Trong bối cảnh phương Tây tìm cách siết chặt các đòn trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Moscow, các tàu thuộc "hạm đội bóng tối" đang đối mặt với sức ép chưa từng có, buộc phải thay đổi chiến thuật.
Thay vì tiếp tục sử dụng cờ giả hoặc cờ từ các quốc gia có chính sách đăng ký tàu linh hoạt như Gabon hay Comoros, các tàu chở dầu này đang quay về đăng ký cờ Nga – một động thái được dự báo sẽ tăng tốc trong những tháng tới.
Theo một phân tích mới từ nền tảng tình báo hàng hải Windward, ít nhất 120 tàu chở dầu dài trên 180 mét sẽ chuyển sang cờ Nga, đánh dấu một cuộc tái cấu trúc lớn trong hoạt động hậu cần xuất khẩu dầu mỏ của Moscow
Lý do đằng sau chiến thuật này nằm ở lỗ hổng pháp lý đối với các tàu "không quốc tịch". Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), tàu không có đăng ký hợp pháp sẽ thiếu sự bảo vệ từ quốc gia mà tàu đăng ký cờ, khiến nó dễ dàng bị lực lượng hải quân phương Tây tiếp cận và kiểm tra.
"Các tàu giao dịch dưới đăng ký gian lận thiếu sự bảo hộ của quốc gia đăng ký, khiến chúng có thể bị khám xét theo luật quốc tế", Windward cho biết.
Công ty phân tích hàng hải Windward dự đoán ít nhất 120 tàu chở dầu bị trừng phạt và treo cờ giả có khả năng sẽ chuyển sang đăng ký cờ Nga trong những tháng tới. Ảnh: TradeWinds
Chỉ trong 8 tuần kể từ tháng 12 năm ngoái, đã có 9 vụ bắt giữ tàu không quốc tịch, bao gồm tàu Aquila II bị lực lượng Mỹ lên tàu ngày 9/2.
Dưới áp lực quốc tế, trong năm 2025, các quốc gia có chính sách đăng ký tàu linh hoạt như Gabon, Quần đảo Cook, Barbados, Comoros và Gambia đã buộc phải hủy đăng ký đối với hơn 300 tàu bị nghi giúp Nga né trừng phạt, đẩy chúng vào tình thế trôi dạt vô định trên biển.
Việc các tàu như vậy quay về đăng ký cờ Nga không chỉ giúp khôi phục "lá chắn" pháp lý mà còn giúp Moscow kiểm soát chặt chẽ hơn chuỗi cung ứng, giảm rủi ro các tàu bị chặn bắt khi qua các tuyến hàng hải nhạy cảm như Biển Baltic, Địa Trung Hải hay Eo biển Anh.
Dữ liệu từ Windward cho thấy xu hướng này đang tăng tốc. Kể từ tháng 5 năm ngoái, gần 70 tàu đã phát tín hiệu cờ Nga, trong đó 40 tàu đổi cờ ngay sau các vụ bắt giữ. Chỉ riêng trong tuần qua, 3 tàu Akkord, Saga và Topaz đã hoàn tất thủ tục đăng ký cờ Nga.
Tổng cộng, có hơn 650 tàu chở dầu bị cho là thuộc "hạm đội bóng tối" chuyên giúp Nga lách cấm vận, với hơn 300 tàu luân phiên qua các đăng ký giả mạo chỉ trong năm ngoái.
Khoảng một nửa số tàu được đổi cờ thuộc sở hữu của Sovcomflot (SCF) – công ty vận tải biển lớn nhất của Nga. Trước xung đột vào tháng 2/2022, khoảng 1/3 đội tàu của Sovcomflot hoạt động dưới cờ Nga. Con số này hiện đã tăng lên 56%, với gần 30 tàu chở dầu được đổi cờ trở lại đăng ký ở Nga trong 10 tháng qua.
Hiện nay, số tàu Nga trên 50.000 DWT đã vượt 100 chiếc, gấp đôi so với năm trước.
Chiến thuật này không chỉ là phản ứng phòng thủ mà còn mang tính chiến lược. Bằng cách "nội địa hóa" hạm đội, Nga giảm thiểu rủi ro bị theo dõi bởi các công cụ giám sát vệ tinh như của Windward, đồng thời củng cố vị thế độc quyền trong thương mại dầu mỏ với các đối tác như Ấn Độ và Trung Quốc.
Tuy nhiên, phương Tây không ngồi yên. Từ cuối tháng 11 năm ngoái, Mỹ đã cô lập ít nhất 12 tàu ở Venezuela và ít nhất 24 tàu treo cờ giả mạo đã bị phát hiện di chuyển qua Biển Baltic trong 4 tháng qua.
Trong một cảnh báo chung hiếm hoi cho ngành công nghiệp hàng hải toàn cầu, 14 quốc gia châu Âu – bao gồm các quốc gia ven biển Baltic và Biển Bắc – tuyên bố vào cuối tháng trước rằng các tàu hoạt động dưới nhiều cờ hoặc cờ không rõ ràng đều có thể bị coi là tàu "không quốc tịch", theo đó đối diện nguy cơ bị kiểm tra, bắt giữ hoặc thậm chí tịch thu.
Nếu áp lực tiếp tục, chiến thuật đổi cờ có thể trở thành "con dao hai lưỡi", khiến dầu Nga khó che giấu nguồn gốc hơn, đẩy giá dầu toàn cầu lên cao và làm phức tạp hóa nỗ lực đa dạng hóa xuất khẩu của Moscow.
Minh Đức (Theo gCaptain, Safety4Sea)
