Ukraine ngày 30/6 đã chính thức ký thỏa thuận mua 16 tiêm kích đa năng Gripen E từ Thụy Điển. Đây là bước tiến lịch sử nhằm tăng cường đáng kể năng lực không quân của quốc gia Đông Âu trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov đã thông báo về thỏa thuận này trên kênh Telegram của mình, cho biết thỏa thuận đã được ký kết tại Kiev với sự chứng kiến của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Pål Jonson.
Theo ông Fedorov, thỏa thuận bao gồm việc cung cấp máy bay cùng thiết bị, hỗ trợ hậu cần và kỹ thuật.
"Tiêm kích Gripen có thể mang tên lửa Meteor, điều này có thể khiến chúng trở thành một trong những yếu tố then chốt tạo nên lợi thế công nghệ của Ukraine – chủ yếu là trong việc phát hiện các mối đe dọa sớm hơn, chống lại máy bay địch hiệu quả hơn và tấn công các mục tiêu trên không ở tầm xa", ông Fedorov cho biết.
Bộ trưởng Fedorov nhấn mạnh rằng đây là bước ngoặt quan trọng, mở ra giai đoạn mới trong sự phát triển của Không quân Ukraine và tăng cường đáng kể khả năng phòng không của nước này.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson, năm 2025. Ảnh: Euractiv
Thỏa thuận về Gripen E được thực hiện song song với một kế hoạch riêng biệt, theo đó Thụy Điển cam kết chuyển giao cho Ukraine 16 máy bay chiến đấu Gripen C/D với tư cách viện trợ quân sự, với chiếc máy bay đầu tiên dự kiến sẽ đến vào đầu năm 2027.
Việc sở hữu cả 2 phiên bản sẽ giúp Ukraine nhanh chóng tích hợp nền tảng này, đào tạo phi công và nhân viên kỹ thuật, đồng thời thích ứng cơ sở hạ tầng. Theo trang Kyiv Post, các phi công và nhân viên kỹ thuật Ukraine đã bắt đầu huấn luyện tại Thụy Điển.
Về tài chính, việc mua 16 chiếc Gripen E được tài trợ thông qua Quỹ Tín dụng châu Âu với sự hỗ trợ của Vương quốc Anh.
Hợp đồng được ký giữa Tập đoàn quốc phòng Saab AB và Cơ quan Vật liệu Quốc phòng Thụy Điển (FMV), trị giá khoảng 24,6 tỷ kronor Thụy Điển (2,54 tỷ USD). Hợp đồng bao gồm máy bay, phụ tùng thay thế, vật tư và thiết bị liên quan. Lễ bàn giao dự kiến bắt đầu từ năm 2029 đến 2030.
Trên nền tảng X, Tổng thống Zelensky đã xác nhận việc ký kết thỏa thuận, và cho biết hai bên đã thảo luận về tiến độ triển khai, hỗ trợ kỹ thuật cũng như hợp tác song phương tiếp theo, bao gồm cả các lĩnh vực khác.
Theo ông Zelensky, ông và Bộ trưởng Pål Jonson cũng đã thảo luận về việc thực hiện việc bàn giao máy bay và tiếp tục hợp tác song phương, bao gồm cả việc chuẩn bị cho "Thỏa thuận Máy bay không người lái" (Drone Deal) và hợp tác trong việc phòng thủ chống lại tên lửa đạn đạo.
Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson trước đó cũng đã có các cam kết hợp tác quốc phòng sâu sắc hơn với Ukraine.
Thỏa thuận này là bước đầu tiên trong tham vọng dài hạn của Ukraine nhằm sở hữu tới 150 chiếc Gripen E/F – phiên bản hiện đại nhất của dòng máy bay chiến đấu này.
Minh Đức (Theo Kyiv Post, Nordic Defence Sector)
