Nhiều ngân hàng (NH) đang tăng tốc xử lý tài sản bảo đảm và đẩy mạnh thu hồi nợ trong bối cảnh nợ xấu có xu hướng gia tăng trở lại. Không ít khoản vay quy mô lớn cùng các tài sản trị giá hàng ngàn tỉ đồng liên tục được đưa ra đấu giá nhằm giảm áp lực tài chính và kiểm soát rủi ro tín dụng.
Nợ nhóm 5 tăng mạnh
Mới đây, NH TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) chi nhánh Tây Ninh thông báo phối hợp với Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP HCM tổ chức đấu giá tài sản bảo đảm của Công ty CP Lavifood để thu hồi nợ vay. Khối tài sản được đưa ra đấu giá gồm toàn bộ Nhà máy chế biến nông sản Tanifood Tây Ninh cùng hệ thống dây chuyền, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Giá khởi điểm hơn 1.216 tỉ đồng. Theo VietinBank, đây là tài sản thế chấp cho các khoản vay và nghĩa vụ bảo đảm liên quan giữa Lavifood với NH.
Trong khi đó, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) cũng thông báo đấu giá khoản nợ xấu của nhóm khách hàng Nguyễn Thị S., Trần Văn Th. và các bên liên quan với tổng giá trị hơn 1.500 tỉ đồng. Đây là khoản nợ được VAMC mua lại từ NH Sacombank và Agribank theo cơ chế thị trường từ cuối năm 2019. Tính đến ngày 28-2-2026, dư nợ gốc chiếm khoảng 623 tỉ đồng, còn lại là lãi trong hạn và lãi quá hạn.
Các ngân hàng thương mại lớn và nhỏ đều đang chủ động trích lập dự phòng để hạn chế rủi ro nợ xấu. Ảnh: TẤN THẠNH
Không riêng VietinBank hay VAMC, nhiều NH thương mại khác như BIDV, Vietcombank, MSB, Agribank hay Nam A Bank cũng đang đẩy mạnh rao bán tài sản thế chấp nhằm thu hồi nợ vay.
Theo ghi nhận, áp lực nợ xấu gia tăng trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn về dòng tiền, tiêu thụ chậm và chi phí tài chính cao. Điều này phần nào phản ánh qua báo cáo tài chính quý I/2026 của các NH. Như tại Sacombank, nợ nhóm 5, nhóm nợ có khả năng mất vốn, hiện đã lên hơn 30.546 tỉ đồng, tăng khoảng 640 tỉ đồng so với cuối năm 2025. Trong 3 tháng đầu năm 2026, NH này đã trích lập dự phòng rủi ro tín dụng hơn 2.000 tỉ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước.
BIDV cũng đang ghi nhận nợ nhóm 5 ở mức khoảng 27.540 tỉ đồng, tăng hơn 1.700 tỉ đồng so với cuối năm trước. Dù vậy, nếu so với cùng kỳ năm 2025, quy mô nợ xấu nhóm này đã giảm nhẹ nhờ dư nợ tín dụng tăng trưởng. Trong quý I/2026, BIDV dành gần 5.500 tỉ đồng để trích lập dự phòng rủi ro.
Tại VPBank, nợ nhóm 5 đạt hơn 10.931 tỉ đồng, tăng khoảng 19% so với cuối năm 2025. Điều này buộc NH phải tăng mạnh chi phí dự phòng rủi ro lên gần 7.700 tỉ đồng trong 3 tháng đầu năm.
Giới chuyên môn cho rằng việc các NH chủ động xử lý tài sản bảo đảm và tăng trích lập dự phòng cho thấy hệ thống đang thận trọng hơn trước áp lực nợ xấu. Tuy nhiên, trong bối cảnh hoạt động sản xuất - kinh doanh chưa phục hồi đồng đều, áp lực xử lý nợ xấu dự báo còn kéo dài trong thời gian tới.
Ngân hàng gia cố "lá chắn" tài chính
Trong bối cảnh nợ xấu có dấu hiệu gia tăng, việc tăng mạnh trích lập dự phòng rủi ro tín dụng nhằm củng cố "bộ đệm" tài chính, tức các NH chấp nhận đánh đổi một phần lợi nhuận để tăng khả năng chống chịu trước các biến động của thị trường. Một cán bộ xử lý nợ tại một NH lớn ở TP HCM cho biết trích lập dự phòng rủi ro là công cụ quan trọng để xử lý nợ xấu. Khi đánh giá một khoản vay có nguy cơ mất vốn, NH sẽ hạch toán chi phí dự phòng nhằm tạo nguồn bù đắp tổn thất có thể phát sinh trong tương lai.
Theo quy định hiện hành, với các khoản nợ nhóm 5, NH thường phải trích lập dự phòng tới 100% giá trị khoản vay. Sau thời gian áp dụng nhiều biện pháp thu hồi nhưng không hiệu quả, NH có thể sử dụng khoản dự phòng này để xử lý rủi ro tín dụng. Việc xử lý bằng nguồn dự phòng giúp khoản nợ được đưa ra khỏi bảng cân đối kế toán, qua đó làm giảm tỉ lệ nợ xấu nội bảng. Tuy nhiên, nghĩa vụ trả nợ của khách hàng vẫn còn và NH tiếp tục theo dõi, thu hồi theo quy định.
Thực tế, áp lực nợ xấu đang hiện hữu tại nhiều tổ chức tín dụng. Cuối năm 2025, tỉ lệ nợ xấu của Sacombank lên tới 6,4%. NH này cho rằng nguyên nhân đến từ bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, trong khi nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu ảnh hưởng mạnh bởi biến động thị trường và chính sách thương mại quốc tế. Ngoài ra, với các khách hàng gặp khó khăn tạm thời nhưng chưa đủ điều kiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ, NH vẫn phải giữ nguyên nhóm nợ theo quy định, khiến áp lực nợ xấu gia tăng.
Lãnh đạo Sacombank cho biết trong năm nay NH sẽ tập trung nguồn lực để kéo giảm tỉ lệ nợ xấu, đồng thời duy trì mức trích lập dự phòng cao nhằm tăng khả năng phòng vệ trước rủi ro. "Việc tăng cường dự phòng xuất phát từ định hướng hoạt động thận trọng hơn trong giai đoạn tới. NH muốn xây dựng nền tảng tài chính đủ vững để chủ động xử lý nợ xấu và ứng phó những biến động khó lường của thị trường" - ông Phan Đình Tuệ, thành viên HĐQT Sacombank, chia sẻ.
Tại NH TMCP Á Châu (ACB), Chủ tịch HĐQT Trần Hùng Huy cho biết NH đã chủ động tăng trích lập dự phòng từ cuối quý IV/2025, trong bối cảnh tín dụng bất động sản tăng nhanh và thị trường xuất hiện nhiều rủi ro tiềm ẩn.
Theo ông Huy, việc tăng dự phòng khiến lợi nhuận năm 2025 bị ảnh hưởng nhất định, song đổi lại, sẽ giúp NH có nền tảng tài chính ổn định hơn trong các năm tiếp theo. "Đây là bước chuẩn bị để ACB bước vào giai đoạn 2026-2027 với tâm thế chủ động hơn, tập trung cho tăng trưởng và phát triển bền vững thay vì phải xử lý các tồn đọng cũ" - ông Huy nói.
Trong báo cáo mới đây, Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định rủi ro nợ xấu của hệ thống NH năm 2026 vẫn cần được theo dõi chặt chẽ, đặc biệt khi tín dụng bất động sản tăng mạnh trong năm trước. Theo VCBS, tại một số NH, tỉ trọng cho vay kinh doanh bất động sản đã vượt 30% tổng dư nợ, làm gia tăng áp lực kiểm soát rủi ro. Dù vậy, VCBS cho rằng nợ xấu vẫn nằm trong khả năng kiểm soát nhờ lợi nhuận ngành NH tiếp tục duy trì tích cực, qua đó giúp các tổ chức tín dụng củng cố thêm bộ đệm dự phòng và xử lý nợ xấu hiệu quả hơn.
Kỳ vọng nợ xấu tiếp tục hạ nhiệt
Theo ông Phan Duy Hưng, Giám đốc kiêm chuyên gia phân tích cao cấp của Công ty CP Xếp hạng Tín nhiệm Đầu tư Việt Nam (VIS Rating), tỉ lệ nợ xấu toàn ngành NH đã giảm từ 2,3% năm 2024 xuống còn khoảng 2,1% trong năm 2025. Kết quả này chủ yếu nhờ chất lượng tài sản cải thiện tại nhóm NH thương mại nhà nước và một số NH lớn.
Trong đó, Techcombank và VPBank ghi nhận nợ xấu giảm nhờ khả năng trả nợ của khách vay mua nhà được cải thiện, còn VietinBank hưởng lợi từ sự phục hồi dòng tiền của khách hàng doanh nghiệp.
Tuy vậy, áp lực nợ xấu vẫn còn ở các NH có dư nợ lớn với doanh nghiệp xuất khẩu, hàng không hoặc lĩnh vực còn khó khăn như Eximbank, MSB hay Sacombank. VIS Rating kỳ vọng trong năm 2026, tỉ lệ nợ xấu toàn ngành có thể tiếp tục giảm nhẹ nhờ môi trường kinh doanh ổn định hơn và chính sách kiểm soát tín dụng rủi ro cao.
