Bỏ vườn cây để giữ chim trời
Những ngày gần đây, khu vườn rộng hơn 2,5 ha của ông Lê Văn Chìa (80 tuổi, ngụ xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long) đã yên tiếng ná cao su và súng săn tự chế.
Ngồi dưới tán nhãn rợp bóng, lão nông già thở phào khi nhiều ngày liên tiếp không còn cảnh chim bị bắn rơi xuống vườn như trước đó. "Trước đây ngày nào cũng có chim bị bắn. Có con rớt xuống chết ngay, có con bị thương rồi nằm quằn quại nhìn mà đau lòng lắm", ông Chìa nói.
Hiện trong khu vườn, ông vẫn đang chăm sóc 5 con cò ốc bị thương do săn bắn trước đó.
Những con chim ấy không phải vật nuôi, cũng chẳng mang lại lợi nhuận cho ông lão miền Tây. Nhưng suốt gần 20 năm qua, ông xem chúng như những "người bạn già" cùng trú ngụ giữa khu vườn nhãn ven ruộng.
Toàn cảnh khu vườn hơn 2,5ha của ông Chìa.
Ông Hai Chìa kể rằng, năm 2006, khi đang chăm sóc vườn nhãn cho thu nhập hơn 100 triệu đồng mỗi năm, ông bất ngờ thấy một đàn vạc hơn trăm con bay về đậu kín khu vườn. "Ban đầu tôi tưởng chúng nghỉ tạm rồi bay đi. Nhưng vài tháng sau, chim kéo về càng lúc càng đông", ông nhớ lại.
Rồi từ đàn vạc ban đầu, những đàn cò, còng cọc, cò trắng, quắm đen… cũng lần lượt xuất hiện. Mỗi chiều tối, từng đàn chim phủ kín khoảng trời quê rồi đáp xuống khu vườn tạo nên khung cảnh hiếm thấy giữa miền Tây.
"Chiều thì vạc bay đi kiếm ăn, sáng sớm còng cọc lại thay nhau giữ tổ. Ngày nào cũng vậy, nhìn riết rồi thành quen", ông cười hiền.
Theo thống kê của cơ quan chức năng, thời điểm cao nhất vào năm 2018, khu vườn của ông Chìa có hơn 2.000 cá thể chim, cò, vạc sinh sống. Đến năm 2021, lực lượng chuyên môn ghi nhận nơi đây xuất hiện 33 loài chim thuộc 20 họ, 12 bộ khác nhau.
Đặc biệt, nhiều loài quý hiếm nằm trong Sách Đỏ như cò ốc, quắm đen cũng chọn khu vườn này làm nơi cư trú.
Hơn 20 năm ông Chìa âm thầm giữ đất cho chim trú ngụ.
Hiện nay, theo ông Chìa, số lượng chim trong vườn đã tăng lên khoảng 5.000 - 6.000 con. Riêng cò ốc (loài chim quý thuộc họ hạc được bảo vệ nghiêm ngặt) có hơn 2.000 cá thể.
Ít ai biết rằng, để giữ đàn chim ở lại, ông Hai Chìa đã chấp nhận hy sinh gần như toàn bộ nguồn thu nhập từ khu vườn nhãn.
Ban đầu, ông từng tìm cách xua đuổi vì sợ chim làm hư cây trái. Nhưng thấy đàn chim ngày càng đông, ông lại mềm lòng. "Tôi nghĩ chim trời đã chọn mình thì thôi ráng giữ tụi nó", ông kể.
Từ đó, lão nông quyết định bỏ hoang nhiều diện tích cây ăn trái để chim làm tổ. Không còn thu nhập ổn định từ khu vườn, cuộc sống của vợ chồng ông chủ yếu dựa vào tiền các con gửi về từ Tp. HCM.
Người thân kể rằng, nhiều năm nay, hễ nghe tiếng chim bay rối loạn là ông Chìa lại bỏ dở bữa cơm chạy ra vườn kiểm tra. Có hôm trời mưa vẫn cầm đèn pin đi quanh vườn để coi có ai vô bắn chim không.
Chim cổ rắn quý hiếm xuất hiện tại vườn chim ông Chìa.
Để tiện quan sát, ông còn dựng một căn chòi nhỏ trên nóc căn nhà cũ của người cháu giữa vườn. Từ đó, lão nông ngày đêm canh giữ "vương quốc chim trời" giữa đồng quê.
Không chỉ bảo vệ, ông còn tự bỏ tiền mua ốc bươu cho chim ăn mỗi ngày. "Giờ giá ốc rẻ nên mỗi ngày tôi mua khoảng 10-15kg cho tụi nó ăn, hết hơn 100.000 đồng", ông nói.
Cuộc chiến giữ đàn chim quý
Trước đó, tình trạng săn bắn chim xuất hiện ngày càng nhiều khiến ông Chìa nhiều lần bất lực. Theo ông, trung bình mỗi ngày có 2-3 con chim bị bắn hạ. Những người săn bắt thường dùng ná cao su hoặc súng tự chế rồi đem chim đi bán hoặc cấp đông.
"Cò ốc bán được 150.000-200.000 đồng/con, vạc từ 50.000 - 70.000 đồng/con, cò khoảng 30.000 đồng/con nên người ta săn dữ lắm", ông buồn bã nói.
Một con vạc chết dưới tán cây tại vườn chim ông Chìa, nghi do bị săn bắn.
Điều khiến lão nông day dứt nhất là nhiều con chim quý bị bắn chết ngay trong mùa sinh sản. Có lần, ông phát hiện một con cò ốc bị thương nằm dưới gốc cây, cánh gãy gập nhưng vẫn cố ngóc đầu tìm tổ. "Tôi nhìn mà chịu không nổi", ông nghẹn giọng.
Ông Chìa từng nghĩ đến chuyện đốn bỏ vườn cây để đàn chim bay đi nơi khác an toàn hơn. "Nếu mình không giữ nổi cho tụi nó thì thôi để tụi nó bay đi chỗ khác còn sống được", ông nói.
Tuy nhiên, sau khi phản ánh lên cơ quan chức năng, đồng thời thông tin về vườn chim được báo chí phản ánh và mạng xã hội lên tiếng kêu gọi bảo vệ động vật hoang dã, tình hình đã có chuyển biến tích cực. Ông Chìa cho biết, mấy ngày nay không còn ai vô bắn chim nữa.
Theo ông Hà Văn Thanh Khương, Chủ tịch UBND xã Trà Côn, địa phương đã phân công lực lượng công an và tổ an ninh thường xuyên tuần tra, tuyên truyền người dân không săn bắt chim.
Theo ông Khương, phần lớn người bắn chim là thanh thiếu niên dùng ná cao su để săn bắt về ăn hoặc bán. Xã sẽ tăng cường nhắc nhở, xử lý để bảo vệ đàn chim.
Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cũng phối hợp với các đơn vị liên quan khảo sát thực tế tại vườn chim Hai Chìa. Theo đánh giá của ngành chức năng, đây là khu vực có giá trị lớn về đa dạng sinh học và cần được quan tâm bảo tồn.
Cò ốc xuất hiện tại vườn chim ông Chìa cho thấy hệ sinh thái tự nhiên nơi đây vẫn đang được gìn giữ khá nguyên vẹn.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Trần Trường Giang cho biết, khu vườn không chỉ có ý nghĩa về môi trường sinh thái mà còn có tiềm năng phục vụ nghiên cứu, giáo dục và phát triển du lịch sinh thái trong tương lai.
Trước mắt, lực lượng kiểm lâm sẽ phối hợp địa phương tăng cường tuyên truyền, ngăn chặn tình trạng săn bắt chim hoang dã trái phép.
Giữa miền quê yên bình của Vĩnh Long, lão nông Hai Chìa vẫn lặng lẽ sống bên đàn chim trời như suốt gần 20 năm qua.
Mỗi chiều, khi từng đàn cò trắng chao nghiêng trên nền trời đỏ rực rồi đáp xuống khu vườn nhãn, ông lại ngước nhìn theo với ánh mắt đầy yêu thương.
Ở tuổi 80, điều ông mong mỏi không phải tiền bạc hay sự nổi tiếng, mà chỉ đơn giản là giữ được một nơi bình yên để chim trời còn chỗ trú ngụ giữa miền Tây ngày càng ít dần những khoảng xanh tự nhiên.
