TP.HCM: 3 nguyên tắc xây dựng luật đô thị đặc biệt cho thành phố

TP.HCM đề xuất xây dựng đạo luật đô thị đặc biệt dành riêng cho "siêu độ thị". Ảnh: Quỳnh Danh.

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt: Chính sách đột phá và không gian phát triển cho TP.HCM trong kỷ nguyên mới do UBND TP.HCM tổ chức sáng 4/4, Phó chủ tịch UBND Nguyễn Mạnh Cường cho biết thành phố đang đối diện với những điểm nghẽn, trong khi quy mô kinh tế địa phương ngày càng lớn, vai trò ngày càng quan trọng trong cấu trúc kinh tế quốc gia và khu vực nhưng điều kiện, khung thể chế quản trị chưa đáp ứng yêu cầu.

Theo ông, cơ chế quản lý hiện hành được thiết kế và được mặc định trên cơ sở quản lý hành chính tập trung, vẫn được áp dụng với khung chung với các địa phương, chưa phản ánh đúng tính chất đặc thù, vai trò, tầm vóc và tính chất của một "siêu đô thị" đặc biệt.

Phó chủ tịch UBND TP.HCM cho biết vừa qua, Bộ Chính trị đã có chủ trương đồng ý tạo điều kiện cho TP.HCM tổng kết toàn diện Nghị quyết 31 về phương hướng, nhiệm vụ phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Bên cạnh đó, Bộ Chính trị cũng đồng tình để TP.HCM xây dựng dự thảo nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 31, với tầm nhìn đến năm 2075, kỷ niệm 100 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Phó chủ tịch UBND Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại hội thảo sáng nay. Ảnh: Thảo Liên.

Theo lãnh đạo TP.HCM, đây là cơ sở quan trọng để thành phố đề xuất, kiến nghị Trung ương, Bộ Chính trị xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, công cụ pháp lý cao, với kỳ vọng tiếp tục phân quyền, tăng quyền để TP.HCM tăng trưởng 2 con số, phát triển nhanh, bền vững, đóng góp cho phát triển chung đất nước.

"TP.HCM xác định rõ yêu cầu không chỉ hoàn thiện thể chế, không phải thêm cơ chế đặc thù như các nghị quyết trước đây, mà phải luật hóa các nghị quyết, nội dung quy định ở mức độ cao nhất, đủ sức giải phóng nguồn lực phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới", Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Theo đó, thành phố xác định 3 nguyên tắc để tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các vấn đề liên quan Luật Đô thị đặc biệt. Cụ thể, chính quyền thành phố được trao quyền tự chủ, toàn diện các lĩnh vực để thực thi quyền quản trị theo phương châm "địa phương quyết - địa phương làm - địa phương chịu trách nhiệm".

Bên cạnh đó, TP.HCM cũng đề xuất luật hóa các vấn đề mà thực tiễn đòi hỏi nhưng chưa có hành lang pháp lý.

Thực tế, ông Cường cho biết những vấn đề mà thành phố đang đối diện và phải xử lý hàng ngày chủ yếu nằm ở các điểm nghẽn trong quản lý và triển khai. Đó là điểm nghẽn về quản lý không gian ngầm, về sử dụng và khai thác tài sản công; điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện và triển khai các dự án hạ tầng đô thị, đặc biệt là các dự án kết nối trên địa bàn. Cùng với đó là những vướng mắc trong vận hành các thiết chế mới như Trung tâm Tài chính quốc tế hay chính sách thu hút, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nguyên tắc thứ 3 được TP.HCM đặt ra là tiếp tục kế thừa và phát huy các cơ chế, chính sách, điều kiện đặc thù đã có, nhưng phải được cụ thể hóa bằng các quy định pháp luật đủ mạnh để thực sự phát huy hiệu quả. Những lợi thế riêng có của thành phố cần được kích hoạt đúng cách, nhằm tạo động lực phát triển tương xứng với vai trò của một đô thị đặc biệt thông qua Luật Đô thị đặc biệt.

Trên cơ sở đó, thành phố mong muốn nhận được các ý kiến góp ý, hiến kế mang tính đột phá, thậm chí vượt ra ngoài khuôn khổ các cơ chế, chính sách đặc thù hiện hành.

Phó chủ tịch TP.HCM cũng đề nghị thêm một trong những yêu cầu trọng tâm là làm rõ mô hình chính quyền đô thị đặc biệt, với mức độ phân quyền, phân cấp thực chất, đi kèm cơ chế giải trình rõ ràng; đồng thời đề xuất các cơ chế tài chính - ngân sách vượt trội, tiệm cận thông lệ khu vực và quốc tế, phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại.

Thành phố cũng định hướng mở rộng không gian phát triển theo nhiều chiều: không gian đô thị, không gian ngầm, không gian số, liên kết vùng và cả không gian tầm thấp; cùng với đó là việc thiết kế các cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) với những mô hình và phương thức vận hành mới.