Phần Lan, quốc gia đã 8 năm liền được xếp hạng "hạnh phúc nhất thế giới" theo Báo cáo Hạnh phúc Thế giới, đang thực hiện một số thay đổi quan trọng trong hệ thống trợ cấp xã hội cơ bản.
Những thay đổi, được thực hiện trong 2 giai đoạn vào ngày 1/2 và ngày 1/3, sẽ tăng điều kiện đối với trợ cấp xã hội cơ bản – hình thức hỗ trợ cuối cùng dành cho những người không đủ điều kiện nhận các khoản trợ cấp chính như thất nghiệp, học tập, nhà ở hay lương hưu.
Động thái này là một phần của gói cải cách phúc lợi do chính phủ của Thủ tướng Petteri Orpo thực hiện, trong bối cảnh quốc gia Bắc Âu này đang đối mặt với tỉ lệ thất nghiệp thuộc hàng cao nhất trong Liên minh châu Âu (EU).
Theo đó, Cơ quan Bảo hiểm Xã hội Phần Lan (Kela) đã áp dụng một số quy định mới kể từ đầu năm nay nhằm khuyến khích người dân tích cực tìm việc và sử dụng hỗ trợ đúng mục đích.
Năm 2025, trợ cấp cơ bản cho một người trưởng thành độc thân ở Phần Lan là 593,55 Euro (702 USD) mỗi tháng.
Phần Lan đang thực hiện một số thay đổi quan trọng trong hệ thống trợ cấp xã hội cơ bản. Ảnh: Bloomberg
Theo quy định mới, Kela có thể giảm mạnh trợ cấp (lên đến 50%) nếu người nhận không đăng ký tìm việc toàn thời gian trong vòng một tháng, không nộp đơn xin các khoản trợ cấp chính khác dù đã được hướng dẫn, từ chối công việc phù hợp, hoặc không tìm kiếm việc làm tích cực.
Người nhập cư không tuân thủ kế hoạch hội nhập cũng bị giảm trợ cấp. Với nhóm dưới 25 tuổi chưa có bằng nghề, ưu tiên học tập thay vì nhận trợ cấp thất nghiệp hoặc xã hội.
Từ ngày 1/3, mức trợ cấp cơ bản giảm thêm 2-3% cho mọi người từ 18 tuổi trở lên. Ví dụ, mức giảm 17,90 Euro/tháng cho người 18 tuổi sống một mình. Đồng thời, mọi thu nhập kiếm được và hỗ trợ tiền mặt từ gia đình được tính toàn bộ vào thu nhập, không còn mức miễn trừ nhỏ như trước (150 Euro từ lương hoặc 50-100 Euro từ cha mẹ).
Kela sẽ trả tiền thuê nhà trực tiếp cho chủ nhà trong một số trường hợp để đảm bảo sử dụng trợ cấp đúng mục đích.
Việc siết chặt quy định trợ cấp xã hội diễn ra khi tỉ lệ thất nghiệp của Phần Lan tăng lên 10,7% – mức cao nhất trong EU, chủ yếu do suy giảm thương mại liên quan đến cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine.
Phát biểu với YLE, các thành viên Nghị viện châu Âu (MEP) người Phần Lan đã kêu gọi EU hỗ trợ nhiều hơn, lập luận rằng Phần Lan phải gánh chịu gánh nặng kinh tế không cân xứng do vị trí địa lý với đường biên giới trên bộ dài với Nga (1.340 km).
Ví dụ, nghị sĩ Mika Aaltola cho biết rủi ro an ninh đã cản trở đầu tư nước ngoài, trong khi nghị sĩ Pekka Toveri kêu gọi các dự án cơ sở hạ tầng do EU hậu thuẫn hỗ trợ việc làm.
Chính phủ lập luận rằng việc tăng tính điều kiện hóa và yêu cầu trách nhiệm cá nhân sẽ khuyến khích người dân quay lại thị trường lao động, giảm phụ thuộc vào trợ cấp dài hạn, đồng thời đảm bảo nguồn lực xã hội được dành cho những người thực sự cần thiết.
Tuy nhiên, động thái này cũng nhận nhiều ý kiến trái chiều. Một số lo ngại rằng siết chặt trợ cấp có thể đẩy những người dễ bị tổn thương (như thanh niên thất nghiệp, người nhập cư, gia đình thu nhập thấp) vào tình trạng nghèo đói sâu hơn, đặc biệt khi nền kinh tế chưa phục hồi.
Dù vậy, đây là một phần trong chương trình cải cách phúc lợi lớn hơn của liên minh cầm quyền ở Helsinki, phản ánh xu hướng chung ở nhiều nước Bắc Âu: Duy trì mô hình phúc lợi hào phóng nhưng đòi hỏi trách nhiệm cao hơn từ người thụ hưởng.
Minh Đức (Theo YLE, Anadolu)
