Các thành phố Anh bị Đức ném bom nhưng người dân Anh vẫn kiên cường trụ vững - Ảnh: History.com
"Lòng biết ơn của mọi gia đình trên đảo quốc chúng ta, trong đế chế của chúng ta và thực sự trên toàn thế giới đều hướng về các phi công Anh, những người không hề nao núng trước khó khăn, không mệt mỏi trong những thử thách và hiểm nguy... Chưa bao giờ trong lịch sử xung đột nhân loại, nhiều người lại mang ơn ít người đến thế". Đó là phát biểu của thủ tướng Anh Winston Churchill về Trận chiến nước Anh (Battle of Britain).
Không quân Đức tiên phong xâm lược Anh
Sau Thế chiến 2, các sử gia có điều kiện đầy đủ nhìn lại cuộc đại chiến thảm khốc đã đồng tình phát biểu của Winston Churchill, vị thủ tướng kiên cường lãnh đạo Anh quốc cùng các đồng minh chiến đấu với phát xít.
Trận chiến nước Anh diễn ra từ ngày 10-7 đến 31-10-1940 là cuộc chiến hoàn toàn bằng không quân đầu tiên lớn nhất trong lịch sử thế giới. Nó cũng là lần đầu tiên phát xít Đức bại trận ở Thế chiến 2 sau chuỗi thắng lợi ồ ạt liên tục trên mặt trận lục địa châu Âu.
Cuộc thất bại trong bầu trời Anh quốc cũng khiến lực lượng không quân Đức Luftwaffe từ vị thế mạnh nhất đầu cuộc đại chiến trở nên suy yếu không thể phục hồi và dần thảm bại trước không quân phe đồng minh.
Trong hồi ký xuất bản mang chính tên Winston Churchill, vị thủ tướng Anh kể rằng sau khi đánh bại Pháp, Hitler đã nghĩ nước Anh phải đồng ý một thỏa hiệp như là đầu hàng hoặc sẽ nhanh chóng bị đánh bại khi không còn đồng minh ở lục địa.
Tuy nhiên Hitler đã sai lầm. Thủ tướng thời chiến Winston Churchill từng là chiến sĩ, rồi lãnh đạo lực lượng hải quân, không quân Anh quyết liệt chủ chiến. Nhân dân Anh cũng kiên cường, quyên góp cả nhôm, thép để làm máy bay chiến đấu và vũ khí, đặc biệt họ cũng không hề run sợ và sụp đổ dưới mưa bom phát xít.
Ngày 18-6-1940, Winston Churchill tuyên bố hùng hồn trước Quốc hội: "Tôi cho rằng trận chiến nước Anh sắp bắt đầu... Vậy nên chúng ta hãy chuẩn bị tinh thần cho nhiệm vụ của mình và hãy hành xử sao cho nếu Đế quốc Anh và Khối thịnh vượng chung tồn tại thêm một nghìn năm nữa, người ta vẫn sẽ nói: Đây là giờ phút huy hoàng nhất của họ". Nước Anh đã đặt tay lên cò súng vệ quốc.
Ít ngày sau, đầu tháng 7-1940, Hitler bắt đầu vạch kế hoạch xâm lược Anh mà sau đó có tên gọi là "Chiến dịch sư tử biển" sẽ nhanh chóng thực hiện vào tháng 8.
Tuy nhiên vị thế đảo quốc Anh đã làm giới quân sự Đức dè chừng. Họ phải đưa quân vượt biển trong khi lực lượng hải quân Anh vẫn còn rất hùng hậu, nhất là sau khi hải quân Đức đã chịu nhiều thiệt hại ở Na Uy.
Sau nhiều bàn tính, cuối cùng Hitler quyết định lực lượng không quân Đức Luftwaffe sẽ đánh tiên phong tiêu diệt không quân và gây thiệt hại cho hải quân Anh để Đức có thể đưa quân đổ bộ lên đảo. Thống soái Hermann Goeing cũng tự tin rằng Luftwaffe có thể làm tốt các mục tiêu này.
Tiêm kích Spitfire Anh tiếp cận máy bay ném bom Đức - Ảnh: Wikipedia
Đại bàng gãy cánh
Trận chiến nước Anh bắt đầu từ ngày 10-7-1940 khi các phi đội Luftwaffe tăng cường ném bom tàu thuyền và hải cảng Anh với mức độ ngày càng dữ dội hơn để tàn phá vật chất quân sự, tiêu diệt binh lính và uy hiếp tinh thần người dân Anh.
Đến ngày 13-8-1940, cuộc tấn công chính được Hitler đặt tên chiến dịch "Đại bàng tấn công" (Adlerangriff) nhằm tàn phá các căn cứ không quân, nhà máy sản xuất máy bay và chuỗi hệ thống ra đa ở đông nam đảo quốc Anh. Đây cũng chính là hướng đội quân phát xít tính sẽ đổ bộ xâm lược.
Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử chiến tranh thế giới có nhiều máy bay rợp bầu trời chiến địa.
Luftwaffe, không quân phát xít Đức huy động khoảng 1.300 máy bay ném bom và 1.200 tiêm kích các loại để tấn công Anh từ Na Uy đến bán đảo Cherbourg ở bờ biển phía bắc nước Pháp.
Trong khi đó, lực lượng không quân RAF của Anh huy động hơn 600 máy bay tiêm kích tiền tuyến để ngăn chặn kẻ thù xâm lược. Thống chế không quân Anh Hugh Dowding quyết đấu ván cờ sinh tử trên bầu trời với Hermann Goeing, chỉ huy không quân phát xít Đức.
Để bảo vệ đảo quốc, lực lượng RAF chia bốn không đoàn chính, trong đó không đoàn thứ 11 có nhiệm vụ nặng nề nhất là bảo vệ khu vực đông nam nước Anh và London.
Các loại máy bay tiêm kích chủ lực của RAF có nhiệm vụ đánh chặn là Supermarine Spitfire và Hawker Hurricane. Trong đó, chiếc Hurricane có hỏa lực cực kỳ mạnh với tám khẩu súng máy (về sau còn trang bị mạnh hơn) để có thể bắn hạ máy bay ném bom của đối phương ngay từ loạt đoạn đầu tiên, còn Spitfire rất linh hoạt để chiếm ưu thế cơ động không chiến.
Phía ngược lại, lực lượng Luftwaffe Đức có các máy bay ném bom chủ lực hai động cơ được trang bị vũ khí nhẹ là Heinkel He 111, Junkers Ju 88, Dornier Do 17 và chiếc tiêm kích hộ tống là Messerchmitt Bf 109. Phát xít Đức bay vào không chiến với sự tự tin về số lượng nhiều máy bay cũng như kinh nghiệm chiến thắng trước đó ở chiến trường lục địa châu Âu.
Tuy nhiên, thế trận từ sức mạnh áp đảo của Luftwaffe ban đầu đã nhanh chóng nghiêng về không quân RAF.
Phi công Anh với lợi thế "sân nhà" dễ tiếp nhiên liệu, dễ nhảy dù khi gặp nạn mà không bị bắt như phi công Đức chiến đấu trên bầu trời Anh, có tầm bay không chiến lâu hơn máy bay Đức phải xuất phát từ xa, đặc biệt là có sự hỗ trợ hiệu quả của Chain home - mạng lưới ra đa cảnh báo sớm đầu tiên trên thế giới và hiện đại nhất lúc bấy giờ.
Sau đó, thông tin từ ra đa cảnh báo sớm còn được không quân Anh bổ sung thêm bằng không đoàn quan sát rất hiệu quả...
Đến cuối tháng 8-1940, không quân Đức đã mất hơn 600 chiếc máy bay ném bom, trong khi Anh chỉ mất 260 chiếc. Không chỉ kế hoạch ném bom chiến lược tàn phá Anh thất bại, Đức còn bị không quân ném bom Anh đánh trả hiệu quả vào các bến đậu tàu thuyền để quân Đức có thể sử dụng đổ bộ và vào cả các sân bay, nhà máy quốc phòng, mỏ dầu, thậm chí niềm kiêu hãnh của Hitler ở Berlin.
Nhằm trả đũa, phát xít Đức tiếp tục mở chiến dịch Blitzkrieg và tăng cường ném bom chiến lược để tàn phá Anh.
Theo Historic UK, chiến dịch này bắt đầu từ "ngày thứ Bảy đen" (7-9-1940) khi không quân phát xít ném bom dồn dập xuống London và nhiều thành phố nước Anh làm nhiều người chết và thiêu rụi nhà cửa, hạ tầng, trong đó cao điểm nhất là 57 ngày đêm ném bom dữ dội. Chỉ một đêm đầu tiên, 450 người dân thủ đô Anh thiệt mạng và khoảng 1.500 người bị thương...
Tuy nhiên, một lần nữa chiến dịch này của Hitler lại thất bại. Không quân Đức bị thiệt hại trong không chiến lại phải phân tán oanh tạc các thành phố nên không tập trung hoàn thành được mục tiêu ban đầu đề ra là tiêu diệt hệ thống không quân Anh để mở đường cho cuộc xâm lược lên đảo quốc. Các mục tiêu ném bom chiến lược của Đức làm sụp đổ nền công nghiệp quốc phòng và kinh tế Anh cũng thất bại.
Hitler vỡ mộng đổ quân đánh chiếm Anh và phải chấm dứt chiến dịch sư tử biển để chuyển hướng xâm lược sang mặt trận phía đông là Liên Xô. Bắt đầu từ năm 1941, vương quốc Anh hầu như không còn bị nguy cơ xâm lược nữa, phát xít chủ yếu chỉ dùng máy bay và tàu ngầm rải rác đánh phá các đường tiếp vận và hạ tầng của đảo quốc.
Theo nhiều nguồn tài liệu khác nhau, trận chiến trên bầu trời Anh đã tập trung hơn 4.500 máy bay quân sự các loại. Trong đó Anh có 1.963 máy bay, Đức 2.550 máy bay. Anh có 1.744 máy bay bị phá hủy, 1.542 phi công chết và 422 phi công bị thương. Đức chịu thiệt hại nặng hơn với 1.977 máy bay bị phá hủy, 2.585 phi công chết, 925 bị bắt...
Về dân sự, Anh bị thiệt hại rất nặng với hơn 41.000 người chết và hàng chục ngàn người bị thương. Đồng thời khoảng 1,5 triệu căn nhà bị phá hủy hoặc hư hại.
Tuy nhiên, lực lượng không quân của Anh vẫn có thể phục hồi và phát triển để tấn công Đức, trong khi lực lượng không quân Đức suy yếu hẳn và không thể phục hồi lại sức mạnh trước đà tấn công của quân đồng minh sau đó.
-----------------
Sau khi không quân Đức suy yếu, lực lượng không quân đồng minh mà chủ yếu là Mỹ, Anh đã giội bom trả thù vào tận nước Đức.
Kỳ tới: Đồng minh giội lửa trả thù
