Ảnh: REUTERS/Benoit Tessier/Ảnh tài liệu.
Trong ngày Chủ Nhật, trước những lo ngại kinh tế về việc giá dầu tiếp tục tăng, các quan chức Mỹ dự đoán căng thẳng giữa Mỹ–Israel và Iran có thể hạ nhiệt trong vài tuần tới, qua đó góp phần làm giảm giá nhiên liệu. Nhận định này khác với tuyên bố từ phía Iran rằng tình hình trong nước vẫn ổn định và nước này sẵn sàng tự vệ.
Cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo khả năng tiếp tục tấn công cơ sở xuất khẩu dầu của Iran trên đảo Kharg Island, đồng thời cho biết ông chưa có kế hoạch tham gia các nỗ lực nhằm đạt được một thỏa thuận ngừng bắn cho cuộc xung đột đang ảnh hưởng đến hoạt động tại Strait of Hormuz và thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo The Wall Street Journal, chính quyền ông Trump có thể sớm công bố quyết định của một số quốc gia về việc thành lập lực lượng liên quân nhằm hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, thời điểm triển khai cụ thể vẫn đang được thảo luận.
Trong ngày thứ Sáu tuần trước, ông Trump cho biết hải quân Mỹ có thể sớm bắt đầu hộ tống các tàu chở dầu và nói rằng Iran có ý định thương lượng. Tuy nhiên, vào Chủ Nhật, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã bác bỏ thông tin này, khẳng định Iran chưa đề nghị ngừng bắn hay đàm phán và sẵn sàng tự vệ nếu cần thiết.
Trong bối cảnh giá dầu thô tăng lên khoảng 100 USD/thùng, các quan chức trong chính quyền của ông Trump cho rằng xung đột có thể sớm hạ nhiệt. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nhận định tình hình có thể kết thúc trong vài tuần tới, sau đó nguồn cung năng lượng có khả năng tăng trở lại và giúp giá dầu giảm.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Abbas Araqchi tiếp tục nhấn mạnh rằng Iran vẫn ổn định và đủ năng lực tự vệ, đồng thời cho biết Tehran chưa thấy lý do để nối lại đàm phán với United States, vì các cuộc trao đổi trước đó đã bị gián đoạn.
Khi xung đột bước sang tuần thứ ba, vào thứ Bảy, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các cuộc không kích đã gây thiệt hại lớn tại đảo Kharg Island và cảnh báo khả năng tiếp tục hành động quân sự. Những phát biểu này được cho là làm gia tăng căng thẳng và ảnh hưởng đến các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt tình hình tại khu vực Middle East.
Theo một số nguồn tin, United States hiện chưa thúc đẩy các đề xuất đàm phán từ đồng minh trong khu vực. Trong khi đó, Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) của Iran cho biết đã phóng tên lửa nhằm vào Israel và ba căn cứ của Mỹ trong khu vực.
Hai quan chức Israel cho biết Israel và Lebanon có thể tổ chức đàm phán trong vài ngày tới nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn, với mục tiêu giải giáp Hezbollah.
Lebanon bị cuốn vào xung đột sau khi Hezbollah tấn công Israel, tuyên bố đáp trả việc lãnh đạo tối cao của Iran bị sát hại, và Israel sau đó tiến hành các cuộc tấn công đáp trả.
Trong bối cảnh vận tải hàng không bị gián đoạn và căng thẳng chưa có dấu hiệu sớm hạ nhiệt, khả năng Iran đóng cửa hoàn toàn Strait of Hormuz-tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên toàn cầu đang làm dấy lên lo ngại về tác động đối với kinh tế thế giới.
Dù một số tàu của Iran vẫn di chuyển qua khu vực này, hoạt động hàng hải nhìn chung đã bị hạn chế đáng kể đối với nhiều tàu quốc tế sau các cuộc tấn công của United States và Israel vào Iran hôm 28/2.
Trong ngày Chủ Nhật, International Energy Agency (IEA) cho biết sẽ đưa một phần dầu từ kho dự trữ khẩn cấp ra thị trường, với các nước thành viên cam kết cung cấp tổng cộng khoảng 411,9 triệu thùng.
Trong ngày thứ Bảy, ông Trump đã kêu gọi Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và các nước khác bị ảnh hưởng bởi quyết định đóng cửa eo biển Hormuz tham gia nỗ lực mở cửa trở lại các tuyến đường vận chuyển hàng hải.
Một ngày sau, Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng trao đổi với ông Trump về tầm quan trọng của việc mở lại tuyến vận tải này.
Tờ Financial Times đưa tin, các ngoại trưởng của các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) sẽ thảo luận về khả năng mở rộng chiến dịch Aspides-chiến dịch của EU nhằm bảo vệ các tàu vận tải trước các cuộc tấn công của lực lượng Houthi trên Biển Đỏ sang khu vực Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cho biết ông nghi ngờ về tính hiệu quả của quyết định này.
Chính phủ Pháp đề xuất khả năng lập liên quân bảo vệ eo biển khi tình hình ổn định hơn, trong khi United Kingdom đang xem xét các biện pháp phối hợp với đồng minh để đảm bảo an toàn cho tàu vận tải.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết quân đội nước này không chủ đích nhắm vào dân thường và sẵn sàng tham gia cơ chế điều tra với các nước trong khu vực về các vụ tấn công.
Trong khi đó, IRGC tuyên bố đã phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các mục tiêu tại Israel và các căn cứ của Mỹ trong khu vực; Saudi Arabia cho biết đã đánh chặn 10 vụ tấn công.
Quân đội Israel nói rằng họ đã tiến hành các cuộc không kích vào nhiều mục tiêu tại miền tây Iran, bao gồm cơ sở của IRGC và lực lượng Basij tại thành phố Hamadan.
Một nguồn tin cho biết Israel cũng nhắm tới một số tuyến đường và cầu được cho là phục vụ hoạt động của IRGC.
Truyền thông Iran đưa tin lực lượng an ninh đã bắt giữ nhiều người bị cáo buộc cung cấp thông tin cho Israel. Ngoại trưởng Israel Gideon Saar đồng thời bác bỏ các thông tin cho rằng nước này thiếu tên lửa đánh chặn.
Nguyễn Quang Minh (theo Reuters)
