Khu tập thể cũ Hà Nội - giấc mơ thời nghèo khó - Kỳ 5: Hàng quán nơi bạc màu thời gian

Từ bách hóa thời bao cấp đến quán cà phê trên tầng cao, các khu tập thể cũ tìm thấy vai trò mới trong những hàng quán nhỏ, nơi quá khứ và hiện tại như buộc phải chung sống.

Tầng một khu tập thể Khương Thượng, hàng quán san sát nhau ở mặt đường lớn - Ảnh: TÂM LÊ

Khi bách hóa tổng hợp là trung tâm đời sống

Quán cà phê Cư Xá cổ kính xen lẫn nét hiện đại trong khu tập thể Khương Thượng - Ảnh: TÂM LÊ

Những "vườn treo" trên cao và thế hệ quay về

Điều khác biệt của giai đoạn gần đây nằm ở tầng cao. Không chỉ tầng một, các tầng hai, ba, thậm chí tầng năm của khu tập thể cũ bắt đầu được tái sử dụng như những không gian sáng tạo.

Giới trẻ truyền tai nhau về cà phê Cư Xá ở tầng hai khu tập thể Khương Thượng, hay Reste Hà Nội Cafe trên tầng năm khu Nguyễn Công Trứ. Những người yêu thời trang tìm đến shop Thủy nằm trên tầng 4 khu tập thể Hải Hà...

Quán cà phê Cư Xá nằm ở mặt đường Tôn Thất Tùng nhưng lối vào lại khuất phía sau dãy nhà. Khách gửi xe, bước lên những bậc cầu thang cũ, nơi màu gạch đã phai theo thời gian. Bên trong, một hành lang dài phủ kín cây xanh mở ra - không gian được nhiều người ví như "vườn treo Babylon" giữa lòng khu tập thể.

Nguyễn Thùy Anh, chủ quán sinh năm 1990, nói rằng căn hộ này từng là nơi tuổi thơ của cô và các anh chị em trôi qua. Khi người bác chuyển đi, Thùy và các anh chị quyết định thuê lại, không chỉ để kinh doanh mà để giữ một phần ký ức.

"Chúng tôi muốn chia sẻ không gian này với những người từng sống ở tập thể, những người đã rời đi và đôi khi quay lại", cô nói. Việc cải tạo quán được thực hiện theo hướng bền vững, sử dụng gỗ, đá, sắt, tông màu lạnh, giữ lại cấu trúc hành lang dài - một đặc trưng của kiến trúc tập thể cũ.

Sự kết nối giữa cũ và mới không chỉ nằm ở vật liệu mà ở cảm giác. Những người lớn tuổi đến đây tìm lại nhịp sống chậm. Người trẻ tìm một không gian đủ khác biệt để làm việc, đọc sách, trò chuyện. Trong cùng một căn nhà, nhiều thế hệ cùng tồn tại dù với những mục đích khác nhau.

Bà Cù Thị Kiều Anh, từng sống ở khu tập thể Thanh Xuân Bắc, nhớ lại: "Ngày ở khu tập thể, đối với tôi quà chiều là thứ gắn bó với người dân nơi đây và làm nên màu sắc riêng của các dãy tập thể A, B, C, D! Đầu giờ chiều, nhảy ra khỏi nhà mấy bước chân là có bánh rán mặn ngọt nổi tiếng.

Muộn hơn một chút, la cà sang hàng Trà ông già ngồi chiếu manh chém gió... sang chảnh hơn thì băng qua cửa hàng giày dép nồng mùi nhựa cho tới khi thoang thoảng mùi than tổ ong xen lẫn mùi gây của quán phở bò. Rẽ tiếp vào ngõ nhỏ để đi tắt vào quán chè B4 hít hà cốc thập cẩm thơm mùi vani và ngầy ngậy của dừa nạo...", những mùi hương ấy, bà nói làm nên bản sắc của khu tập thể - thứ mà dù không còn nguyên vẹn vẫn hiện diện trong cách người ta sử dụng không gian hôm nay.

---------------------------

Từ bên ngoài nhìn lên bất kỳ khu tập thể cũ nào đều có thể bắt gặp hình ảnh những chiếc lồng sắt hình chữ nhật lô nhô, treo lủng lẳng trên các tầng nhà. Người dân đã quen gọi chúng là "chuồng cọp".

Kỳ tới: "Chuồng cọp" treo cao cao ở khu tập thể

Khu tập thể cũ Hà Nội - giấc mơ thời nghèo khó - Kỳ 4: Tuổi thơ giữa những khoảng sân chung

Buổi chiều cuối tuần, sân chung giữa hai dãy nhà cũ ở khu tập thể Kim Liên gần như vắng vẻ. Một nhóm trẻ con đá cầu, vài bé gái ngồi trên bậc thềm ăn chè và trò chuyện.