng 1.720 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã chuyển khởi tố 15 vụ, tăng 25% so với cùng kỳ năm 2025, đồng thời thu nộp ngân sách 76,2 tỷ đồng.
Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/4/2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện và xử lý 7.029 vụ vi phạm với trị giá hàng hóa vi phạm ước đạt gần 6.487 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã khởi tố 4 vụ và chuyển khởi tố 43 vụ, số thu nộp ngân sách đạt 277,5 tỷ đồng.
Trong lĩnh vực phòng chống ma túy, từ ngày 15/3 đến 14/4/2026, ngành Hải quan chủ trì và phối hợp với lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng phát hiện, bắt giữ 17 vụ với 23 đối tượng. Tang vật thu giữ khoảng 62,7 kg ma túy các loại, gồm cần sa, heroin, cocain, ketamine và ma túy tổng hợp.
Tính từ ngày 15/12/2025 đến 14/4/2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện, bắt giữ tổng cộng 63 vụ với 81 đối tượng liên quan đến ma túy, thu giữ khoảng 306,7 kg ma túy các loại, trong đó có hơn 181 kg ma túy tổng hợp.
Những kết quả đạt được trong 4 tháng đầu năm cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam đang duy trì đà phục hồi tích cực bất chấp nhiều khó khăn từ thị trường thế giới. Trong bối cảnh đó, việc ngành Hải quan đồng thời thực hiện hiệu quả hai mục tiêu “thông quan nhanh” và “kiểm soát chặt” được xem là yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy tăng trưởng thương mại, bảo đảm nguồn thu ngân sách và giữ vững kỷ cương trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Đỗ Khuyến
