Châu Âu mua mạnh LNG Nga khi lệnh cấm treo lơ lửng

Châu Âu đã tăng cường nhập khẩu từ dự án khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu của Nga ở Siberia trong 3 tháng đầu năm nay, khi cuộc xung đột ở Trung Đông gây áp lực lên nguồn cung toàn cầu.

Điều này làm dấy lên một số câu hỏi về lệnh cấm nhập khẩu toàn bộ khí đốt từ Nga vào khối 27 quốc gia, dự kiến bắt đầu có hiệu lực từ năm sau, trong bối cảnh EU

Theo dữ liệu mới nhất từ Kpler được báo Financial Times trích dẫn, EU đã mua tới 97% lượng LNG sản xuất từ dự án Yamal của Novatek (Nga) trong quý I/2026, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước, đạt tổng cộng 5 triệu tấn.

Cụ thể, khối này đã tiếp nhận 69 trong tổng số 71 chuyến hàng LNG từ bán đảo Yamal (Tây Siberia) trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2026. Riêng tháng 3, con số này lên tới kỷ lục 25 chuyến hàng, tương đương 1,8 triệu tấn.

Với khối lượng như vậy, các quốc gia thành viên EU đã chi khoảng 2,88 tỷ Euro cho loại khí siêu lạnh từ nhà máy khổng lồ này, theo ước tính của tổ chức phi lợi nhuận về môi trường Urgewald của Đức.

Chúng cho thấy dự án Yamal đã thu lợi từ sự tăng vọt giá khí đốt liên quan đến cuộc khủng hoảng Trung Đông, Financial Times chỉ ra.

Nhà máy khí hóa lỏng Yamal LNG của Novatek (Nga) ở Siberia. Ảnh: Baird Maritime

Lý do chính đằng sau xu hướng "mua mạnh" này là sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông do bất ổn khu vực, khiến giá khí đốt toàn cầu tăng vọt.

Theo trang Oil Price, châu Âu dường như đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn thay thế cạnh tranh về giá, đặc biệt khi nhu cầu tích trữ khí cho mùa đông vẫn cao và một số hợp đồng dài hạn vẫn còn hiệu lực.

Yamal LNG – dự án lớn nhất của Nga về LNG – trở thành lựa chọn "cứu cánh" tạm thời nhờ chi phí thấp hơn so với LNG từ Mỹ hay Qatar trên thị trường giao ngay.

Dù EU đã giảm mạnh phụ thuộc khí đường ống Nga (từ 45% xuống còn khoảng 12% tổng nhập khẩu), việc 5 triệu tấn LNG được vận chuyển đến châu Âu trong 3 tháng đầu năm nay cho thấy "khách hàng châu Âu không có ý định ngừng mua LNG Nga", theo ông Sebastian Rötters, một nhà vận động tại Urgewald.

Lệnh cấm của EU được xây dựng theo từng giai đoạn để hạn chế tác động đột ngột lên thị trường và giá cả.

Khối này hiện đang đối mặt với giai đoạn đầu tiên của lệnh cấm, dự kiến có hiệu lực vào ngày 25/4, khi các nước thành viên bị cấm mua LNG Nga theo hợp đồng giao ngay.

Lệnh cấm hoàn toàn sẽ có hiệu lực đối với nhập khẩu LNG từ đầu năm 2027 và đối với nhập khẩu khí đốt qua đường ống từ mùa thu năm 2027.

Quy định này nằm trong gói trừng phạt thứ 19 và là một phần của chiến lược REPowerEU nhằm đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường năng lượng tái tạo và LNG từ Mỹ, Na Uy hay châu Phi.

Tuy nhiên, khi lệnh cấm treo lơ lửng, điều này đang tạo ra khoảng trống để các doanh nghiệp châu Âu tận dụng triệt để.

Nhiều công ty vẫn ký hoặc thực hiện hợp đồng dài hạn được ký trước tháng 6/2025, dẫn đến tình trạng nhập khẩu tăng vọt trước "giờ G".

Điều này giúp Nga uy trì nguồn thu đáng kể từ châu Âu – đối tác lớn nhất của LNG Nga – dù xung đột Ukraine kéo dài.

Năm 2025, EU đã chi khoảng 7,2 tỷ Euro cho LNG Nga, và xu hướng quý I/2026 cho thấy con số này có thể tiếp tục cao nếu không có biến động lớn.

Sự phụ thuộc tạm thời này cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tính khả thi của lộ trình loại bỏ khí đốt Nga.

Các chuyên gia cảnh báo rằng việc chuyển hẳn sang LNG Mỹ hay các nguồn khác đòi hỏi hạ tầng tái khí hóa lớn hơn và chi phí cao hơn.

Trong khi đó, một số quốc gia Đông Âu vẫn duy trì mức nhập khẩu nhất định qua các cảng ở Bỉ, Pháp, Hà Lan hay Tây Ban Nha.

Chính sách của EU nhằm giảm rủi ro an ninh năng lượng, nhưng thực tế cho thấy quá trình chuyển dịch không hề dễ dàng, đặc biệt khi giá năng lượng cao ảnh hưởng đến công nghiệp và hộ gia đình.

Ủy ban châu Âu chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận từ Financial Times.

Tuy nhiên, nếu Brussels tiếp tục với lệnh cấm đã được lên kế hoạch, dữ liệu của Kpler cho thấy Yamal sẽ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm các khách hàng khác cho sản lượng LNG của mình, ông Rötters lập luận.

"Tất cả các số liệu đều cho thấy sự phụ thuộc của Nga vào thị trường châu Âu", vị chuyên gia kết luận.

Minh Đức (Theo Financial Times, Oil Price)