Những kỷ vật thân thương còn lại - Kỳ 8: Góc Sài Gòn của ba và hai chiếc xe của má

Chiếc xe đạp của má, cây quạt của ba in hằn ký ức một thời nghèo khó, cơ cực của ba má để nuôi anh em chúng tôi nên người

Cái máy quạt đầu tiên của gia đình

Có những món đồ từ Sài Gòn gửi về Quảng Ngãi đâu đó 30 năm trước rất quý giá. Giờ chẳng còn giá trị nhưng ba cứ treo đó, giữ gìn như để nhớ lại thuở khó nghèo không chỉ của đời ba mà còn là của đất nước.

Tôi về nhà thăm ba, cửa mở toang mà không ai ở nhà, anh chị đi làm, mấy đứa cháu đi học. Tôi gọi lớn "ba ơi". Phải gọi mấy lần, ba mới đáp "Ba ở ngoài này". Tôi đoán thế nào ba cũng đang ở ngoài chuồng bò. Nơi ông vót, đục, đẽo những vật dụng và "lấy râu ông nọ cắm cằm bà kia", tạo ra cái cào lúa, cái thang...

Thấy ba đang lúi húi tìm kiếm mấy cái ốc vít để làm cái cửa không cho gà vô trước sân. Ba đổ tràn đủ thứ ốc vít ra nền, lựa cái cần. Đó là góc Sài Gòn với những đồ dùng góp nhặt trong 21 năm ở Sài Gòn mưu sinh của ba. 

Nơi giúp tôi nhớ về thuở nào khốn khó. Năm 1999, khi tôi 10 tuổi, lần đầu tiên vào Sài Gòn, tôi đi với lời dặn của má về việc tìm xem ba đang thế nào. Năm 1992, ba rời quê đi mưu sinh, mãi chưa về nhà lần nào.

Năm đó, lần đầu tiên tôi "chạm mặt" Sài Gòn, cũng là lần đầu tiên tôi gặp ba sau gần chục năm. Tôi ở nguyên dịp hè ở Sài Gòn, theo dì Liên đi bán vé số. Hết hè, ba gửi tôi cho lơ xe đưa về Quảng Ngãi. Lúc đó ba đưa cho lơ xe bao ốc vít đủ loại và dặn đi dặn lại tôi: "Con nhớ về tới Quảng Ngãi phải lấy túi này về nghe chưa".

Hai cha con giờ ngồi nói chuyện xưa, ký ức quay về Sài Gòn lúc nào chẳng hay, ba chỉ từng vật dụng, kể về chuyện có được nó. Như cái cưa gỉ sắt treo ngay cây cột, năm 1998 ba chở đồ chuyển nhà, được ông chú khách quen cho, cái đe là "đít" quả bom một công trình dọn đi bỏ quên, ba nhặt được...

Đang lúi húi thì bắt gặp cái máy quạt thân thương phủ đầy bụi, một thời đám trẻ con trong xóm trầm trồ vì "xịn nhất xóm". Ký ức trở về, năm 1994 mấy chú ở quê vào báo điện đã nối về xóm. Thế là ba tích góp mua cái quạt này. Tôi vẫn nhớ lúc chú Sơn mang chiếc máy quạt về đưa cho má, chú nói: "Chị Hai, anh Hai gửi cái máy quạt, tối nóng chị bật lên ngủ cho mát".

Tôi ước chừng ba quấn hơn chục bao ni lông, bìa các tông để bảo vệ cái quạt ấy. Tôi và anh ngồi bệt dưới nền đất, nhìn má khui ra. Thật sự sững sờ khi lần đầu thấy cái máy quạt. Má mang vào găm điện, trời ơi là mát. Hai anh em tôi tranh nhau đứng trước quạt, hưởng hơi mát "kỳ diệu" vào lúc đó.

Ba không còn nhớ đã mua cái quạt bao nhiêu tiền nhưng phỏng đoán phải cả chỉ vàng. Nhìn cái quạt, nhớ kinh khủng cái thuở ấy. Mỗi lần má đi vắng, hai anh em lén lút bật cho mát. Tưởng má không biết nhưng tới tháng trả tiền điện, má biết ngay hai thằng con "phá gia".

Má lôi cây roi "gia phong" ra tẩn hai thằng con vì cái tội chối đây đẩy. Mông bầm, anh em đi tắm, hỏi nhau không hiểu sao má biết. Đúng là trẻ con, tiền điện tăng đột biến là má biết chứ có gì đâu.

Cái quạt đó đúng là bền thật, phải theo gia đình tôi ngót hai thập niên. Có lần quạt hỏng, má mang đi sửa, chú Độ là thợ duy nhất trong bán kính tầm 10km hành nghề này. Vì quá quý, má không dám về mà ngồi chờ chú sửa xong. Má kỹ cũng đúng, chú Độ là "trùm sửa dư vít" nổi tiếng đến tận giờ, mở cái máy gì ra, chú lắp vào thế nào cũng dư vài con ốc. Tài thật.

Ba tôi gìn giữ những món đồ xưa cũ hồi còn đi đạp xích lô mưu sinh ở Sài Gòn. Phía sau là chiếc xe 81 của má - Ảnh: TR.MAI

Hai cái xe của má

Góc Sài Gòn của ba còn có hai cái xe kỷ niệm của má. Chiếc xe đạp là của hồi môn bà ngoại cho má khi xuất giá. Nhìn cái xe, tôi nhớ những mùa Tết má chở hai anh em đi mười mấy cây số về nhà thăm ngoại. Ba ga xe đạp nhỏ xíu mà anh em cùng ngồi. Tôi nhỏ hơn nên ngồi nép vào hai thanh sắt ngay yên xe. Đường thì "cà rộc, cà rộc", tới nhà ngoài mà tôi ê mông, vết thanh sắt in lằn.

Tôi nhớ một lần má chở tôi từ thị xã Quảng Ngãi về ngã tư Quốc Tế (xã Nghĩa Giang) hiện nay. Thấy bán bóng bay, tôi xin má mua. Má không cho, tôi ấm ức vừa ôm má vừa khóc.

Má nói như hét "có im cái miệng đi không, bóng bay về chơi rồi hỏng chứ được gì". Tôi ấm ức hơn, khóc to hơn, nghĩ má không thương mình. Giờ lớn rồi, tôi cũng làm cha, chắc cũng trạc tuổi má hồi đó, hiểu và thương má vô cùng. Má nào mà chẳng thương con, chỉ là lúc đó tiền kiếm ra quá khó. Má giữ tiền đó mua rau, mua cá cho con.

Cái xe đạp đó má chở anh em tôi đi khắp nơi, mãi đến năm 2000 má mua chiếc Honda 81. Chiếc xe ấy của dì Tám (em ruột má) bán rẻ lại cho má. Đúng là báu vật, dù bỏ xe trong nhà, má vẫn phải tròng dây xích, khóa hai ba ổ khóa. Mấy thằng nhỏ trong xóm đến xin tôi cho xem chiếc 81, đứa nào nịnh tốt thì tôi mới cho ngồi lên, rồi giả vờ lái.

Nhìn chiếc xe, tôi nhớ má ghê gớm và nhớ những mùa thu hoạch mía. Khi mía chất lên xe chở xuống Nhà máy Đường Quảng Ngãi, má luôn chạy xe máy đi sau để "xử lý" chuyện rút mía trộm dọc đường. Có lần tôi được đi cùng, có lần phải ở nhà.

Những lần ở nhà, hai anh em ngồi trước hiên, tối mấy cũng chờ má. Khi tiếng xe quen thuộc rồ lên là chúng tôi hiểu má về. Hai anh em lao ra ngõ, hét lớn "má về, má về". Biết sao chúng tôi mừng vậy không, bởi bán mía xong thế nào má cũng mua cho mỗi đứa ổ bánh mì hoặc cái bánh bao.

Trời ơi, đó là cao lương mỹ vị nhân gian. Thời đó ăn được bánh mì nó ngon khủng khiếp. Sau này chúng tôi lớn hơn, biết chạy xe máy, má cũng đưa chiếc xe đó cho anh em tôi đi làm thuê. Từ đốn mía, cắt lúa, chở lúa thuê, chở rạ thuê... cũng từ chiếc xe ấy. Những đồng tiền làm thuê đầu tiên của anh em cũng gắn liền với "con ngựa chiến" cũ kỹ.

Mỗi chiều anh em tôi mang ra mương thủy lợi, thằng múc nước, thằng lấy giẻ lau chùi kỹ lưỡng. Chiếc xe 81 ấy là cuộc "cơ giới hóa" đầu tiên của gia đình. Không còn cảnh hai anh em thồ lúa nặng thở nữa. Thay vào đó, tôi vác lúa ra bãi tập kết, anh tôi sẽ chở ra sân phơi.

Góc Sài Gòn của ba, hai chiếc xe cũ kỹ của má phủ bụi thời gian, đong đầy kỷ niệm. Với ba, với chúng tôi, đó là ký ức thân thương không thể nào quên. Ba bảo sẽ sửa lại cái máy quạt để dùng. Ba tin nó vẫn còn tốt lắm, sau 32 năm từ ngày từ Sài Gòn về quê nhà Quảng Ngãi. 

Còn tôi ước gì má còn sống, để tôi được nằm phơi mông cho má vừa đánh vừa đứt ruột thương con vì cái tội xài quạt mà không biết tiết kiệm điện. Ước lắm, má ơi!

------------------------

Chỉ là một cây khế như bao cây vẫn mọc trong vườn quê Việt nhưng với gia đình tôi, cây khế ngọt đầu hồi nhà trở thành "quý mộc gia bảo" mà cha tôi gửi lại cho cháu con dù ông đã đi xa gần nửa thế kỷ.

>> Kỳ tới: Cây khế của cha tôi