Củng cố lực lượng pháp lý ngay từ cơ sở
Vừa qua, ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng cho biết, Ban Thường vụ Hội, vừa có tờ trình gửi các cấp ủy địa phương, đề nghị cho chủ trương thành lập Chi hội Luật gia tại các xã, phường, đặc khu.
Ông Nguyễn Bá Sơn trao đổi với ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, trong buổi thăm và làm việc của đoàn Hội Luật gia Việt Nam tại Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng.
Tờ trình nêu rõ, trong những năm qua, đội ngũ luật gia tại cơ sở từng bước được hình thành, chủ yếu là cán bộ, công chức, viên chức có chuyên môn pháp luật, được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm thực tiễn. Đây là lực lượng có thể tham gia hiệu quả vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn pháp lý, hòa giải ở cơ sở cũng như đóng góp ý kiến xây dựng chính sách.
Tuy nhiên, việc tổ chức, tập hợp lực lượng này trong khuôn khổ tổ chức hội tại nhiều địa phương vẫn chưa đồng bộ. Một số nơi chưa thành lập hoặc chưa kiện toàn Chi hội, khiến hoạt động còn phân tán, thiếu tính hệ thống, chưa phát huy hết vai trò của đội ngũ luật gia.
Trong khi đó, yêu cầu thực tiễn đặt ra ngày càng cao khi chính quyền địa phương đang vận hành theo mô hình hai cấp. Các vấn đề pháp lý phát sinh ở cơ sở liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, từ đất đai, trật tự xây dựng đến tranh chấp dân sự, đòi hỏi sự tham gia kịp thời của lực lượng am hiểu pháp luật.
Việc thành lập Chi hội Luật gia tại xã, phường vì vậy được xem là giải pháp nhằm "lấp khoảng trống" về tổ chức, đưa lực lượng luật gia vào một khuôn khổ hoạt động thống nhất, gắn với nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Gắn pháp luật với đời sống, tăng hiệu quả quản lý
Theo đề xuất, Chi hội Luật gia tại cơ sở không chỉ là tổ chức nghề nghiệp mà còn đóng vai trò hỗ trợ chính quyền trong nhiều lĩnh vực.
Cụ thể, Chi hội sẽ tham gia phổ biến, giáo dục pháp luật; tư vấn pháp lý; trợ giúp pháp lý; hòa giải ở cơ sở và tham gia các hoạt động giám sát, phản biện xã hội.
Đáng chú ý, Chi hội còn được xác định là đầu mối, cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền, Mặt trận địa phương với nhân dân, giúp truyền tải chủ trương, chính sách pháp luật đến người dân một cách kịp thời, đồng thời phản ánh ý kiến, kiến nghị từ cơ sở lên các cấp có thẩm quyền.
Vai trò "cầu nối" này sẽ góp phần tăng cường sự đồng thuận xã hội, hạn chế phát sinh điểm nóng, khiếu kiện kéo dài và nâng cao hiệu quả điều hành ở địa phương.
Mô hình này cũng được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Khi các vấn đề pháp lý được xử lý sớm từ cơ sở, áp lực cho các cấp cao hơn sẽ giảm, đồng thời tạo sự đồng thuận trong xã hội.
Để bảo đảm hoạt động hiệu quả, Hội Luật gia thành phố đề nghị cấp ủy địa phương trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của Chi hội; Ủy ban nhân dân cùng cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước, tạo điều kiện về cơ sở vật chất, kinh phí; đồng thời phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác giám sát, phản biện.
Cùng với đó, Hội Luật gia thành phố sẽ hướng dẫn quy trình thành lập, hoàn thiện hồ sơ, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho hội viên và xây dựng quy chế phối hợp giữa Chi hội với các cơ quan tại địa phương.
Theo kế hoạch, việc thành lập và đưa vào hoạt động các Chi hội Luật gia tại xã, phường sẽ được triển khai trong quý II/2026, từ ngày 1/4 đến 30/6.
Trong tháng 4, các địa phương sẽ rà soát thực trạng đội ngũ luật gia, thống nhất chủ trương và nhân sự, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Hội Luật gia thành phố sẽ ban hành hướng dẫn, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn.
Tháng 5 là giai đoạn hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và tổ chức công bố, ra mắt các Chi hội. Bước sang tháng 6, các Chi hội sẽ kiện toàn tổ chức, xây dựng quy chế hoạt động, chương trình công tác và triển khai nhiệm vụ.
Kết thúc quý II, Hội Luật gia thành phố sẽ tổng hợp, đánh giá kết quả, báo cáo Thành ủy, UBND thành phố và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, đồng thời đề xuất giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của các Chi hội.
Việc thành lập Chi hội Luật gia tại xã, phường, không chỉ hoàn thiện tổ chức mà còn tạo chuyển biến trong cách tiếp cận pháp luật.
Thay vì chờ xử lý ở cấp cao hơn, các vấn đề pháp lý sẽ được giải quyết ngay từ cơ sở, nơi gần dân nhất, góp phần xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và bền vững cho sự phát triển của thành phố.
