Đàm phán Mỹ-Iran bế tắc, Mỹ áp dụng phong tỏa với các cảng Iran

Ảnh: REUTERS/Asim Hafeez.

Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết quân đội nước này sẽ bắt đầu triển khai các biện pháp kiểm soát đối với hoạt động hàng hải ra và vào các cảng của Iran từ 14:00 GMT, thứ Hai ngày 13/4.

Cơ quan này nhấn mạnh việc thực thi sẽ được tiến hành một cách nhất quán đối với các tàu di chuyển tới và rời các cảng cũng như khu vực ven biển của Iran, bao gồm các cảng tại Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman.

Đồng thời, phía Mỹ khẳng định sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải của các tàu đi qua Eo biển Hormuz nếu không liên quan tới các cảng của Iran. Các hướng dẫn chi tiết sẽ được thông báo tới các doanh nghiệp vận tải biển trước khi biện pháp này có hiệu lực.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ thực hiện các biện pháp đối với những tàu bị cho là có liên quan đến các khoản phí hàng hải từ Iran, đồng thời tiến hành hoạt động rà phá thủy lôi tại Eo biển Hormuz-tuyến hàng hải quan trọng chiếm khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Ông cũng nhấn mạnh rằng các hành động gây nguy hiểm cho tàu dân sự hoặc lực lượng Mỹ sẽ bị đáp trả nghiêm khắc.

Phía Iran, bao gồm lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), đã lên tiếng phản hồi, cho rằng sự hiện diện quân sự gia tăng gần Eo biển Hormuz có thể làm phức tạp tình hình và kêu gọi các bên tránh những động thái gây căng thẳng thêm.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cùng Ngoại trưởng Abbas Araqchi khẳng định các sức ép từ phía Mỹ sẽ không làm thay đổi lập trường của Iran. 

Các cuộc đàm phán diễn ra tại Islamabad vào cuối tuần trước, sau khi một thỏa thuận ngừng bắn được công bố ngày 7/4, đánh dấu cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa hai bên trong hơn một thập kỷ, đồng thời là đối thoại cấp cao nhất kể từ năm 1979.

Ngoại trưởng Araqchi cho biết Iran đã tham gia đàm phán với thiện chí, nhưng quá trình này gặp nhiều khó khăn do khác biệt quan điểm và thay đổi trong cách tiếp cận từ phía Mỹ, dù hai bên đã tiến gần tới một số thỏa thuận ban đầu.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, trưởng đoàn đàm phán của Mỹ, nhận định việc chưa đạt được thỏa thuận là một kết quả không tích cực, đặc biệt đối với Iran.

Cuộc xung đột kéo dài 6 tuần giữa hai nước đã gây thiệt hại đáng kể và tác động tiêu cực tới kinh tế toàn cầu, trong đó có việc giá dầu tăng mạnh, vượt mức 100 USD/thùng vào đầu ngày thứ Hai.

Ông Trump cũng đề cập khả năng giá năng lượng sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian tới, bao gồm cả giai đoạn trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11/2026.

Phản hồi lại, ông Qalibaf đã đăng tải một bình luận mang tính châm biếm về giá nhiên liệu tại Mỹ, cho rằng các biện pháp mới có thể khiến chi phí năng lượng tiếp tục gia tăng.

Trong một cuộc phỏng vấn, ông Trump bày tỏ tin tưởng rằng Iran sẽ tiếp tục tham gia đàm phán và mô tả các cuộc thảo luận trước đó là mang tính xây dựng.

Ông cũng cho biết một số quốc gia thành viên NATO đã thể hiện sự quan tâm tới việc hỗ trợ các hoạt động đảm bảo an ninh hàng hải trong khu vực, dù chưa có phản hồi chính thức từ các chính phủ liên quan.

Theo một quan chức Mỹ, hai bên vẫn còn bất đồng về các vấn đề như chương trình hạt nhân của Iran, việc làm giàu uranium và vai trò của Iran trong khu vực.

Phía Iran cho rằng sự thiếu tin tưởng là một trong những rào cản chính đối với tiến trình đạt được thỏa thuận, dù đã đưa ra nhiều đề xuất mang tính xây dựng.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, trong cuộc trao đổi với Tổng thống Nga Vladimir Putin, khẳng định mong muốn đạt được một thỏa thuận “công bằng và hợp lý”.

Truyền thông Iran cho biết một số vấn đề đã được thu hẹp khác biệt, nhưng các nội dung liên quan đến Eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân vẫn là những điểm còn tranh cãi.

Dù tình hình còn nhiều thách thức, một số tàu chở dầu đã bắt đầu di chuyển qua Eo biển Hormuz vào cuối tuần qua, đánh dấu tín hiệu hoạt động hàng hải dần được nối lại sau thời gian gián đoạn.

Nguyễn Quang Minh (Theo Reuters)