Một góc kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè nhìn từ trên cao. Đây là một công trình cải tạo kênh rạch thành công, kiểu mẫu của TP.HCM - Ảnh: VĂN TRUNG
Từ những dòng kênh rạch ô nhiễm, bốc mùi, nhiều khu vực đã 'lột xác' trở nên khang trang, hiện đại và xanh hơn, góp phần thay đổi diện mạo và chất lượng sống của người dân.
Nhìn từ trên cao, TP.HCM hiện lên với mạng lưới chằng chịt sông, kênh và rạch đan xen giữa những khu dân cư đông đúc.
Thành phố này từng được hình thành và phát triển bên những dòng chảy ấy. Thế nhưng cùng với quá trình đô thị hóa nhanh, tình trạng lấn chiếm, ô nhiễm kéo dài khiến không ít dòng kênh từng được coi là 'mạch sống' của đô thị trở thành những dòng kênh đen bốc mùi, ngập úng.
Trong nhiều năm qua, Thành ủy và UBND TP.HCM xác định chương trình chống ngập, xử lý nước thải và chỉnh trang đô thị là những nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, việc cải tạo kênh rạch không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là bài toán về không gian sống và phát triển bền vững và từ đó những con kênh dần hồi sinh.
Cùng Tuổi Trẻ Online nhìn ngắm những dòng kênh rạch đang thay đổi tại TP.HCM
Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè:
Một sáng tháng 5, khu vực kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè hiện lên trong trẻo sau những cơn mưa đầu mùa.
Hoạt động trong chuỗi Lễ hội sông nước TP.HCM diễn ra trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Ít ai còn nhớ rằng, cách đây hơn 20 năm, nơi đây từng là một trong những điểm ô nhiễm nghiêm trọng nhất thành phố - Ảnh: VĂN TRUNG
Công nhân Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị TP.HCM thường xuyên vớt bèo, rác thải... trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, đảm bảo cảnh quang chung cho tuyến kênh.
Tranh tài đua ghe ngo trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè.
Dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè được khởi động từ năm 2002 với tổng vốn đầu tư hơn 8.600 tỉ đồng, kéo dài nhiều năm, đi kèm giải tỏa hàng chục nghìn hộ dân ven kênh. Sau khi hoàn thành, dòng kênh dài gần 10km không chỉ được cải thiện về môi trường mà còn trở thành trục cảnh quan đô thị quan trọng - Ảnh: VĂN TRUNG
Kênh Tân Hóa - Lò Gốm:
Kênh Tân Hóa - Lò Gốm đoạn cầu Ông Buông, vòng xoay Phú Lâm.
Người dân chạy bộ tại công viên Lò Gốm, cạnh bên kênh Tân Hóa - Lò Gốm, phường Bình Phú, TP.HCM chiều 22-5.
Từ một dòng kênh ô nhiễm nặng, rác thải tràn ngập, kênh Tân Hóa - Lò Gồm nay đã trở thành tuyến kênh kết hợp đường giao thông, vừa cải thiện môi trường vừa giảm áp lực ùn tắc cho khu vực đông dân cư.
Năm 2011, TP.HCM bắt đầu triển khai dự án cải tạo kênh Tân Hóa - Lò Gốm theo hướng kết hợp kênh hở và cống hộp. Dòng kênh được chỉnh trang, hai bên hình thành trục đường mới, góp phần thay đổi bộ mặt đô thị khu vực phía tây.
Kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên:
Công nhân thi công tại gói thầu XL-01 (đoạn gần cầu Nước Lên, phường An Lạc, TP.HCM). Đây là gói thầu có tiến độ nhanh nhất thuộc dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên.
Không chỉ đơn thuần cải tạo lại kênh rạch, dự án còn giúp khơi thông lại đường thủy vốn là lợi thế của TP.HCM trước đây.
Tuyến kênh có vai trò quan trọng trong việc kết nối tỉnh Long An cũ qua sông Chợ Đệm, cũng như tỉnh Bình Dương cũ và Đồng Nai qua sông Sài Gòn.
Hai con đường ven kênh nối từ sông Vàm Thuật về tới cầu Bình Điền đã dần thành hình. Khi hoàn thiện đây sẽ là trục giao thông kết nối phía tây thành phố với phía bắc, giải tỏa giao thông cho các tuyến đường nội ô.
Rạch Xuyên Tâm:
Với các cơ chế chính sách mới, đặc biệt là cơ chế hỗ trợ đặc thù trong công tác bồi thường và tái định cư, cùng với việc chủ động bố trí nguồn lực đầu tư, nhiều dự án chỉnh trang đô thị của thành phố đã được đẩy nhanh tiến độ và tạo được sự đồng thuận của người dân.
Cách tiếp cận của TP.HCM cũng đang thay đổi: từ xử lý hạ tầng đơn thuần sang mô hình tích hợp giữa chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường và phát triển không gian sống.
Dự án rạch Xuyên Tâm (từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật) dài 8,8km, khởi động năm 2025, vốn 17.200 tỉ đồng. Ảnh chụp gói thầu XL-01.
Và nhiều dòng kênh khác:
Rạch Bến Nghé qua trung tâm TP.HCM.
Kênh Tàu Hủ cũng dần bớt ô nhiễm sau khi Nhà máy nước thải Bình Hưng giai đoạn 2 vận hành.
Không chỉ cải tạo các tuyến kênh lớn, TP.HCM còn khơi thông lại những dòng kênh từng bị lấp, trong đó phải kể đến kênh Hàng Bàng - khu vực gắn liền với lịch sử giao thương của Chợ Lớn.
