Chính sách tài khóa linh hoạt, nuôi dưỡng nguồn thu thuế bền vững

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn

Nhân dịp đầu xuân Bính Ngọ 2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn đã trao đổi với báo chí về định hướng cải cách thuế.

Ưu tiên cải cách thuế, nuôi dưỡng nguồn thu trung – dài hạn

Năm 2026 có nhiều thách thức, đâu là ưu tiên lớn của Bộ Tài chính để mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu và hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi, phát triển, thưa ông?

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn: Năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV. Kinh tế trong nước đứng trước áp lực lạm phát, biến động địa chính trị và các rào cản thương mại mới; tuy nhiên, vẫn có cơ hội từ phục hồi dòng vốn FDI, chuyển đổi số quốc gia và các FTA thế hệ mới đi vào chiều sâu.

Để xác định mục tiêu cải cách thuế với tầm nhìn trung và dài hạn, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Thủ tướng phê duyệt Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030. Chiến lược xác định mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu gắn với khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh là mục tiêu xuyên suốt.

Theo đó, Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền các giải pháp cải cách hệ thống thuế phù hợp để cơ cấu lại nguồn thu ngân sách theo hướng bền vững, điều chỉnh hài hòa giữa thuế gián thu và thuế trực thu; triển khai chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt, có trọng tâm.

Trong thời gian trước mắt, Bộ ưu tiên thực hiện hiệu quả các giải pháp về thuế, phí, lệ phí đã được ban hành gần đây nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân mở rộng sản xuất, tăng tổng cầu của nền kinh tế; đồng thời, tiếp tục hiện đại hóa công tác quản lý thu, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế.

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), điều chỉnh mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm và cho trừ mức này trước khi tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu. Việc xóa bỏ thuế khoán từ năm 2026 và nâng ngưỡng lên 500 triệu đồng/năm là chủ trương lớn trong cải cách chính sách thuế, phù hợp với Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15.

Việc điều chỉnh này trước mắt có thể tác động giảm thu ngân sách năm 2026; tuy nhiên, về lâu dài góp phần nâng cao minh bạch, hiện đại hóa quản lý thuế và nuôi dưỡng nguồn thu bền vững.

Quyết liệt giảm chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh

Việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế 500 triệu đồng/năm tác động thế nào đến thủ tục, chi phí tuân thủ của hộ kinh doanh, thưa ông?

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn: Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 nâng mức doanh thu không phải nộp thuế từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm và cho phép khấu trừ mức này trước khi xác định số thuế phải nộp theo tỉ lệ trên doanh thu.

Quy định này làm giảm đáng kể số hộ thuộc diện phải nộp thuế, trực tiếp giảm nghĩa vụ thuế và thủ tục hành chính liên quan. Theo đó, chỉ hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm mới phát sinh nghĩa vụ thuế, qua đó tạo thêm dư địa tài chính để tái đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh.

Bên cạnh tác động tài chính, quy định mới giúp giảm chi phí tuân thủ, bao gồm chi phí kê khai, nộp thuế, quyết toán và thời gian thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Đồng thời, mức 500 triệu đồng/năm cũng bảo đảm đồng bộ với chính sách thuế giá trị gia tăng khi nâng ngưỡng không chịu thuế GTGT lên cùng mức, góp phần đơn giản hóa chính sách.

Hiện Bộ Tài chính đang xây dựng các văn bản hướng dẫn theo hướng quy định đơn giản, thuận tiện, giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ, góp phần hỗ trợ hộ kinh doanh phục hồi và phát triển theo chủ trương phát triển kinh tế tư nhân tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Bộ Tài chính, ngành thuế và các đơn vị liên quan thường xuyên tổ chức đối thoại, giải đáp vướng mắc hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp tuân thủ tốt các chính sách

Xin Thứ trưởng cho biết, sau chiến dịch "60 ngày cao điểm", việc đồng hành với hộ kinh doanh trong quý I/2026 sẽ được triển khai ra sao?

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn: Sau khi kết thúc chiến dịch "60 ngày cao điểm", việc hỗ trợ không dừng lại ở một chiến dịch ngắn hạn mà chuyển sang giai đoạn hỗ trợ thường xuyên trong quý I/2026 và xuyên suốt năm 2026 với một số định hướng trọng tâm cụ thể.

Thứ nhất, tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật và kê khai ban đầu. Cơ quan thuế sẽ duy trì các tổ hỗ trợ tại địa bàn, đường dây nóng và kênh trực tuyến để kịp thời hướng dẫn hộ kinh doanh mới chuyển sang kê khai, đặc biệt trong những kỳ khai thuế đầu tiên – giai đoạn dễ phát sinh vướng mắc nhất.

Thứ hai , lấy hỗ trợ – hướng dẫn làm trọng tâm, chưa đặt nặng xử phạt. Trong quý I/2026, cơ quan thuế sẽ ưu tiên nhắc nhở, hướng dẫn, giúp hộ kinh doanh hoàn thiện dần việc ghi chép, sử dụng hóa đơn, kê khai đúng, đủ; chỉ xử lý vi phạm đối với các trường hợp cố tình trốn tránh, gian lận.

Thứ ba , chuẩn hóa dần theo lộ trình phù hợp với quy mô hộ kinh doanh. Việc quản lý sẽ được thực hiện theo nguyên tắc "đơn giản – dễ làm – dễ tuân thủ", ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hóa đơn điện tử, phần mềm hỗ trợ miễn phí để giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.

Thứ tư , tiếp tục phối hợp với các hiệp hội, đại lý thuế, doanh nghiệp công nghệ. Mạng lưới đã hình thành trong chiến dịch 60 ngày sẽ được duy trì và mở rộng trong quý I/2026, nhằm tạo hệ sinh thái hỗ trợ lâu dài cho hộ kinh doanh.

Có thể khẳng định, chiến dịch 60 ngày là điểm khởi đầu, là sự sáng tạo trong phương pháp tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế đến người nộp thuế nói chung và hộ kinh doanh nói riêng. Còn quý I/2026 là giai đoạn "đỡ đầu – đồng hành – củng cố". Mục tiêu cao nhất của ngành thuế là giúp hộ kinh doanh yên tâm chuyển đổi, tuân thủ pháp luật thuế một cách tự nhiên, qua đó xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và bền vững cho nền kinh tế.

Sau khi kết thúc chiến dịch "60 ngày cao điểm", việc hỗ trợ không dừng lại ở một chiến dịch ngắn hạn mà chuyển sang giai đoạn hỗ trợ thường xuyên trong quý I/2026 và xuyên suốt năm 2026

Xin ông cho biết, làm thế nào để mở rộng nguồn thu ngân sách mà vẫn bảo đảm động lực kinh doanh?

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn: Việc sửa đổi, hoàn thiện chính sách thuế, phí, lệ phí thời gian qua không đặt trọng tâm vào tăng thu, mà hướng tới bao quát đầy đủ nguồn thu, thu hẹp lĩnh vực bỏ sót, điều chỉnh giảm thuế suất, tăng ngưỡng chịu thuế, hạn chế gia tăng gánh nặng cho doanh nghiệp và người dân.

Song song với mục tiêu cơ cấu lại nguồn thu bền vững, Bộ Tài chính đã tham mưu và ban hành các giải pháp hỗ trợ như giảm 2% thuế GTGT; giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu; điều chỉnh thuế xuất nhập khẩu; ưu đãi lệ phí trước bạ với ô tô điện; gia hạn nộp thuế GTGT, TNDN, TNCN và tiền thuê đất…

Các giải pháp này góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh, đồng thời tạo dư địa duy trì và mở rộng nguồn thu trong trung và dài hạn.

Thu nội địa chiếm tỷ trọng lớn có bền vững không và việc thu từ doanh nghiệp nhà nước chỉ chiếm 8,8% dự toán thu nội địa năm 2026 nên được nhìn nhận thế nào, thưa ông?

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn: Thu nội địa chiếm tỷ trọng chủ đạo là xu hướng phù hợp thông lệ quốc tế và phản ánh nền tài chính quốc gia tự chủ. Từ mức trên 60% năm 2010, thu nội địa đã tăng lên hơn 80% giai đoạn 2021-2025, trong bối cảnh nhiều chính sách miễn, giảm thuế được triển khai với quy mô lớn.

Thu nội địa, nếu được xây dựng trên nền tảng kinh tế phát triển lành mạnh và môi trường đầu tư minh bạch, chính là nguồn thu bền vững.

Đối với tỷ trọng 8,8% từ khu vực doanh nghiệp nhà nước, cần nhìn nhận toàn diện. Tuy tỷ trọng khiêm tốn, nhưng số thu tuyệt đối tiếp tục tăng; khu vực DNNN đang được sắp xếp, tập trung vào lĩnh vực then chốt như năng lượng, hạ tầng, tài chính, viễn thông, công nghệ lõi.

Vai trò của DNNN không chỉ nằm ở đóng góp trực tiếp vào ngân sách, mà còn ở việc giữ ổn định kinh tế vĩ mô, định hướng và dẫn dắt phát triển. Trong thời gian tới, Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp sắp xếp lại DNNN, nâng cao hiệu quả, minh bạch tài chính và quản trị; đồng thời khai thác nguồn thu từ cổ tức, lợi nhuận sau thuế và quá trình sắp xếp, cổ phần hóa.