Chiều ngày 11/6, tại sự kiện Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit do VietnamBiz tổ chức, câu chuyện lạm phát, lãi suất toàn cầu và tác động đến kinh tế Việt Nam trở thành một trong những chủ đề được quan tâm.
Trong bối cảnh lạm phát tại Mỹ và châu Âu chưa giảm nhanh như kỳ vọng, mặt bằng lãi suất toàn cầu có thể duy trì ở mức cao lâu hơn. Điều này đặt ra câu hỏi về kịch bản cơ sở cho nửa cuối năm 2026, cũng như những áp lực lớn nhất mà Việt Nam có thể phải đối mặt, từ tỷ giá, xuất khẩu đến dòng vốn quốc tế.
Fed có thể chưa hạ lãi suất trong năm nay
Theo ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright , các cú sốc bên ngoài đang làm thay đổi lộ trình điều chỉnh lãi suất điều hành của nhiều nền kinh tế lớn, đặc biệt là Mỹ. Diễn biến này đã tác động nhanh đến mặt bằng giá tài sản toàn cầu, trong đó có thị trường chứng khoán trong những tuần gần đây.
Với kinh tế Mỹ, thị trường lao động vẫn phát đi tín hiệu tích cực. Số lượng việc làm mới, không tính khu vực nông nghiệp, liên tục cao hơn dự báo của thị trường và giới phân tích. Trong khi đó, lạm phát vẫn đi ngang trong nhiều tháng, cho thấy áp lực giá cả chưa thực sự hạ nhiệt.
Vị chuyên gia cho rằng, quan điểm của Fed hiện nay là ít nhất trong năm nay, cơ quan này chưa phải quá lo ngại về thị trường lao động. Điều này làm giảm áp lực phải sớm điều chỉnh lãi suất theo hướng đi xuống.
Yếu tố đáng chú ý nhất hiện nay vẫn là lạm phát. Số liệu mới công bố cho thấy lạm phát tại Mỹ thấp hơn một chút so với dự báo, nhưng vẫn ở mức cao. Ngay cả khi loại bỏ giá năng lượng và lương thực, lạm phát cơ bản của Mỹ vẫn quanh mức 2,9%, cao hơn mục tiêu dài hạn của Fed.
Từ đó, ông Thành cho rằng thị trường cần chuẩn bị cho một kịch bản thận trọng hơn so với kỳ vọng trước đây. "Không chỉ là khả năng Fed chưa cắt giảm lãi suất trong năm 2026, mà đến quý IV, vẫn có thể xuất hiện khả năng tăng thêm 25 điểm cơ bản nếu áp lực lạm phát tiếp tục dai dẳng", chuyên gia nhấn mạnh.
Trong cuộc họp sắp tới, kịch bản được thị trường đánh giá có xác suất cao vẫn là Fed giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy cơ quan này vẫn để ngỏ khả năng thắt chặt hơn nếu lạm phát không giảm về mục tiêu như kỳ vọng.
Áp lực lớn nhất với Việt Nam là dòng vốn và tỷ giá
Theo ông Nguyễn Xuân Thành, nếu kịch bản lãi suất toàn cầu duy trì cao lâu hơn xảy ra, tác động sẽ phản ánh ngay lên giá tài sản toàn cầu. Với Việt Nam, mối quan ngại lớn nhất không nằm ở tăng trưởng kinh tế, mà là áp lực lên dòng vốn đầu tư quốc tế, đặc biệt là dòng vốn trên thị trường chứng khoán.
Từ đầu năm đến nay, một số nền kinh tế trong khu vực như Hàn Quốc và Indonesia đã chịu ảnh hưởng rõ nét từ môi trường lãi suất toàn cầu cao. Đồng nội tệ mất giá, trong khi dòng vốn ngoại liên tục rút khỏi các thị trường tài chính.
Tuy nhiên, Việt Nam, Malaysia và Thái Lan lại có diễn biến tương đối khác biệt. Từ đầu năm đến trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, đồng tiền của ba quốc gia này đều có xu hướng tăng giá. Sau cú sốc địa chính trị và năng lượng, mức tăng trước đó gần như bị xóa bỏ, nhưng nhìn chung các đồng tiền vẫn duy trì được sự ổn định tương đối. Trong nhóm này, đồng Việt Nam được đánh giá là một trong những đồng tiền tương đối ổn định.
Theo ông Thành, để hỗ trợ tỷ giá, mặt bằng lãi suất cần được duy trì ở mức đủ cao. Ngược lại, nếu ưu tiên mục tiêu tăng trưởng và tạo thêm thanh khoản cho nền kinh tế, nhà điều hành có thể phải chấp nhận áp lực mất giá của đồng tiền lớn hơn.
Đối với Việt Nam, tác động từ cú sốc lạm phát và mặt bằng lãi suất toàn cầu cao vẫn nằm trong tầm kiểm soát của cơ quan điều hành. Vấn đề nằm ở lựa chọn chính sách: ưu tiên giữ ổn định tỷ giá thông qua mặt bằng lãi suất cao hơn, hay nới lỏng thanh khoản để hỗ trợ tăng trưởng.
“Cho đến thời điểm hiện tại, định hướng điều hành là không mong muốn nhưng vẫn chấp nhận mặt bằng lãi suất cao. Nếu tiếp tục duy trì lựa chọn này, áp lực lên tỷ giá sẽ không quá lớn. Tuy nhiên, nếu chuyển hướng tạo thêm thanh khoản cho thị trường, áp lực tỷ giá sẽ tăng”, vị giảng viên Fulbright nhận định.
4 câu chuyện định hình tăng trưởng toàn cầu năm 2026
Ở góc nhìn khác, bà Nguyễn Thị Triều, CEO Blue Bridge Investment Partners , cho rằng trong 5 tháng đầu năm đã xuất hiện 4 câu chuyện lớn định hình tăng trưởng toàn cầu năm 2026, đồng thời có tác động trực tiếp đến quỹ đạo kinh tế Việt Nam.
Câu chuyện đầu tiên là xung đột Trung Đông, khiến nguồn cung dầu mỏ bị gián đoạn và giá dầu tăng gần 50% so với cuối năm 2025. Không chỉ dừng ở dầu thô, cú sốc này còn lan sang khí hóa lỏng, phân bón, hóa dầu và logistics toàn cầu.
Hệ quả là rủi ro tăng trưởng chậm lại của kinh tế thế giới gia tăng. Theo bà Triều, 12 trong số 21 nền kinh tế lớn đã bị cắt giảm dự báo tăng trưởng năm 2026 so với dự báo đầu năm. Điều này cho thấy tác động của cuộc khủng hoảng giá dầu không chỉ giới hạn ở các doanh nghiệp trực tiếp nhập khẩu dầu thô, mà có sức lan tỏa rộng hơn tới nhiều ngành và nhiều nền kinh tế.
Câu chuyện thứ ba là lãi suất toàn cầu, đặc biệt tại Mỹ và châu Âu, không giảm như kỳ vọng. Nguyên nhân đến từ rủi ro lạm phát do cú sốc dầu, trong khi kinh tế Mỹ vẫn duy trì tăng trưởng tốt, khiến Fed không có nhiều động cơ để sớm cắt giảm lãi suất.
Cuối cùng, cuộc chơi thương mại quốc tế tiếp tục được vẽ lại. Sau chính sách thuế đối ứng tháng 4 năm ngoái của Tổng thống Donald Trump, mức thuế quan toàn cầu tạm thời 10% vẫn được duy trì đến tháng 7/2026.
Đáng chú ý, bà Triều cho biết Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đang khởi động lại hai cuộc điều tra nhắm vào Việt Nam từ tháng 3/2026. Điều này cho thấy rủi ro thương mại trong vòng 12-18 tháng tới là hiện hữu, đặc biệt với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam.
Như vậy, trong nửa cuối năm 2026, Việt Nam có thể vẫn duy trì được nền tảng tăng trưởng tương đối tích cực, nhưng các biến số bên ngoài như lãi suất toàn cầu, dòng vốn quốc tế, tỷ giá, giá năng lượng và thương mại toàn cầu sẽ tiếp tục là những yếu tố cần theo dõi sát.
