Cô nhi viện nhà thờ Mằng Lăng nằm phía sau nhà thờ - Ảnh: V.H.
Ngày 26-5, ông Phạm Văn Tiến - Phó giám đốc Sở Xây dựng Đắk Lắk - cho biết đang tham mưu UBND tỉnh làm việc với Bộ Xây dựng để trao đổi, thống nhất phương án hướng tuyến và kết nối giao thông trước khi hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, nhằm không ảnh hưởng đến các công trình đặc thù, di tích văn hóa - lịch sử.
Dự án đường sắt tốc độ cao tác động đến nhiều công trình, di tích
Theo báo cáo ngày 3-5 về tình hình thực hiện dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua địa bàn tỉnh Đắk Lắk, Sở Xây dựng đã tham mưu UBND tỉnh nhiều văn bản góp ý đối với hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án. Tuy nhiên đến nay các nội dung góp ý, vướng mắc này chưa được xử lý triệt để.
Phương án tuyến hiện nay đi qua hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến các khu dân cư hiện hữu và một số công trình có tính chất đặc thù, di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn tỉnh như chùa Từ Quang, chùa Kim Quang, cô nhi viện Mằng Lăng thuộc nhà thờ Mằng Lăng, đình Phú Đa, Trại tạm giam thuộc Công an tỉnh...
Đến nay, Ban Quản lý dự án Thăng Long chưa bàn giao mốc giải phóng mặt bằng ngoài thực địa cho địa phương, nên các chủ đầu tư chưa thể đo đạc, trích lục các thửa đất bị thu hồi và lập phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Theo công văn của Ban Quản lý dự án Thăng Long, hiện Bộ Xây dựng đang thực hiện các thủ tục lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án. Sau đó, các bên sẽ tiếp tục rà soát hướng tuyến để hạn chế ảnh hưởng đến các công trình trên và các khu vực cần tổ chức kết nối giao thông.
Việc cắm cọc và bàn giao mốc giải phóng mặt bằng dự kiến bắt đầu từ quý 3-2027, sau khi báo cáo nghiên cứu khả thi và báo cáo giữa kỳ được thông qua.
Đề xuất rà soát hướng tuyến đường sắt để tránh ảnh hưởng công trình, di tích
Về nội dung này, ngày 13-4, UBND tỉnh Đắk Lắk đã gửi văn bản đến Bộ Xây dựng về việc rà soát, xem xét điều chỉnh hướng tuyến dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đoạn qua địa bàn tỉnh.
Cụ thể đối với Trại tạm giam số 2 thuộc Công an tỉnh Đắk Lắk, dự án đã được quy hoạch quy mô 400 chỗ giam giữ, trong đó giai đoạn 1 hoàn thành 90 chỗ và đang chuẩn bị triển khai giai đoạn 2. Tuy nhiên hướng tuyến đường sắt tốc độ cao hiện nay đi qua một phần hạng mục đã xây dựng và chồng lấn phần lớn diện tích dự kiến đầu tư giai đoạn 2, khiến Bộ Công an chưa thể phê duyệt chủ trương đầu tư tiếp theo.
Theo UBND tỉnh, việc chồng lấn này không chỉ ảnh hưởng hiệu quả đầu tư công trình an ninh, mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khó khăn về an ninh, trật tự và quá trình triển khai dự án đường sắt. Tỉnh đề nghị phối hợp đánh giá mức độ ảnh hưởng của hướng tuyến để có phương án xử lý phù hợp, hạn chế chồng lấn vào dự án Trại tạm giam số 2 và tạo cơ sở để Bộ Công an xem xét triển khai giai đoạn 2.
Còn chùa Từ Quang, chùa Kim Quang, cô nhi viện Mằng Lăng và đình Phú Đa là các công trình tôn giáo, lịch sử gắn bó lâu đời với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân địa phương. Vì vậy tỉnh đề nghị tiếp tục rà soát, nghiên cứu phương án hướng tuyến nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến các công trình này, cũng như giảm khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư và tổ chức giao thông kết nối.
Chùa Từ Quang (chùa Đá Trắng, tại xã Tuy An Bắc) là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia (được công nhận năm 1997), nổi tiếng với lịch sử hơn 200 năm tuổi và kiến trúc độc đáo.
Cô nhi viện nhà thờ Mằng Lăng nằm ngay sát cạnh nhà thờ Mằng Lăng (tại xã Tuy An Đông), trong đó nhà thờ Mằng Lăng là một di tích văn hóa, tôn giáo với tuổi đời hơn 134 năm. Tại nhà thờ hiện đang lưu giữ cuốn sách in chữ Quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam.
Theo UBND xã Tuy An Đông, hiện cô nhi viện nhà thờ Mằng Lăng đang nuôi dưỡng 30 người, trong đó có trẻ em.
Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk nói rằng thông thường các dự án khi đi qua hay tác động đến di tích văn hóa, lịch sử sẽ hỏi ý kiến từ sở. Khi sở nhận được văn bản sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan và căn cứ theo Luật Di sản để đánh giá tác động của dự án và có phương án bảo vệ di tích.
