Gửi câu hỏi tới Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính, một người dân cho biết đã đăng ký hộ kinh doanh vào ngày 6/9/2020. Tuy nhiên, từ thời điểm đăng ký đến nay, hộ kinh doanh này không phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Khi thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động và trả lại giấy phép hộ kinh doanh tại cơ quan cấp huyện, người dân được yêu cầu thực hiện kê khai thuế để được cấp mã số thuế, đồng thời phải nộp tiền phạt và bị truy thu thuế từ năm 2020 đến nay. Trong thời gian đăng ký hộ kinh doanh, người dân cho biết không nhận được thông báo hay hướng dẫn cụ thể từ cơ quan thuế địa phương về nghĩa vụ kê khai, nộp thuế.
Từ thực tế trên, người dân đề nghị cơ quan chức năng hướng dẫn thủ tục chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh và việc xử lý nghĩa vụ thuế trong trường hợp không phát sinh doanh thu, đồng thời xem xét việc giảm hoặc miễn các khoản xử phạt theo quy định.
Trả lời vấn đề này, Thuế cơ sở 6 tỉnh Lâm Đồng cho biết, việc xem xét nghĩa vụ thuế và xử phạt vi phạm hành chính đối với hộ kinh doanh được thực hiện trên cơ sở các quy định của Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày 13/6/2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Cụ thể, căn cứ khoản 27 Điều 3, khoản 1 Điều 5, khoản 1 Điều 17, khoản 1 Điều 30, khoản 3 Điều 31 và điểm a khoản 2 Điều 33 Luật Quản lý thuế, pháp luật thuế quy định nguyên tắc quản lý thuế áp dụng đối với mọi tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh và cá nhân có nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Luật cũng giải thích rõ các trường hợp được coi là bất khả kháng, bao gồm thiệt hại vật chất do thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ hoặc các trường hợp bất khả kháng khác theo quy định của Chính phủ.
Về trách nhiệm đăng ký thuế, Luật Quản lý thuế quy định người nộp thuế phải thực hiện đăng ký thuế và sử dụng mã số thuế theo đúng quy định. Theo Điều 30 Luật Quản lý thuế, hộ kinh doanh phải thực hiện đăng ký thuế và được cấp mã số thuế trước khi bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc khi phát sinh nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Trường hợp đăng ký kinh doanh theo cơ chế một cửa liên thông thì việc đăng ký thuế được thực hiện đồng thời; nếu không thuộc diện này thì phải đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế.
Đối với hồ sơ đăng ký thuế lần đầu, Điều 31 Luật Quản lý thuế quy định hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế phải nộp tờ khai đăng ký thuế hoặc tờ khai thuế, kèm theo bản sao giấy tờ tùy thân hợp lệ. Thời hạn đăng ký thuế được quy định tại Điều 33 Luật Quản lý thuế, theo đó người nộp thuế phải hoàn thành thủ tục đăng ký trong 10 ngày làm việc kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính về thuế, căn cứ khoản 5 Điều 5, điểm a và điểm d khoản 4 Điều 7, điểm a khoản 4 Điều 10 và khoản 1 Điều 43 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 310/2025/NĐ-CP ngày 02/12/2025), nguyên tắc xử phạt được xác định theo từng hành vi vi phạm cụ thể. Theo đó, mức phạt tiền đối với hộ gia đình, hộ kinh doanh được áp dụng như đối với cá nhân.
Nghị định cũng quy định mức phạt đối với hành vi vi phạm thủ tục thuế được xác định theo mức trung bình của khung phạt; trường hợp có tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng thì mức phạt được điều chỉnh tương ứng. Trường hợp có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên thì áp dụng mức phạt tối thiểu; ngược lại, nếu có từ hai tình tiết tăng nặng trở lên thì áp dụng mức phạt tối đa của khung phạt.
Đối với hành vi đăng ký thuế quá thời hạn quy định từ 91 ngày trở lên, Nghị định số 125/2020/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
Về việc miễn tiền phạt vi phạm hành chính, Điều 43 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP quy định người nộp thuế chỉ được xem xét miễn tiền phạt trong trường hợp bị thiệt hại vật chất do các sự kiện bất khả kháng theo quy định tại khoản 27 Điều 3 Luật Quản lý thuế.
Liên quan đến thủ tục chấm dứt hoạt động và chấm dứt hiệu lực mã số thuế, căn cứ Điều 29 và Điều 30 Thông tư số 86/2024/TT-BTC ngày 23/12/2024 của Bộ Tài chính, đối với hộ kinh doanh đăng ký thuế theo cơ chế một cửa liên thông, hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế là thông tin chấm dứt hoạt động do cơ quan đăng ký kinh doanh gửi sang cơ quan thuế thông qua Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký kinh doanh. Trường hợp hộ gia đình, cá nhân kinh doanh chấm dứt hoạt động thì phải nộp văn bản đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo mẫu quy định.
Trước khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế, hộ kinh doanh có trách nhiệm hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ về hóa đơn, kê khai thuế, nộp thuế và xử lý tiền thuế nộp thừa (nếu có) theo quy định của Luật Quản lý thuế.
Từ các căn cứ pháp lý nêu trên, Thuế cơ sở 6 tỉnh Lâm Đồng xác định trường hợp trên chưa thực hiện đăng ký thuế với cơ quan thuế quá thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (06/9/2020) nên không thuộc trường hợp được miễn, giảm tiền phạt vi phạm hành chính. Do đó, cơ quan thuế đã ban hành Quyết định số 721/QĐ-XPHC ngày 15/01/2026 về việc xử phạt vi phạm hành chính đối với chủ hộ kinh doanh theo đúng quy định pháp luật.
Để thực hiện thủ tục trả lại giấy phép hộ kinh doanh, cơ quan thuế đề nghị người dân thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế và hoàn thành các nghĩa vụ thuế theo đúng quy định tại Điều 29, Điều 30 Thông tư số 86/2024/TT-BTC. Trường hợp còn vướng mắc, người nộp thuế có thể liên hệ trực tiếp với bộ phận quản lý hộ kinh doanh, cá nhân thuộc Thuế cơ sở 6 tỉnh Lâm Đồng để được hướng dẫn, hỗ trợ.
