Các nhà lập pháp EU đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về các biện pháp bảo vệ mới cho ngành thép châu Âu, với những điều khoản then chốt nhằm đảm bảo lộ trình chấm dứt nhập khẩu thép Nga và duy trì khả năng tiếp cận thị trường EU cho Ukraine.
Tổng thống Donald Trump: Xung đột với Iran "rất gần kết thúc"ĐỌC NGAYTừ tháng 7/2026, EU dự kiến giới hạn nhập khẩu thép ở mức 18,3 triệu tấn mỗi năm, giảm 47% so với mức hiện tại. Biện pháp này nhằm bảo vệ ngành thép châu Âu trước tình trạng dư cung toàn cầu. Lượng nhập khẩu vượt hạn ngạch sẽ bị áp thuế 50%.
Thỏa thuận này đi kèm một tuyên bố, nhắc lại lộ trình loại bỏ hoàn toàn thép Nga vào năm 2028, theo các nguồn ngoại giao và nghị viện EU.
Vì sao EU cần tái khẳng định cam kết?
EU đã cấm thép Nga "thành phẩm" từ năm 2022, tức các sản phẩm thép sẵn sàng sử dụng. Tuy nhiên, các nước EU đã đạt được ngoại lệ đến năm 2028 đối với thép "bán thành phẩm" - tức thép Nga đã qua xử lý một phần dưới dạng phôi cơ bản và cần gia công thêm.
Mức cắt giảm từ năm 2028 sang 2029 dự kiến sẽ đột ngột hơn nhiều so với quá trình giảm dần trong các năm trước đó.
Tính đến năm 2025, EU nhập khẩu thép bán thành phẩm từ Nga nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, chiếm 41,8% tổng lượng nhập khẩu, theo trung tâm nghiên cứu GMK của Ukraine.
Các sửa đổi do Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu đề xuất hồi tháng 2 kêu gọi chấm dứt ngay lập tức nhập khẩu thép Nga, với lập luận rằng "các sản phẩm có thép được nấu và đúc tại Nga hoặc Belarus không nên được phép vào thị trường EU".
Tuy nhiên, điều này mâu thuẫn với luật hiện hành nên đề xuất không thể được thông qua.
"Với thỏa thuận này, Nghị viện, Hội đồng và Ủy ban có thể cùng tuyên bố tầm quan trọng của việc nhanh chóng chấm dứt toàn bộ nhập khẩu thép Nga", Nghị sĩ châu Âu Karin Karlsbro, người dẫn dắt đàm phán, cho biết.
Kỳ vọng là khi cả ba thể chế EU cùng tái khẳng định lộ trình này, khả năng gia hạn thời hạn loại bỏ thép Nga sẽ giảm đáng kể.
Thỏa thuận cũng giúp củng cố cơ sở pháp lý cho lộ trình này. "Các biện pháp trừng phạt chỉ mang tính tạm thời và cần được gia hạn liên tục", nhà nghiên cứu Svitlana Taran từ Trung tâm Chính sách châu Âu cho biết.
Tuyên bố chung đi kèm với một quy định mà khi được thông qua sẽ trở thành luật lâu dài của EU.
Gia hạn hỗ trợ cho Ukraine
Ukraine đã có thể xuất khẩu thép sang EU mà không chịu thuế nhờ các Biện pháp Thương mại Tự chủ (ATM) được EU áp dụng từ năm 2022, sau khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện.
Tuy nhiên, các biện pháp này phải được rà soát và gia hạn định kỳ, tạo ra sự không chắc chắn dài hạn trong quan hệ thương mại giữa Ukraine và EU.
Phó Tổng thống Mỹ trở về nước mà không đạt được thỏa thuận với IranĐỌC NGAY"Theo biện pháp mới đã được thống nhất, Ukraine sẽ được tiếp cận hệ thống hạn ngạch thuế quan miễn thuế", người phát ngôn Ủy ban châu Âu cho biết.
Các nguồn tin cũng xác nhận rằng văn bản đã thống nhất điều khoản cho phép ưu tiên "các quốc gia ứng cử viên như Ukraine đang đối mặt với tình hình an ninh đặc biệt và cấp bách" khi phân bổ hạn ngạch trong tương lai.
Tổng thể, điều này sẽ đảm bảo Ukraine tiếp tục tiếp cận thị trường EU - điều cũng quan trọng với châu Âu, khi Ukraine là nguồn cung thép thành phẩm lớn thứ năm.
Sau thỏa thuận hôm 13/4, các bước tiếp theo là hoàn thiện văn bản và đưa ra bỏ phiếu tại Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu, với kỳ vọng quy định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7, thời điểm các biện pháp hiện tại hết hạn.
Thế Hải (Theo Kyivindependent, Consilium)
