Ảnh minh họa
Theo S&P Global, xe điện đang trở thành một xu hướng mới với dư địa phát triển rất lớn. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm dần nhờ sự bùng nổ của xe điện. IEA nhận định, trong thập kỷ tới, nhu cầu đối với xe điện sẽ tăng mạnh, làm thay đổi toàn diện ngành công nghiệp ô tô và giảm đáng kể mức tiêu thụ dầu trong lĩnh vực vận tải đường bộ. Xu hướng chuyển đổi này cũng mở ra nhiều cơ hội mới cho các ngành công nghiệp liên quan, đặc biệt là lĩnh vực khai thác và chế biến các kim loại phục vụ sản xuất pin điện.
Trong xu hướng này, lithium là kim loại được đặc biệt chú trọng trong ngành sản xuất pin xe điện. Với đặc tính trọng lượng nhẹ, mềm, có điểm nóng chảy thấp và điểm sôi cao, lithium rất phù hợp để chế tạo các bộ nguồn nhỏ gọn, có thể sạc lại cho laptop, điện thoại và đặc biệt là pin xe điện. Các hãng ô tô lớn trên thế giới như Tesla và Toyota hiện đều sử dụng lithium trong quá trình sản xuất pin phục vụ xe điện. Tuy nhiên, nguồn lithium trên thế giới chỉ tập trung ở một số quốc gia, trong đó dẫn đầu là Bolivia, Chile, Argentina, Trung Quốc và Úc.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ cho biết phần lớn trữ lượng lithium toàn cầu tập trung tại khu vực Nam Mỹ. Trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, nhiều quốc gia đang đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ xanh và năng lượng tái tạo, trong đó việc chuyển đổi từ xe chạy xăng sang xe điện được xem là một hướng đi quan trọng. Vì vậy, lithium được dự báo sẽ trở thành kim loại thiết yếu để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thế giới trong thời gian tới.
Tại Việt Nam, kết quả điều tra, đánh giá của Liên đoàn Địa chất Trung Trung Bộ giai đoạn 2005–2009 đã phát hiện tài nguyên quặng lithium tại vùng La Vi, tỉnh Quảng Ngãi. Quặng lithium tại đây gồm 40 thân quặng, chủ yếu là các mạch pegmatit chứa lithium và thiếc. Liên đoàn xác định mỏ La Vi có trữ lượng khoảng 1 triệu tấn quặng, tương đương khoảng 10.000 tấn Li₂O. Đây được xem là một phát hiện quan trọng, mở ra tiềm năng phát triển ngành sản xuất pin lithium trong nước.
Trữ lượng lithium tại La Vi được đánh giá ở mức trung bình so với thế giới nhưng vẫn là nguồn khoáng sản đáng chú ý, đủ tiềm năng để Việt Nam tham gia nhóm các quốc gia có khả năng phát triển ngành công nghiệp khai thác và chế biến lithium. Theo Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, với trữ lượng hiện có, Việt Nam hoàn toàn có thể được đưa vào danh sách các quốc gia sở hữu quặng lithium trên thế giới và đủ điều kiện để khai thác.
Tuy nhiên, loại khoáng sản này tại Việt Nam vẫn chưa được thăm dò sâu, trong khi các tài liệu nghiên cứu còn hạn chế. Do đó, cần có thêm các dự án đầu tư cho nghiên cứu địa chất, thăm dò kỹ thuật cũng như phát triển công nghệ khai thác, chế biến lithium nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước và hướng tới xuất khẩu, qua đó mang lại hiệu quả kinh tế và giá trị chiến lược cho quốc gia.
Theo các báo cáo của IEA, nhu cầu lithium toàn cầu dự kiến sẽ tăng gấp 40 lần vào năm 2040, tạo áp lực lớn lên chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm những giải pháp thay thế bền vững hơn, sử dụng các nguyên tố phổ biến như natri, magiê hoặc canxi, trở nên ngày càng cấp thiết. Trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang nổi lên như một công cụ mạnh mẽ thúc đẩy quá trình này, nhờ khả năng sàng lọc nhanh chóng hàng triệu cấu trúc vật liệu tiềm năng mà các phương pháp thí nghiệm truyền thống khó có thể thực hiện được.
