Máy bay cường kích IL-2 Liên Xô trong trong trận Kursk năm 1943 - Ảnh: Operation Barbarossa
Với gần 2.000 máy bay bị không quân hoàng gia Anh RAF và phòng không mặt đất bắn hạ, Luftwaffe đã không thể "dọn đường" cho hải quân phát xít đổ quân xâm lược nước Anh. Hitler vỡ mộng chiếm đóng đảo quốc, chỉ còn hoạt động đánh phá làm suy yếu tiềm lực Anh, để dồn lực lượng ở phía đông xâm lược Liên Xô.
Bước ngoặt Barbarossa
Sau những thắng lợi nhanh chóng ban đầu, Hitler với chiến dịch Barbarossa đã sa lầy và thiệt hại nặng nề đến mức không thể nào phục hồi trước sự kháng cự mãnh liệt của Liên Xô.
Theo nguồn Operation Barbarossa, ngày 22-6-1941, Hittler ra lệnh tấn công Liên Xô với lực lượng xâm lược khổng lồ gồm gần 4.000 máy bay yểm trợ cho 138 sư đoàn có gần 3,4 triệu quân cùng khoảng 4.500 xe bọc thép bánh xích các loại.
Bên kia chiến tuyến, lực lượng hồng quân với 228 sư đoàn tại các quân khu phía tây và lực lượng dự bị của Bộ Tổng tham mưu với khoảng 3.310.000 quân, 15.470 xe tăng và 10.775 máy bay chiến đấu.
Mở đầu chiến dịch, phát xít Đức tiếp tục chiến thuật tấn công chớp nhoáng (blitzkrieg) từng gặt hái nhiều thắng lợi. Lực lượng không quân Luftwaffe lại tiên phong tấn công các sân bay để hủy diệt năng lực không quân Liên Xô và các mục tiêu quân sự từ ven biển Barents đến biển Đen.
Phía sau các phi đoàn máy bay có hình đại bàng rợp bầu trời, hơn 3,2 triệu quân Đức cùng các quân đoàn phe trục với các sư đoàn thiết giáp dẫn đầu ồ ạt tiến vào Liên Xô. Ban đầu Luftwaffe đã phát huy sức mạnh.
Rất nhiều máy bay Liên Xô thậm chí bị phá hủy khi chưa kịp cất cánh đối chiến. Chỉ trong ba ngày đầu, gần 4.000 máy bay hồng quân bị phá hủy mà đa số còn đang đậu trên sân bay.
Hitler tưởng đã đến được Matxcơva duyệt binh mừng chiến thắng. Nhưng sau những tổn thất khổng lồ và liên tục phải rút lui, mùa đông năm 1941 hồng quân đã bắt đầu phản công thành công ở các mặt trận Moskva, Yelets - Khomutovo, Rostov trong khi Leningrad vẫn kiên cường trụ vững trước sự đánh phá thảm khốc của quân Đức.
Đây là lần đầu tiên trong Thế chiến 2, quân phát xít bị thất bại với chiến thuật đánh nhanh thắng nhanh trên bộ khét tiếng của Đức.
Chiến trường phía đông dần thành bãi lầy của phát xít trước cuộc chiến tranh tiêu hao tổng lực mà hồng quân có lợi thế hơn hẳn về năng lực bổ sung quân, lương thực, tinh thần chiến đấu vệ quốc và quen thuộc khí hậu khắc nghiệt.
Mặc dù thất bại nặng nề, Hitler vẫn điên cuồng tổ chức các cuộc tấn công hợp vây quy mô lớn sau đó để xoay chuyển tình thế nhưng dần dần lợi thế chiến trường đã ngả về hồng quân và họ dần chuyển từ thế phòng thủ sang phản công.
Đội quân phát xít mang hình chữ thập khét tiếng đã phải chấp nhận thất bại nặng nề lần thứ hai mà lần thứ nhất trên bầu trời đảo quốc Anh, lần thứ hai là trên chiến địa Liên Xô. Không quân Liên Xô sau thiệt hại nặng nề với hàng ngàn máy bay bị phá hủy ngay đầu chiến dịch Barbarossa, đã phục hồi nhanh chóng.
Từng bị coi là lực lượng đông đảo nhưng lạc hậu về chất lượng máy bay và phi công yếu kém, Liên Xô đã chế tạo được hơn 20 loại máy bay chiến đấu mới như Il-2, MiG-1, MiG-3, Yak-3... với số lượng khổng lồ mỗi năm trong Thế chiến 2.
Trong đó chiếc cường kích Ilyushin Il-2 được sản xuất nhiều nhất với hơn 36.000 chiếc. Tuy không linh hoạt bằng máy bay Đức nhưng Ilyushin Il-2 có độ bền bỉ rất tốt, được ví như xe tăng bay giội hỏa lực khủng khiếp yểm trợ hồng quân dưới đất.
Máy bay B-24 Mỹ tấn công nhà máy lọc dầu của Đức năm 1944 - Ảnh: USAAF
Không quân đồng minh phản công
Các nguồn tài liệu khác nhau cho biết không quân phát xít Đức thiệt hại hơn 2.000 máy bay trong chiến dịch Barbarossa, trong khi Liên Xô mất đến hơn 10.000 chiếc. Tuy nhiên, không quân Liên Xô có thể bù đắp tổn thất bằng năng lực sản xuất khổng lồ trong nước cùng với chương trình cho thuê - mượn (Lend-Lease) quy mô của Mỹ.
Trong khi đó, Đức dù rất nỗ lực vẫn không thể nào bù đắp cho không quân được như vậy khi Thế chiến 2 ngả sang chiều hướng phản công của quân đồng minh ở cả hai mặt trận phía đông và phía tây.
Lực lượng không quân đồng minh từ nhiệm vụ phòng thủ lãnh thổ ban đầu đã chuyển sang cả tấn công chiến thuật và chiến lược để hỗ trợ quân đội tác chiến dưới mặt đất và tàn phá hậu phương Đức.
Trong hồi ký Winston S.Churchill, vị thủ tướng kiên cường lãnh đạo Anh quốc chiến đấu với Đức quốc xã đã viết thế này: "Lực lượng không quân chiến lược có vai trò quan trọng trong cuộc tiến quân của đồng minh... Trong mùa thu, họ đã trở lại với vai trò chủ yếu của mình là ném bom nước Đức, với những cái đích chủ yếu là các kho xăng dầu và hệ thống vận tải, màn hình ra đa của địch và hệ thống báo động đã bị đẩy lùi lại phía sau đường biên giới của chúng, lực lượng hàng hải và ném bom tăng viện của chúng tôi cũng nhờ đó mà tiến lên.
Tỉ lệ thương vong của chúng tôi giảm sút, sức mạnh và các cuộc tấn công chính xác của chúng tôi đã tăng lên. Cuộc tấn công (oanh tạc) dữ dội kéo dài và liên tục đã buộc quân Đức phải phân tán những nhà máy của chúng trên một phạm vi rất rộng.
Giờ đây chúng đã phải trả giá rất nặng cho chuyện này... Lượng than cần một cách khẩn cấp đã chất đầy ở các cửa lò vì thiếu xe chuyển đi. Hằng ngày một ngàn hay thậm chí nhiều hơn tàu chở hàng bị tạm ngưng hoạt động vì thiếu nhiên liệu. Các nhà máy công nghiệp, điện lực và xăng dầu bắt đầu bị đóng cửa. Sản xuất và dự trữ đã giảm trầm trọng, ảnh hưởng không những đến khả năng cơ động của quân đội mà còn cần đến các hoạt động và thậm chí cả đến việc tập luyện lực lượng không quân của chúng...".
Hitler gây ra cuộc đại chiến thế giới thứ hai với sức mạnh của lực lượng không quân Đức Luftwaffe.
Chính phát xít Đức là lực lượng đầu tiên thực hiện ném bom chiến lược ồ ạt bất chấp tính mạng dân chúng để tàn phá hạ tầng giao thông nhằm chặt đứt năng lực tiếp tế từ hậu phương ra tiền tuyến, đồng tàn phá tiềm lực sản xuất quốc phòng - kinh tế và làm sụp đổ tinh thần người dân đối phương. Nhưng giờ đây chính "gậy ông đập lưng ông".
Quân đồng minh mà chủ yếu là lực lượng không quân Mỹ, Anh, Liên Xô từ thế phòng thủ đã chuyển sang tấn công chiến lược vào phía sau tiền tuyến quân Đức.
Ngay cuối năm 1940, khi không quân phát xít Luftwaffe đánh phá tổng lực trên bầu trời Anh quốc, lực lượng không quân hoàng gia RAF đã nỗ lực phản đòn bằng cách ném bom chiến lược vào chính những thành phố lớn như Berlin, Đức. Tuy nhiên đó cũng mới chỉ là những cuộc tấn công nhỏ của không quân Anh, kiểu bất ngờ đột nhập và chịu nhiều thiệt hại.
Bắt đầu từ năm 1943, lực lượng không quân đồng minh, chủ yếu là Anh, Mỹ đã có thể ồ ạt ném bom chiến lược diện rộng vì năng lực không chiến đáp trả của Luftwaffe ngày càng suy yếu. Nơi được phòng không mạnh mẽ như các nhà máy tàu ngầm ở Wilhelmshaven của phát xít Đức cũng bị không quân Mỹ ném bom vào ban ngày đầu năm 1943. Sau đó là những nhà máy lọc dầu, luyện kim để chế tạo vũ khí của Đức cũng bị giội bom rực lửa.
----------------------------
Lịch sử chiến tranh thế giới đến nay, các thành phố bị giội bom tàn phá khủng khiếp nhất vẫn trong Thế chiến 2. Phát xít Đức mở đầu ném bom tàn phá các nước nhưng sau đó lại nhận hậu quả thảm khốc ngay trong nước mình.
Kỳ tới: Những thành phố bốc cháy
