Người dân làm thủ tục hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường An Khánh, TP.HCM sáng 15-6 - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Kết quả đánh giá ban đầu còn rất nhiều việc phải làm. Tuy nhiên, trong góc nhìn của người dân, điều dễ cảm nhận hơn cả là sự chuyển biến khá tích cực về tinh thần phục vụ của công chức - viên chức tại các công sở, đặc biệt là ở phường, xã - nơi gần dân nhất.
Chúng ta từng chứng kiến một nền hành chính mà xã hội vẫn ca cẩm với cụm từ "hành là chính". Có vẻ hơi quá với hiện thực nhưng không phải không có lý do để câu nói đó tồn tại trong nhiều năm.
Nhiều người vẫn không quên hình ảnh tương đối phổ biến về những "quan phụ mẫu" thờ ơ khi gặp dân, ăn nói cộc lốc, lạnh lùng trong thứ ngôn ngữ không phân biệt già - trẻ - lớn - bé.
Cách làm việc nguyên tắc cứng nhắc, mặc kệ dân chầu chực và giãi bày, đôi khi còn đưa ra các yêu cầu vô lý kiểu "muốn có hộ khẩu là phải có nhà, nhưng muốn có nhà thì có hộ khẩu", đó là chưa kể họ bày ra đủ trò để đòi hỏi thủ tục "đầu tiên" (tiền đâu).
Nhiều năm trước, Nhà nước đã đưa nhiều biện pháp nhằm khắc phục vấn nạn "hành là chính", từ giáo dục tư tưởng, lập sổ cho dân góp ý, rồi triển khai đường dây nóng, thực hiện mô hình "một cửa, một dấu"...
Nhưng đổi thay rất chậm, cho mãi tới thời gian gần đây mới có những bước tiến đáng kể khi đã giảm một cấp chính quyền và các đầu mối.
Có nhiều lý do để tác động mạnh mẽ tới cung cách tiếp xúc dân của cán bộ ở các công sở một năm qua nhưng có lẽ việc sàng lọc qua công cuộc sáp nhập đã mang lại hiệu quả thiết thực. Giờ này, tất nhiên là chưa hết những tồn tại nhưng phải nhìn nhận cung cách làm việc ở các công sở khác trước nhiều rồi.
Trụ sở phường - xã khang trang hơn, sạch sẽ hơn, có nơi còn có nước uống cho người đi làm thủ tục hành chính. Ấn tượng hơn cả là câu hỏi: "Cô chú (hay anh chị) muốn làm gì?".
Dân không còn bơ vơ, bỡ ngỡ khi phải đi hết chỗ này tới chỗ nọ để xin được biết việc mình muốn làm sẽ giải quyết ở đâu. Có thể nói nụ cười, cử chỉ tươi tắn, tâm trạng kiên nhẫn lắng nghe đã trở lại trên nét mặt của phần đông cán bộ cơ sở tiếp xúc với dân.
Dẫu thủ tục hành chính chưa hết phiền hà, điểm nghẽn còn nhiều nhưng người dân bớt mệt nhọc hơn, bớt bức xúc khi đối diện với những cán bộ có thái độ thiện cảm, biết thấu hiểu khó khăn của đời thường.
Niềm tin vào chế độ, vào chính sách mới không chỉ bắt nguồn từ những điều lớn lao, có lúc nó khắc sâu vào tâm trí bởi nhũng hành động thân thiện nho nhỏ, cử chỉ ân cần đơn sơ.
Tuy nhiên, tàn tích của một nền hành chính bị than phiền "hành là chính" chưa thể hết trong một năm.
Hiện tượng quan liêu, cửa quyền, vô cảm vẫn còn rơi rớt ở chỗ này, chỗ kia. Quyền hạn, chức năng, địa bàn của cấp cơ sở hiện nay rất lớn nhưng có tới 80% là nhân sự cũ đang phải đảm trách khối lượng công việc tăng cao do địa bàn rộng lớn. Không ít địa phương thiếu cán bộ có năng lực, có chuyên môn phù hợp với nhiệm vụ mới.
Trong khi đó, hạ tầng cơ sở công nghệ thông tin chưa thông suốt, chưa đầy đủ dữ liệu; việc phân cấp, phân quyền còn có chỗ chưa rõ ràng; thủ tục hành chính tuy có giảm bớt và loại bỏ một số nhưng chưa hết rườm rà...
Tất cả những điều này đều là điều kiện dễ dẫn đến tình trạng hạn chế chất lượng phục vụ dân, dễ làm phát sinh thái độ coi thường dân, thậm chí cuồng tín về quyền lực cá nhân.
Như người đời thường nói, cuộc cải cách nào cũng có phức tạp, gian nan, đặc biệt là bị cái cũ kéo lùi. Phía trước còn nhiều vấn đề phải khắc phục nhưng dù sao cũng đã xuất hiện những vùng sáng. Điều cốt lõi là không được để cái cũ kỹ, nhất là "hành là chính", tái sinh.
