Những chuyến phà thương nhớ ở phương Nam - Kỳ 3: Đi mau kẻo trễ chuyến phà đêm qua bến bắc Cần Thơ

Những chuyến phà đó như kể chuyện đất và người châu thổ. Lữ khách nao lòng khi nghe ông mù bán hàng rong trên phà ngân điệu vọng cổ ngọt mùi.

Hành khách lên những chuyến phà Cần Thơ cuối cùng - Ảnh: CHÍ QUỐC

Và lữ khách cũng chợt đắm say khi nhìn ánh mắt thôn nữ miệt gạo trắng nước trong đang tựa thành phà ngắm sông nước mênh mông.

Ngày cầu nối bờ có người nhớ phà xưa

Như gắn liền hơi thở cuộc sống người dân miền sông nước Cửu Long,

Khi cầu Cần Thơ soi bóng, những chuyến phà cũng kết thúc sứ mệnh ở bến sông huyết mạch này - Ảnh: CHÍ QUỐC

Đời phà, phận người

Ngược dòng lịch sử, các tư liệu xưa ghi lại khoảng những năm đầu thế kỷ 20 khi các con lộ từ Sóc Trăng, Long Xuyên, Rạch Giá… được nối về Cần Thơ để tuyến đường huyết mạch nối liền các đô thị vùng châu thổ với Sài Gòn thì những chuyến phà qua sông Hậu, sông Tiền, sông Vàm Cỏ cũng bắt đầu phát huy vai trò.

Dần dần những chiếc phà to chở được xe hơi sang sông lớn cũng xuất hiện. Nhưng thời ấy cũng không nhiều xe nên những chuyến phà qua lại cũng thưa thớt dù mỗi chuyến chỉ có thể chở được hai xe hơi.

Thời gian phà hoạt động từ 4h sáng đến 10h đêm. Khách từ bờ nam phía Cần Thơ đi Sài Gòn còn phải qua thêm hai lần phà là Mỹ Thuận và Bến Lức. Đó cũng là lúc hàng hóa ở miệt vườn Mỹ Hòa, Lai Vung… kịp sang đến các chợ ở Cần Thơ.

Ông Sáu Khánh (82 tuổi, quê Sóc Trăng) nói thời "qua sông phải lụy phà" đó, khách miệt dưới thường phải đi từ chiều hôm trước. Đến bờ bắc Cần Thơ phải kiếm chỗ nghỉ lại đến tờ mờ sáng hôm sau để kịp chuyến phà sớm đi Sài Gòn. Bởi qua được bắc Cần Thơ còn phải qua bắc Mỹ Thuận, Bến Lức, phải mất nhiều thời gian mới tới được Sài Gòn.

"Đó là mọi chuyện suôn sẻ chứ nhằm khi mưa gió hay máy phà hư thì phải chờ dài cổ… Thời chiến tranh, các chuyến phà qua lại sông còn phụ thuộc vào tình hình chiến sự nữa. Bởi vậy, mỗi khi qua phà là cảm xúc lắm" - ông Khánh trầm ngâm nhớ lại.

Đó thật sự là thời gian "qua sông phải lụy phà", khách từ các tỉnh lên tới bến rồi nhưng vì nhiều lý do vẫn chưa thể sang sông, phải ngủ lại qua đêm chờ phà. Rồi có khách chờ phà thì cũng có các dịch vụ cho họ. Từ phục vụ ăn uống, nghỉ ngơi đến vụ giải trí, giải khuây đều có.

Đến thời bình, chuyện đi lại dần được khai thông. Những chuyến xe khách tốc hành chở khách từ các tỉnh miệt nam sông Hậu đi TP.HCM ra đời. Những chuyến phà tải trọng lớn cũng xuất hiện trên dòng sông. Nhưng lượng người và xe qua lại sông rất đông nên dù các phà được đóng mới hơn, lớn hơn vẫn không thoát khỏi cảnh người xe rồng gắn xếp hàng chờ.

"Có thể nói cả miền Tây này không có chỗ nào nhộn nhịp như ở các bến phà. Báo chí thì cứ đăng liên tục chuyện kẹt phà, nạn móc túi, xỉa xu, rồi tệ nạn… Xã hội thì cũng phải có chuyện này chuyện kia. Nói bến phà là xã hội thu nhỏ không sai.

Nói thì khó nghe nhưng những khi kẹt phà qua sông, hành khách gặp nhiều bất tiện nhưng lại là cơ hội cho dân buôn bán ở hai bờ. Khách nán lại bờ lâu thì họ mới có cơ hội xài tiền" - ông Lý Tiến, nhà ở gần bờ bắc, nói khi cầu Cần Thơ thay thế cho bến phà, nhiều người vẫn còn nhớ lại không khí cũ, tìm lại những quán ăn một thời quen thuộc.

Nhưng dần dần chút "tình xưa nghĩa cũ" này cũng không thay thế được không khí đìu hiu nơi những con phố buôn bán bỗng chốc trở thành con đường cùng bên sông.

---------------------------

Thăng trầm với nhiều bến sông miền Tây, ông chủ hàng chục chiếc phà đưa khách lại được gần xa biết đến với những nghĩa cử sẻ chia cùng người dân lúc thắt ngặt.

Kỳ tới: Đời phà, đời người lặng lẽ trên sông

Những chuyến phà thương nhớ ở phương Nam - Kỳ 2: Chiều cuối năm ở bến Đình Khao

Nơi bến sông, đoàn người vẫn rồng rắn nối nhau chờ qua dòng Cổ Chiên. Những câu chuyện từ thời "qua sông lụy phà" vẫn còn nguyên như thời cả đồng bằng được kết nối bằng những chuyến vượt sông nhiều cảm xúc.