Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trao đổi với báo chí về vai trò tham mưu chiến lược của ngành tài chính trong năm 2025 và các giải pháp điều hành trọng tâm nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng hai con số năm 2026 và giai đoạn tới, gắn với ổn định vĩ mô và phát triển bền vững.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: T.D
- Phóng viên: Năm 2025, kinh tế thế giới diễn biến khó lường, trong nước chịu tác động nặng nề của thiên tai, song Việt Nam vẫn giữ vững ổn định vĩ mô và đạt tăng trưởng trên 8%. Bộ trưởng đánh giá thế nào về vai trò của ngành tài chính trong kết quả này, đặc biệt ở khía cạnh tham mưu chiến lược và điều hành chính sách linh hoạt, kịp thời?
+ Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng: Năm 2025 là một năm nhiều thách thức. Kinh tế toàn cầu đối mặt với rủi ro lạm phát, lãi suất cao kéo dài ở một số nền kinh tế lớn, thị trường tài chính biến động mạnh. Trong nước, thiên tai, bão lũ gây thiệt hại lớn về cơ sở hạ tầng và sản xuất.
Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam vẫn giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và đạt tăng trưởng trên 8% là nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị, trong đó có sự đóng góp quan trọng của ngành tài chính.
Trước hết, Bộ Tài chính tập trung hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các "điểm nghẽn pháp luật" trong lĩnh vực tài chính - ngân sách, đầu tư, doanh nghiệp và thị trường vốn. Việc tham mưu ban hành nhiều luật, nghị quyết, nghị định theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh hơn, cắt giảm thủ tục hành chính đã góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Thứ hai, chính sách tài khóa được điều hành linh hoạt, mở rộng hợp lý. Thu ngân sách năm 2025 vượt dự toán 33 - 35%, trong khi vẫn thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí với tổng quy mô lớn để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Nợ công, bội chi ngân sách được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm các cân đối lớn. Bộ Tài chính luôn chủ động xây dựng kịch bản từ sớm, tham mưu Chính phủ giải pháp kịp thời trước các biến động, không để nền kinh tế rơi vào bị động.
- Mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026 đặt ra yêu cầu rất cao. Thưa Bộ trưởng, Bộ Tài chính sẽ tham mưu và điều hành chính sách tài khóa theo hướng nào để đạt được mục tiêu này?
+ Tăng trưởng hai con số là mục tiêu lớn, đòi hỏi sự điều hành đồng bộ giữa các chính sách vĩ mô. Với ngành tài chính, chúng tôi xác định phải điều hành tài khóa đủ mạnh để tạo bứt phá, nhưng vẫn bảo đảm kỷ luật ngân sách và an toàn tài chính quốc gia.
Yêu cầu tăng chi cho đầu tư hạ tầng và các lĩnh vực chiến lược ngày càng lớn
Tại Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026 với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, các chỉ tiêu ngân sách được tính toán đồng bộ với chính sách tiền tệ, nhằm kiểm soát lạm phát và giữ ổn định thị trường tài chính.
Chính sách tài khóa năm 2026 sẽ theo hướng chủ động, mở rộng có kiểm soát, tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có tác động lan tỏa như hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, an sinh xã hội. Bội chi và nợ công tiếp tục được quản lý trong giới hạn phù hợp với khả năng vay - trả nợ của nền kinh tế.
- Trong bối cảnh yêu cầu tăng chi cho đầu tư hạ tầng và các lĩnh vực chiến lược ngày càng lớn, việc cơ cấu lại thu - chi ngân sách sẽ được thực hiện ra sao để tạo dư địa cho đầu tư phát triển, thưa Bộ trưởng?
+ Về thu ngân sách, năm 2026 chúng tôi phấn đấu tăng tối thiểu 10% so với thực hiện năm 2025. Đồng thời tiếp tục mở rộng cơ sở thu, chống thất thu, chuyển giá, gian lận thương mại; nuôi dưỡng và phát triển nguồn thu bền vững. Mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 là duy trì tỉ lệ huy động ngân sách khoảng 18% GDP.
Về chi ngân sách, sẽ thực hiện tiết kiệm ngay từ đầu năm, theo đó tiết kiệm 10% chi thường xuyên và 5% chi đầu tư phát triển để dành nguồn lực cho an sinh xã hội và các dự án hạ tầng trọng điểm.
Đặc biệt, dự kiến nâng tỉ trọng chi đầu tư phát triển lên khoảng 40% tổng chi ngân sách. Đầu tư công phải thực sự đóng vai trò dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực xã hội, tạo hiệu ứng lan tỏa cho tăng trưởng.
- Bộ trưởng có thể chia sẻ những giải pháp đột phá nào trong lĩnh vực đầu tư công và thị trường vốn được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá, đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số?
+ Đầu tư công và thị trường vốn là hai trụ cột quan trọng trong huy động và phân bổ nguồn lực. Về đầu tư công, Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương trong phân bổ, kiểm soát và giải ngân vốn; theo dõi sát tiến độ, kịp thời điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt.
Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý ngân sách, kho bạc và tài sản công để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Song song đó, phát triển thị trường vốn nhằm tạo kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Năm 2025, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán ước đạt khoảng 9,6 triệu tỉ đồng, tương đương hơn 84% GDP
Năm 2025, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán ước đạt khoảng 9,6 triệu tỉ đồng, tương đương hơn 84% GDP. Việc nâng hạng thị trường mở ra cơ hội thu hút mạnh hơn dòng vốn quốc tế.
Trong năm 2026, chúng tôi tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch, tăng cường giám sát; phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp theo hướng an toàn, bền vững; đa dạng hóa sản phẩm tài chính và thúc đẩy tài chính số.
- Để tăng trưởng không chỉ cao mà còn bền vững và có chất lượng, ngành tài chính sẽ ưu tiên những định hướng và giải pháp nào trong thời gian tới, thưa Bộ trưởng?
+ Tăng trưởng hai con số không chỉ là mục tiêu ngắn hạn mà phải gắn với nâng cao chất lượng tăng trưởng và đổi mới mô hình phát triển. Ngành tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế tài chính - ngân sách; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát; cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.
Bên cạnh đó, hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới như kinh tế số, chuyển đổi xanh, tài sản số; nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế nhà nước trong các lĩnh vực then chốt; đồng thời tạo môi trường thuận lợi để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.
Công tác hiện đại hóa ngành tài chính, chuyển đổi số trong các lĩnh vực thuế, hải quan, kho bạc, tài sản công sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, kết nối dữ liệu để nâng cao chất lượng dự báo và điều hành chính sách theo thời gian thực.
Tăng trưởng hai con số là thách thức nhưng khả thi nếu chúng ta điều hành đồng bộ, quyết liệt và có kỷ luật. Ngành tài chính sẽ tiếp tục đóng vai trò tham mưu chiến lược, bảo đảm nguồn lực và giữ vững nền tảng ổn định để góp phần đưa kinh tế Việt Nam phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
