Ảnh: REUTERS/Dawoud Abu Alkas.
Ba nguồn tin cho biết lực lượng Hồi giáo Palestine Hamas đã gửi thông điệp tới các bên trung gian, khẳng định sẽ không thảo luận về việc giải giáp nếu không có cam kết rõ ràng rằng quân đội Israel sẽ rút hoàn toàn khỏi Dải Gaza, như nội dung trong kế hoạch do “Ủy ban Hòa bình” của Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất.
Vấn đề giải giáp Hamas hiện là một trong những điểm gây tranh cãi lớn trong các cuộc đàm phán nhằm triển khai kế hoạch của ông Trump cho các khu vực của người Palestine, đồng thời củng cố thỏa thuận ngừng bắn đạt được vào tháng 10/2025, chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hai năm.
Theo hai nguồn tin từ Ai Cập và một quan chức Palestine, phái đoàn Hamas đã gặp các nhà hòa giải từ Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ tại Cairo trong hai ngày thứ Tư và thứ Năm tuần này, nhằm đưa ra phản hồi ban đầu đối với đề xuất giải giáp được gửi tới tổ chức này hồi tháng 3.
Hai nguồn tin Ai Cập cho biết Hamas đã đưa ra một số yêu cầu và đề xuất sửa đổi kế hoạch, trong đó có điều khoản yêu cầu Israel chấm dứt các hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, thực thi đầy đủ các cam kết và đảm bảo rút toàn bộ lực lượng khỏi Gaza.
Hamas cáo buộc Israel vi phạm thỏa thuận thông qua các cuộc tấn công khiến hàng trăm người thiệt mạng tại Gaza. Trong khi đó, phía Israel khẳng định các hoạt động quân sự nhằm ngăn chặn những kế hoạch tấn công tiềm tàng từ các nhóm vũ trang.
Các nguồn tin cũng cho biết Hamas yêu cầu làm rõ những gì họ coi là việc quân đội Israel tiếp tục mở rộng kiểm soát vào các khu vực do tổ chức này quản lý. Hiện Israel được cho là đã kiểm soát hơn một nửa lãnh thổ Gaza kể từ sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực.
Theo các nguồn tin, Hamas sẽ không bước vào đàm phán giải giáp cho đến khi những vấn đề nêu trên được giải quyết.
Hai quan chức Hamas từ chối bình luận về nội dung các cuộc họp. Chính phủ Israel và đại diện “Ủy ban Hòa bình” cũng chưa đưa ra phản hồi.
Một nguồn tin am hiểu quá trình thảo luận của Ủy ban cho rằng phản hồi từ Hamas cho thấy khả năng đạt đột phá trong vấn đề giải giáp là rất thấp. Tuy nhiên, tổ chức này dự kiến sẽ tiếp tục gặp các bên trung gian trong tuần tới.
Nguồn tin này cũng cho biết Mỹ có thể thúc đẩy kế hoạch tái thiết Gaza ngay cả khi chưa đạt được thỏa thuận giải giáp Hamas, song việc triển khai sẽ chỉ giới hạn tại các khu vực do quân đội Israel kiểm soát. Các cam kết tài chính quan trọng, trong đó có đóng góp đáng kể từ các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập, hiện đang bị trì hoãn do ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Iran.
Một quan chức Palestine nhận định Hamas khó có khả năng bác bỏ hoàn toàn kế hoạch, nhưng cũng “sẽ không chấp nhận cho đến khi các lo ngại và yêu cầu của các phe phái Palestine được giải quyết”.
Về phía Israel, chính phủ nước này khẳng định sẽ không rút quân khỏi Gaza trước khi Hamas bị giải giáp hoàn toàn.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, đặc phái viên Trung Đông của ông Trump trong Ủy ban Hòa bình, Nickolay Mladenov, cho biết các quốc gia tham gia hòa giải đều ủng hộ kế hoạch. Ông nhấn mạnh: “Cộng đồng quốc tế đã ủng hộ kế hoạch này. Đã đến lúc xây dựng một khuôn khổ thỏa thuận để triển khai. Vì lợi ích của cả người Palestine và người Israel, chúng ta không thể tiếp tục trì hoãn".
Cuộc tấn công của Hamas vào miền Nam Israel ngày 7/10/2023 khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng, theo số liệu từ phía Israel.
Chiến dịch quân sự kéo dài hai năm sau đó của Israel đã khiến hơn 72.000 người Palestine thiệt mạng, phần lớn là dân thường, theo cơ quan y tế tại Gaza. Xung đột cũng gây ra khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng, với nạn đói lan rộng, phần lớn cơ sở hạ tầng bị phá hủy, và đa số dân cư phải rời bỏ nhà cửa, nhiều người phải di dời nhiều lần để tránh giao tranh.
Nguyễn Quang Minh (Theo Reuters)
