Rút ngắn lộ trình, dự kiến triển khai xăng E10 trên toàn quốc từ 30/4
Theo dõi KTMT trên
Để thực hiện chủ trương triển khai sớm sản xuất, sử dụng xăng E10 của Thủ tướng chính phủ, Bộ Công Thương đề xuất triển khai trên toàn quốc từ 30/4/2026.
Theo quy định hiện hành, lộ trình áp dụng tỉ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam được xác định rõ trong Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương. Theo đó, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phải được phối trộn để trở thành xăng sinh học E10 khi sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc. Đồng thời, xăng E5RON92 tiếp tục được duy trì đến hết ngày 31/12/2030.
Tuy nhiên, theo dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 50/2025 quy định lộ trình áp dụng phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam do Bộ Công Thương đang lấy ý kiến, việc sử dujgn xăng E10 được đề xuất đẩy sớm lên ngày 30/4, thay vì 1/6 như trước; cho phép các doanh nghiệp đủ điều kiện triển khai ngay trong tháng 4 trước khi mở rộng trên toàn quốc.
Tại Hội nghị triển khai chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về khả năng đẩy sớm lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học E10 diễn ra sáng 26/3, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, nếu triển khai ngay trong tháng 4 thì mốc thời gian có thể là giữa tháng hoặc muộn nhất là ngày 30/4. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ hệ thống chỉ có khoảng 30 ngày để hoàn tất các khâu chuẩn bị. Đây là quỹ thời gian rất ngắn, đòi hỏi sự chuẩn bị khẩn trương và phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp.
Theo tính toán của Bộ Công Thương, nếu triển khai E10 ở quy mô lớn, Việt Nam có thể giảm nhập khẩu xăng dầu khoảng 800 triệu USD mỗi năm, đồng thời đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu này, hàng loạt điều kiện đi kèm cần được giải quyết đồng bộ.
Theo ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, nhu cầu ethanol phục vụ phối trộn xăng E10 ước tính khoảng 92.000 - 100.000 m³ mỗi tháng.
Tuy nhiên, năng lực sản xuất trong nước hiện còn khá hạn chế. Cả nước hiện có 6 nhà máy ethanol, nhưng chỉ có 3 nhà máy đang vận hành thực tế. Tổng công suất thiết kế của các nhà máy khoảng 41.000 m³ mỗi tháng. Với tình trạng vận hành hiện nay, sản lượng thực tế chỉ đạt khoảng 25.000 m³ mỗi tháng, tương đương khoảng 25-27% nhu cầu thị trường. Ngay cả khi huy động tối đa toàn bộ các nhà máy, nguồn cung trong nước cũng chỉ đáp ứng khoảng 41% nhu cầu ethanol cho phối trộn xăng E10. Khoản thiếu hụt lớn này buộc các doanh nghiệp phải tính đến phương án nhập khẩu ethanol từ nước ngoài.
Theo đánh giá của Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, nguồn cung quốc tế hiện chủ yếu đến từ Mỹ và Brazil, với khả năng vận chuyển ổn định. Các tuyến hàng hải vận chuyển ethanol không đi qua khu vực Trung Đông, do đó ít chịu tác động trực tiếp từ các xung đột địa chính trị hiện nay. Ngoài ra, giá ethanol cũng có mức biến động thấp hơn so với xăng dầu, giúp giảm rủi ro cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, thách thức nằm ở yếu tố thời gian và cạnh tranh nguồn hàng. Khi nhiều quốc gia trong khu vực đồng loạt gia tăng sử dụng xăng sinh học thì áp lực lên các trung tâm trung chuyển như Singapore và Hàn Quốc có thể tăng mạnh. Vì vậy, nếu doanh nghiệp trong nước không chủ động kế hoạch nhập khẩu sớm thì nguy cơ thiếu hụt nguồn cung hoặc phải mua với giá cao hơn hoàn toàn có thể xảy ra.
Bên cạnh nguồn nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp cho rằng vẫn còn dư địa để tăng sản lượng ethanol trong nước nếu các điều kiện về tài chính và thị trường được tháo gỡ.
Bộ Công Thương nhìn nhận việc chuyển đổi sang E10 không chỉ là bài toán công suất. Các doanh nghiệp còn phải cải tạo hệ thống bồn bể, đường ống và xử lý tồn kho xăng khoáng. Trong giai đoạn đầu, nếu lựa chọn phương án giữ lại một phần xăng khoáng trong bồn để tiết kiệm chi phí, chất lượng xăng E10 có thể không đạt chuẩn trong khoảng 10-15 ngày đầu do tỷ lệ pha trộn chưa ổn định. Ngược lại, nếu xả toàn bộ bồn để chuyển đổi, doanh nghiệp sẽ phải chịu chi phí lớn và mất thời gian.
Một điểm đáng chú ý khác là vấn đề thị trường và tâm lý người tiêu dùng. Thực tế cho thấy, xăng sinh học E5 từng đạt mức tiêu thụ khá cao, nhưng sau đó giảm mạnh do chênh lệch giá không còn hấp dẫn và tâm lý e ngại về chất lượng. Hiện nay, thị phần E5 chỉ còn khoảng 15-20%, Bộ Công Thương cho rằng cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về lợi ích của nhiên liệu sinh học, từ đó tạo sự đồng thuận trong quá trình chuyển đổi.
Minh Thành
