Ảnh: Majid Asgaripour/WANA/Reuters phân phối.
Trong bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ ngày 24/2/2026, ông Donald Trump đã đề cập đến các yếu tố có thể ảnh hưởng tới quyết định của Washington trong quan hệ với Iran. Ông cho rằng chính quyền Tehran đang theo đuổi việc phát triển các loại tên lửa có tầm bắn xa hơn trong tương lai.
Tuy nhiên, theo hai nguồn tin, một bản đánh giá được giải mật năm 2025 của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) nhận định Iran có thể cần tới khoảng năm 2035 mới đủ khả năng phát triển tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) phục vụ mục đích quân sự, dựa trên các công nghệ phóng vệ tinh hiện có. Các nguồn tin cho biết đến nay chưa xuất hiện thông tin mới làm thay đổi đánh giá này.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly sau đó nhấn mạnh rằng Tổng thống Trump đề cập tới những lo ngại liên quan đến khả năng Iran có thể sở hữu tên lửa đạn đạo xuyên lục địa trong tương lai, coi đây là vấn đề cần được theo dõi chặt chẽ.
Một nguồn tin nhận định rằng, ngay cả trong trường hợp nhận được sự hỗ trợ công nghệ từ các đối tác thân cận, Iran cũng có thể cần tối thiểu khoảng 8 năm để phát triển một hệ thống vũ khí đạt tiêu chuẩn của tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM).
Các nguồn tin đề nghị không nêu tên do tính chất nhạy cảm của thông tin tình báo. Theo hiểu biết của họ, hiện chưa có đánh giá chính thức nào của chính phủ Mỹ kết luận rằng Iran đang phát triển một loại tên lửa có thể sớm đạt tầm bắn tới lãnh thổ Mỹ. Tuy vậy, họ cũng lưu ý không loại trừ khả năng xuất hiện những thông tin tình báo mới mà họ chưa được tiếp cận.
Trước đó, tờ New York Times cũng đưa tin rằng các cơ quan tình báo Mỹ cho rằng Iran vẫn còn cách nhiều năm trước khi có thể phát triển được tên lửa có tầm bắn tới Mỹ.
Những khẳng định của ông Trump về khả năng sản xuất tên lửa của Iran đã được đưa ra trong thời điểm phái đoàn từ Mỹ và Iran đang nỗ lực thương lượng xoay quanh vấn đề chương trình hạt nhân của chính quyền Tehran, một nỗ lực chưa hề có tín hiệu có thể đạt được bước đột phá nào nhằm loại bỏ khả năng chính phủ Mỹ tổ chức tấn công Iran, trong khi quân đội Mỹ đang tập trung lực lượng trong khu vực.
Tổng thống Mỹ hiện chưa công khai giải thích chi tiết về những yếu tố cụ thể có thể dẫn tới quyết định đưa Washington vào một cuộc đối đầu nghiêm trọng với Iran, nếu kịch bản đó xảy ra.
Trong bài phát biểu ngày 24/2, ông đề cập đến một số vấn đề như việc Iran bị cáo buộc hậu thuẫn các lực lượng vũ trang trong khu vực, cách thức xử lý các cuộc biểu tình trong nước, cùng với các chương trình tên lửa và hạt nhân. Theo ông, đây là những yếu tố làm gia tăng lo ngại về an ninh đối với Trung Đông và lợi ích của Mỹ.
Tuy nhiên, ông không đưa ra bằng chứng cụ thể khi cho rằng Tehran đang tái khởi động chương trình hạt nhân. Trước đó, ông từng tuyên bố chương trình này đã bị vô hiệu hóa sau các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các cơ sở làm giàu uranium hồi tháng 6/2025.
Ngày 25/2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đề cập đến chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, song với cách diễn đạt thận trọng hơn so với phát biểu trước đó của ông Trump. Ông cho rằng Tehran đang theo đuổi lộ trình phát triển các loại vũ khí có tầm bắn xa hơn trong tương lai.
Về phía mình, chính phủ Iran nhiều lần bác bỏ cáo buộc cho rằng nước này có ý định phát triển vũ khí hạt nhân, khẳng định hoạt động làm giàu uranium chỉ phục vụ mục đích dân sự, bao gồm sản xuất nhiên liệu cho các nhà máy điện hạt nhân.
Trong cuộc phỏng vấn với kênh India Today TV cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Iran không có kế hoạch mở rộng năng lực tên lửa theo hướng gia tăng tầm bắn. Ông nhấn mạnh nước này không phát triển tên lửa tầm xa và đã giới hạn tầm bắn ở mức dưới 2.000 km. Theo ông, chương trình tên lửa của Iran mang tính chất phòng vệ và răn đe, không nhằm tạo ra mối đe dọa trên phạm vi toàn cầu.
Các cơ quan tình báo Mỹ và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã cho biết chính phủ Iran đã chấm dứt chương trình sản xuất vũ khí hạt nhân vào năm 2003.
Tuy nhiên, theo IAEA, chính quyền Tehran trong những năm gần đây đã tiếp tục làm giàu uranium, đạt gần tới cấp độ phù hợp cho sản xuất vũ khí.
Iran là quốc gia sở hữu tên lửa đạn đạo lớn nhất Trung Đông, sở hữu các loại tên lửa có thể tấn công Israel, các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông và một số khu vực châu Âu.
Quốc gia này cũng đã sản xuất thành công các phương tiện không gian (SLV) được sử dụng để đưa vệ tinh vào quỹ đạo, những phương tiện mà các chuyên gia cho rằng có thể được biến đổi thành các ICBM mang đầu đạn hạt nhân.
Khác với các SLV được sử dụng để chuyên chở vệ tinh, ICBM mang theo các phương tiện tái thâm nhập khí quyển bảo vệ các đầu đạn khỏi nhiệt độ cao trên đường bay trở lại Trái Đất sau khi được phóng vào không gian.
Tuy nhiên, ông David Albright, một cựu thanh tra của LHQ, cho biết Iran vẫn còn cách xa mục tiêu trang bị phương tiện tái thâm nhập khí quyển mang đầu đạn hạt nhân có khả năng chống chọi lại nhiệt độ cao và lực lớn khi rơi vào khí quyển Trái Đất.
"Iran có thể phóng tên lửa rất xa nhờ vào những hiểu biết và công nghệ phát triển qua chương trình không gian của họ. Tuy nhiên họ còn cần phải nghiên cứu rất nhiều trước khi đủ khả năng sản xuất một phương tiện tái thâm nhập khí quyển phù hợp".
Ông Albright và các chuyên gia khác cũng cho biết chiến dịch không kích của Israel trong năm 2024 và 2025 đã gây hư hại nặng cho các cơ sở quan trọng trong sản xuất nhiên liệu tên lửa rắn và lỏng của chính quyền Tehran.
Nguyễn Quang Minh (Theo Reuters)
