Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến cho Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với hàng loạt thay đổi đáng chú ý. Tâm điểm là việc “siết” phương thức xét tuyển bằng học bạ, giới hạn số phương thức tuyển sinh và điều chỉnh điểm cộng ưu tiên, trong đó có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.
Theo dự thảo, khi sử dụng phương thức xét học bạ, các trường đại học bắt buộc phải dùng điểm trung bình chung của 6 học kỳ (từ lớp 10 đến lớp 12) của ít nhất 3 môn. Trong đó, Toán hoặc Ngữ văn là môn bắt buộc, với trọng số tính điểm không thấp hơn 1/3 tổng điểm xét tuyển theo thang điểm 30.
Không chỉ dừng lại ở điểm học bạ, thí sinh còn phải đạt tối thiểu 16/30 điểm thi tốt nghiệp THPT ở tổ hợp môn tương ứng. Đây được xem là “điều kiện cần” đi kèm, thay vì chỉ xét thuần túy học bạ như nhiều năm trước.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, xét học bạ đã tồn tại hơn 10 năm và hiện chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều cơ sở đào tạo chủ yếu dựa vào kết quả lớp 12, chưa phản ánh đầy đủ quá trình học tập.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT)
“Việc yêu cầu điểm của cả ba năm THPT nhằm đánh giá toàn diện, tránh tình trạng học lệch hoặc dồn sức vào năm cuối,” ông Thảo lý giải. Bên cạnh đó, mức sàn 16 điểm thi tốt nghiệp được đánh giá là ngưỡng mà phần lớn học sinh có ý thức học tập nghiêm túc đều đạt được, đồng thời giúp các trường bảo đảm chất lượng đầu vào.
Một thay đổi khác gây chú ý là điều chỉnh điểm cộng khuyến khích. Theo dự thảo, điểm cộng cho từng thành phần tối đa 1,5 điểm, và tổng điểm cộng không vượt quá 3 điểm trên thang 30.
Các đối tượng được cộng điểm vẫn gồm học sinh giỏi, thí sinh đoạt giải, người có năng khiếu đặc biệt và thí sinh sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Tuy nhiên, mức cộng từ chứng chỉ ngoại ngữ dự kiến giảm còn một nửa so với trước.
Đáng chú ý, các trường sẽ không được vừa quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn Ngoại ngữ, vừa cộng điểm ưu tiên. Chứng chỉ chỉ được sử dụng theo một trong hai hướng: quy đổi điểm hoặc tính điểm thưởng.
Theo ông Thảo, ngoại ngữ vẫn là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế và là chuẩn đầu ra của nhiều chương trình đào tạo. Tuy nhiên, việc điều chỉnh điểm cộng nhằm bảo đảm công bằng hơn giữa các nhóm thí sinh có điều kiện học tập khác nhau.
Dự thảo cũng đưa ra giới hạn mỗi trường đại học chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (chưa tính tuyển thẳng). Trước đó, có thời điểm các trường sử dụng gần 20 phương thức khác nhau.
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển vẫn tập trung ở các phương thức quen thuộc như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ hoặc kết hợp hai hình thức này. Nhiều phương thức khác có rất ít thí sinh sử dụng nhưng lại gây khó khăn cho phụ huynh và học sinh trong quá trình tìm hiểu thông tin.
“Việc tinh gọn phương thức sẽ giúp quá trình tuyển sinh minh bạch hơn, giảm rối rắm và tiết kiệm nguồn lực cho cả xã hội lẫn nhà trường,” ông Thảo nhấn mạnh. Theo Bộ, 5 phương thức chính vẫn bao phủ trên 95% số thí sinh trúng tuyển những năm qua.
Một đề xuất đáng chú ý khác là mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng trong mỗi đợt xét tuyển.
Phân tích dữ liệu những năm gần đây cho thấy, 35,1% thí sinh trúng tuyển ngay ở nguyện vọng 1, và 98,5% trúng tuyển trong 10 nguyện vọng đầu. Số trúng tuyển ở các nguyện vọng sau đó là rất thấp.
Do đó, Bộ GD&ĐT cho rằng giới hạn 10 nguyện vọng là hợp lý, vừa giúp giảm chi phí đăng ký cho thí sinh, rút ngắn thời gian xử lý dữ liệu, vừa buộc thí sinh phải tìm hiểu kỹ hơn về ngành học, trường học và năng lực bản thân trước khi lựa chọn.
Riêng với các ngành đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ kinh phí, thí sinh được khuyến nghị đặt nguyện vọng trong nhóm ưu tiên từ 1 đến 3. Điều này giúp các trường sư phạm chủ động xác định số lượng sinh viên hưởng ngân sách và kế hoạch bố trí việc làm sau tốt nghiệp.
Tổng thể, các điều chỉnh trong dự thảo quy chế tuyển sinh 2026 cho thấy định hướng rõ ràng của Bộ GD&ĐT: giữ lại các phương thức quen thuộc nhưng bổ sung “hàng rào kỹ thuật” để nâng chất lượng và bảo đảm công bằng.
Việc "siết" xét học bạ giúp đánh giá quá trình học tập dài hơi thay vì kết quả ngắn hạn. Giảm điểm cộng ngoại ngữ hạn chế lợi thế quá lớn từ điều kiện kinh tế. Tinh gọn phương thức và nguyện vọng giúp hệ thống tuyển sinh bớt phức tạp, minh bạch hơn.
Dự thảo hiện tiếp tục được lấy ý kiến đến đầu tháng 2 trước khi hoàn thiện và ban hành chính thức. Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những đợt điều chỉnh quy chế tuyển sinh có tác động rộng tới thí sinh và các cơ sở giáo dục đại học trong những năm tới.
Khánh Linh (theo Vnexpress, )
Cùng chuyên mục
Mới cập nhật
Giá bạc Thượng Hải tiếp tục phá đỉnh, chênh lệch với COMEX cao chưa từng thấy
Nhóm quỹ thuộc VinaCapital tăng sở hữu tại Gemadept lên hơn 6%
Giá vàng cán mốc 200 triệu đồng/lượng là chuyện bình thường?
Chủ tịch nước Lương Cường chủ trì Lễ đón Chủ tịch Hội đồng châu Âu
