Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Sáng 8-5, tại hội thảo khoa học Luật Đô thị đặc biệt - đột phá thể chế cho TP.HCM, nhiều ý kiến tập trung đề xuất cụ thể các điều, khoản phân cấp, phân quyền thực chất, mạnh mẽ cho chính quyền đô thị đặc biệt.
Tập trung nội dung chính, đặc trưng thuộc về cơ chế đặc biệt cho đô thị đặc biệt
TS Nguyễn Thị Thiện Trí (Đại học Luật TP.HCM) cho rằng để các đô thị đặc biệt giải quyết được hầu hết các vấn đề xảy ra tại đô thị đặc biệt, dự luật cần xây dựng cơ chế phân định thẩm quyền lấy đô thị đặc biệt làm trung tâm, lấy nhu cầu và bối cảnh đang vận hành và đô thị hóa mạnh của đô thị đặc biệt TP.HCM làm căn cứ xây dựng nguyên tắc phân định thẩm quyền.
"Phân quyền mạnh, toàn diện, triệt để, thực chất cho chính quyền đô thị đặc biệt cần được thể hiện ở tầm và kỹ thuật, phương thức phân quyền", bà Trí nói.
Theo bà Trí, nguyên tắc phân định thẩm quyền phải đảm bảo xác định phân quyền toàn diện trên tất cả các ngành, lĩnh vực, trừ các lĩnh vực then chốt về an ninh quốc phòng, đối ngoại, thể chế chính trị và nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước trung ương vẫn nắm quyền tập trung toàn diện.
Cùng với đó, áp dụng kỹ thuật phân quyền từ dưới lên. Với kỹ thuật này, việc xác định phạm vi chỉ đạo, phê duyệt hay quyết định sẽ được xác định cho chính quyền trung ương, thay vì theo cách làm truyền thống là liệt kê quyền cho chính quyền địa phương.
Theo cách này, thẩm quyền của địa phương sẽ được xác định theo nguyên tắc loại trừ các thẩm quyền được luật này quy định do trung ương quyết định.
"Với kỹ thuật này, chính quyền đô thị được chủ động hoàn toàn với các vụ việc thuộc địa phương mà không cần chờ quyết định hay ý kiến chỉ đạo của trung ương. Hơn nữa, chính quyền đô thị sẽ hoàn toàn chủ động, tự chủ cao trong việc xác định nhu cầu quản lý ở địa phương chứ không do trung ương nghĩ thay, xác định thay", bà Trí phân tích.
TS Nguyễn Thị Thiện Trí - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Trao quyền cho TP.HCM chủ động quyết định số lượng biên chế
Ông Lê Minh Đức - Phó trưởng Ban Pháp chế HĐND TP.HCM - cho rằng Luật Đô thị đặc biệt cần trao quyền cho TP.HCM chủ động quyết định số lượng biên chế, người lao động trong các cơ quan Đảng, chính quyền và hệ thống chính trị dựa trên nhu cầu thực tiễn và khối lượng công việc, thay vì bị đóng khung bởi các chỉ tiêu từ Trung ương.
Song song, TP được quyền tự quyết định quy mô, chức năng, thành lập, sáp nhập hoặc giải thể các cơ quan chuyên môn trực thuộc nhằm đảm bảo bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Phó trưởng Ban Pháp chế HĐND TP.HCM Lê Minh Đức - Ảnh: QUANG ĐỊNH
"Khi được chủ động thiết kế bộ máy, TP.HCM sẽ thực hiện bước chuyển mình từ tư duy quản lý hành chính thuần túy sang quản trị phát triển hiện đại. Cơ chế này cho phép thành phố linh hoạt tổ chức lại các cơ quan để phản ứng nhanh với các xu hướng mới (như phát triển trung tâm tài chính quốc tế, kinh tế số, công nghiệp văn hóa, trung tâm khởi nghiệp sáng tạo)", ông Đức nói.
Mặt khác, theo ông Đức, dự luật cần trao quyền cho TP áp dụng cơ chế quản lý, sử dụng và đãi ngộ cán bộ, công chức, viên chức, chuyên gia, nhà khoa học mang tính linh hoạt và cạnh tranh cao.
Cùng với đó, quy định rõ thẩm quyền tự chủ ngân sách của TP gắn liền với hiệu quả sử dụng ngân sách. Đặc biệt, cần luật hóa các cơ chế ưu đãi tài chính và cho phép Quỹ đầu tư mạo hiểm được cấp bổ sung vốn điều lệ hằng năm từ ngân sách nhà nước.
Đồng thời cho phép thí điểm cơ chế lựa chọn nhà đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) trong các lĩnh vực văn hóa, thể thao và khoa học công nghệ.
Cùng với đó, phân quyền triệt để cho TP.HCM thẩm quyền chủ động phê duyệt, điều chỉnh cục bộ và tổng thể quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất mà không cần qua nhiều khâu thẩm định trung gian ở các bộ, ngành Trung ương.
"Đồng thời giao quyền cho TP chủ động ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù, linh hoạt về phương pháp định giá đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để xử lý dứt điểm các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng", ông Đức nói.
