Bàn tay gầy guộc cuối đời của cha trên giường bệnh và bàn tay con gái chưa kịp báo hiếu - Ảnh: YÊN CHÂU
Nhưng với tôi, hai kỷ vật ấy là vô giá về tình cha. Chúng không chỉ là phương tiện mưu sinh mà còn là sự hy sinh thầm lặng của một người cha tự nguyện nhận lấy gian truân, thiệt thòi, nhường phần tốt đẹp để con gái có hành trang đủ đầy vào đời.
Cuộc "hoán đổi" lặng lẽ của cha
Đầu tháng 3-2026, cha tôi qua đời ở tuổi 67 sau một cơn bệnh hiểm nghèo. Tại góc sân nhà tôi ở vùng quê Châu Đốc (An Giang), chiếc xe Wave cũ mòn - kỷ vật gắn liền với hành trình mưu sinh của cha giờ nằm im lìm như vẫn đợi chờ ông nổ máy.
Ít ai biết chính chiếc xe ấy đã cùng cha con tôi trải qua bước ngoặt lớn cuộc đời tôi. Năm 2016, tôi tốt nghiệp lớp 12 với tâm thế đầy bất định, không dám chọn trường đại học hay lập kế hoạch cụ thể, bởi nỗi lo lớn nhất vẫn là bài toán kinh tế chật vật của gia đình.
Để con gái được đi học, cha mẹ tôi đã dồn hết số tiền tích góp ít ỏi, kết hợp với khoản vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Nhờ đó tôi không chỉ có cơ hội chạm tay vào giảng đường đại học mà còn có được người bạn đồng hành là chiếc xe máy cũ hiệu Wave để đi học ở Sài Gòn.
Chiếc xe đó, dù là hàng "xài rồi", tức qua một đời chủ trong nhiều năm, đã theo tôi suốt bốn năm đại học, đưa tôi đi làm thêm, thực tập, chở cả những bao gạo ngon, thùng đồ ăn làm sẵn của mẹ gửi từ quê lên. Trước đó nó còn cùng cha con tôi ngược xuôi khắp các quận nội thành ở Sài Gòn để chọn trường, tìm thuê nhà trọ trước ngày tôi nhập học.
Và suốt những năm tháng ấy, cha tôi vẫn chạy chiếc xe cũ nát mua tận năm 2001, món đồ "cà tàng" mà ông chưa bao giờ có ý định thay mới cho riêng mình.
Khi tôi ra trường năm 2021 và gia đình cố gắng dành dụm được ít tiền, cha mẹ quyết định sắm xe mới để tôi tiện đi làm, đỡ nỗi lo con gái đêm hôm bị trục trặc xe cộ cũ kỹ giữa đường.
Và cha đã âm thầm thực hiện một cuộc "hoán đổi" để con gái đỡ vất vả. Sau khi mua xe mới cho tôi, cha bán đi chiếc xe nát đời 2001 vốn đã "tới tuổi" hư hao quá nhiều, rồi nhận lại chiếc Wave cũng cũ mèm mà tôi từng đi học để mang về quê.
Rồi chiếc xe ấy lại cùng cha rong ruổi khắp các nẻo đường quê, theo những cuộc mưu sinh vô cùng nhọc nhằn. Dù đôi lúc bị hỏng song cha tôi rất quý nó vì "xe này con nhỏ chạy kỹ, máy còn tốt lắm". Cha không nói thêm nhưng tôi còn biết cha thích chiếc xe ấy vì như thấy hình bóng con gái thương yêu trên chiếc xe mà tôi từng đi.
Suốt cả đời, cha tôi luôn chọn ở lại với những gì cũ kỹ, nhường cho đứa con duy nhất cơ hội bước ra phố thị với sự trang bị mới mẻ, hiện đại dù phải đánh đổi biết bao mồ hôi vất vả và mái đầu ngày càng bạc thêm của cha.
iPhone của con và chiếc "cùi bắp" 700.000 đồng của cha
Nếu chiếc Wave cũ là phương tiện mưu sinh thì điện thoại Nokia phím bấm phổ thông là thế giới kết nối duy nhất của cha tôi - người luôn chọn đứng ngoài vòng xoáy công nghệ, cũng chưa từng tiếp xúc smartphone "quẹt quẹt" hiện đại nào.
Thứ cha tôi sử dụng suốt nhiều năm chỉ là cái máy ông hay gọi vui là "cùi bắp", giá 700.000 đồng có tích hợp 3G song chưa bao giờ được ông dùng quá chức năng nghe và gọi, mà chắc chắn những cuộc gọi dài nhất ông dành cho con gái mình.
Thế nhưng những vật dụng lỗi thời ấy lại là cần câu cơm bền bỉ, giúp cha xoay xở tiền nong nuôi tôi suốt bốn năm đại học. Cha tôi tự nhận mình "dốt" công nghệ, đến mức phải... dán hai miếng keo màu xanh và đỏ lên điện thoại để dễ phân biệt nút nghe/gọi và phím tắt. Vậy mà ông chưa bao giờ để con gái lạc hậu.
Từ xe tay ga, điện thoại iPhone, laptop đến chiếc máy ảnh chuyên dụng phục vụ công việc, những thứ tôi may mắn được sở hữu ấy thực ra đều được trả bằng mồ hôi lao động quá đỗi nhọc nhằn của cha và sự tần tảo, chắt chiu từng đồng của mẹ.
Trong khi tôi được đi học, được đi làm với những thiết bị đời mới, cha vẫn hài lòng với cái điện thoại "cùi bắp", không cần thêm tính năng hay sự đổi mới, chỉ cần gọi được cho con mình.
Dù vậy đã có nhiều cuộc gọi từ cha bị tôi để lỡ hoặc nói qua loa những lúc bận rộn, nghĩ rằng sẽ gọi lại sau vì cơ hội nói chuyện với cha lúc nào chẳng có, cho đến khi không còn bất kỳ cơ hội nào nữa!
Cha chọn phần cũ cho mình, phần mới cho con
Cha mất nhanh đến mức tôi không kịp chuẩn bị tâm lý. Mọi thứ diễn ra gấp gáp, rồi lắng xuống cũng vội, chỉ còn nỗi đau dành cho mẹ con tôi ở lại, nhất là khi trông thấy kỷ vật của người cha đã khuất bóng.
Sau ngày cha ra đi, tôi thu dọn di vật ít ỏi cha để lại. Chiếc điện thoại phím bấm nằm im lìm trong tủ với pin vẫn đầy nhưng sợi dây kết nối giữa hai cha con đã vĩnh viễn đứt. Tôi ôm mãi chiếc điện thoại như còn ấm hơi cha và ước mong máy của tôi lại reo lên, lại hiện số của cha để tôi được gọi: Cha ơi cha!
Chiếc xe máy cũ kỹ cũng được cha rửa sạch sẽ nằm im trong góc nhà. Tôi dắt xe ra nổ máy cho đỡ bám bụi, tiếng động cơ quen thuộc làm sống dậy hình ảnh cha ra bến xe đón tôi từ Sài Gòn về quê, hay cuộc gọi yêu thương "Chừng nào con về, đặt vé xe chưa?" mỗi dịp Tết đến. Mọi thứ vẫn như mới hôm qua...
Giờ đây sau nhiều năm làm việc, tôi đã có thể tự sắm cho mình những thiết bị hiện đại hơn, song vẫn giữ lại những món đồ ngày ấy cha mẹ đã yêu thương dành cho mình. Và bây giờ mỗi lần dùng đến đồ của cha, tôi không còn thấy chúng chỉ đơn thuần là vật dụng, bởi ở đó có một phần cuộc đời của cha tôi - người đã chọn lùi lại trong sự cũ kỹ, nhọc nhằn và âm thầm hy sinh vì con, mà bản thân tôi vô tình không nhận ra khi còn kịp.
Chiếc xe nhuốm màu thời gian và cái điện thoại bình dân của cha tôi đã hoàn thành sứ mệnh mưu sinh gian khổ, chúng sẽ thay cha ở lại làm điểm tựa tinh thần để mỗi lần được về quê, tôi biết mình vẫn còn một chốn nhớ về người cha đã dành cả cuộc đời thương con theo cách lặng lẽ nhất.
Mười năm cuối đời đầy vất vả rồi bệnh tật của cha, tôi - đứa con gái duy nhất lại ít khi được ở bên, vì tôi hết lên TP học lại cuốn vào cuộc mưu sinh xa nhà. Giờ nhìn lên bàn thờ, nhìn những kỷ vật cũ kỹ như còn đẫm mồ hôi cha, tôi ước gì lại được nghe giọng thân thương cha gọi: "Bao giờ con về?". Chắc chắn tôi sẽ trả lời: "Con sẽ về ngay, cha ơi"!
Lựa chọn có "tính toán" của cha
Điện thoại "cục gạch" duy nhất cha sử dụng, để dồn mọi điều kiện tốt nhất cho con - Ảnh: YÊN CHÂU
Tôi từng không nghĩ nhiều về việc cha đã nhường cho tôi thứ tốt hơn, còn mình giữ lại thứ cũ kỹ. Lúc ấy tôi chỉ nghĩ đó là sự thay đổi bình thường.
Mãi sau này tôi mới biết việc cha tôi trung thành với những món đồ cũ không phải sở thích, cũng không hẳn vì thói quen mà là một lựa chọn có "tính toán". "Tui chạy xe cũ, xài điện thoại cũ cũng được, miễn sao con nhỏ có đồ mới để tiện đi làm, sống ở Sài Gòn cho bằng người ta", lời tâm sự của cha với người họ hàng khiến tôi muộn màng thấu cảm sự chắt chiu thầm lặng của cha mình.
*******************
Má mất, mấy cha con lục trong ngăn tủ thấy những lá thư, trang nhật ký má viết từ mấy chục năm trước.
>> Kỳ tới: Những lá thư yêu thương của má
