Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, trong đó khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực được xác định là những động lực then chốt.
Trong hành trình ấy, thanh niên không chỉ là lực lượng kế cận mà còn là chủ thể trực tiếp kiến tạo tương lai của đất nước. Điều đó cũng đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh – tổ chức chính trị, xã hội của thanh niên Việt Nam.
Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dành nhiều tâm huyết định hướng công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trong giai đoạn mới. Trong đó, một thông điệp có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ các phong trào hành động cách mạng theo hướng thiết thực, chuyên sâu, có sản phẩm cụ thể và tác động xã hội rõ ràng.
Đây không chỉ là định hướng đối với phương thức tổ chức phong trào của Đoàn mà còn phản ánh tư duy phát triển mới của Đảng: mọi hoạt động đều phải lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, lấy giá trị mang lại cho đất nước và nhân dân làm mục tiêu cao nhất.
Từ phong trào tạo khí thế đến phong trào tạo giá trị
Sau nhiều năm phát triển, các phong trào hành động cách mạng của Đoàn đã tạo nên dấu ấn sâu sắc trong đời sống xã hội, góp phần hun đúc lý tưởng, khơi dậy tinh thần cống hiến và tạo môi trường để hàng triệu đoàn viên, thanh niên rèn luyện, trưởng thành.
Tuy nhiên, trước yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới, khi đất nước cần những đột phá về thể chế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cách tổ chức phong trào cũng phải được nâng lên một tầm cao mới, không chỉ dừng ở việc tạo khí thế mà phải trực tiếp tạo ra những giá trị cụ thể, những sản phẩm thiết thực và những đóng góp có thể đo đếm đối với sự phát triển của đất nước.
Điểm mới trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là chuyển trọng tâm đánh giá phong trào từ quy mô sang hiệu quả, từ hình thức sang giá trị. Những yêu cầu như "Phong trào thanh niên không chỉ tạo khí thế, mà phải tạo giá trị; không chỉ đông người tham gia, mà phải có kết quả đo đếm được; không chỉ làm trong một thời điểm, mà phải để lại mô hình, kinh nghiệm, năng lực và đội ngũ" đã đặt ra một chuẩn mực mới đối với công tác Đoàn.
Đó là tư duy quản trị hiện đại, lấy kết quả làm thước đo. Một phong trào không còn được đánh giá chỉ bằng số lượng hoạt động hay số người tham gia mà phải chứng minh được những chuyển biến cụ thể đối với cộng đồng, đối với địa phương và đối với chính sự trưởng thành của đoàn viên, thanh niên. Giá trị của phong trào được thể hiện bằng những mô hình có thể nhân rộng, những sáng kiến có thể áp dụng, những công trình phục vụ người dân và những cán bộ trẻ được phát hiện, bồi dưỡng từ thực tiễn.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra sáu câu hỏi mà mỗi phong trào cần phải trả lời rõ: phục vụ ai, giải quyết việc gì, tạo sản phẩm gì, để lại mô hình gì, phát hiện cán bộ nào và bồi dưỡng đoàn viên ưu tú nào. 6 câu hỏi ngắn gọn nhưng bao quát toàn bộ vòng đời của một phong trào, từ xác định nhu cầu thực tiễn đến đánh giá hiệu quả và xây dựng nguồn nhân lực cho tương lai. Đây cũng là cách để khắc phục tình trạng một số hoạt động còn dàn trải, thiếu chiều sâu hoặc kết thúc sau một đợt cao điểm mà chưa tạo được tác động lâu dài.
Cần đổi mới mạnh mẽ các phong trào hành động cách mạng theo hướng thiết thực, chuyên sâu, có sản phẩm cụ thể và tác động xã hội rõ ràng (Ảnh: Mạnh Quốc).
Trao đổi với Người Đưa Tin, đồng chí Ninh Hồng Vui - Bí thư Đoàn Thanh niên Cơ quan Trung ương Hội Luật gia Việt Nam, cho rằng yêu cầu đổi mới phong trào theo hướng thiết thực, chuyên sâu và tạo giá trị cụ thể là định hướng rất quan trọng đối với tổ chức Đoàn trong giai đoạn hiện nay.
Theo đồng chí, trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, mỗi hoạt động của Đoàn cần gắn chặt với nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị.
Đối với tuổi trẻ Hội Luật gia Việt Nam, điều đó được thể hiện thông qua việc phát huy chuyên môn pháp lý của đoàn viên, thanh niên trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn pháp lý, tham gia góp ý xây dựng chính sách, ứng dụng công nghệ số và tổ chức các hoạt động tình nguyện hướng về cơ sở.
Đưa thanh niên đến những lĩnh vực đất nước cần nhất
Một điểm nổi bật khác trong bài phát biểu là yêu cầu các phong trào thanh niên phải bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, nhu cầu của nhân dân và nguyện vọng chính đáng của thanh niên. Điều đó đồng nghĩa với việc ở đâu đất nước cần, ở đó phải có dấu ấn của tuổi trẻ.
Theo định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, thanh niên tình nguyện phải đi vào những việc khó, việc mới và việc ở cơ sở; tham gia chuyển đổi số cộng đồng, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai, chăm lo an sinh xã hội và hỗ trợ biên giới, hải đảo.
Phong trào Tuổi trẻ sáng tạo cần gắn với nâng cao năng suất lao động, cải cách hành chính, phát triển khoa học - công nghệ và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Trong khi đó, Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc phải mở rộng vai trò sang những lĩnh vực mới như bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng, an ninh văn hóa, an ninh con người và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội từ cơ sở.
Có thể thấy, đây là sự dịch chuyển từ tư duy "Đoàn tổ chức phong trào" sang tư duy "Đoàn tham gia giải quyết các bài toán phát triển của đất nước". Phong trào thanh niên không còn là những hoạt động mang tính hưởng ứng đơn thuần mà phải trực tiếp góp phần tháo gỡ những vấn đề thực tiễn, tạo ra giá trị cho cộng đồng và đóng góp vào các mục tiêu phát triển quốc gia.
Theo đồng chí Nguyễn Thị Lệ Hà, Phó Bí thư Chi đoàn Thanh niên Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc đổi mới các phong trào hành động cách mạng theo hướng thiết thực, chuyên sâu, có sản phẩm cụ thể và tác động xã hội rõ ràng không chỉ là định hướng đối với tổ chức Đoàn mà còn là yêu cầu đổi mới tư duy của mỗi cán bộ, đoàn viên trong quá trình tổ chức các hoạt động tình nguyện.
"Đối với đoàn viên, thanh niên trong lĩnh vực nhân đạo, mỗi chương trình, mỗi hoạt động cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của người dân, nhất là các nhóm yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn, vùng sâu, vùng xa và khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu. Thay vì chỉ dừng lại ở các đợt ra quân hay hoạt động mang tính thời điểm, chúng tôi xác định các phong trào cần hướng tới việc tạo ra những giá trị bền vững, góp phần cải thiện đời sống người dân, nâng cao nhận thức cộng đồng và lan tỏa tinh thần nhân ái trong xã hội", đồng chí Nguyễn Thị Lệ Hà nói.
Phong trào thanh niên cần phải trực tiếp góp phần tháo gỡ những vấn đề thực tiễn, tạo ra giá trị cho cộng đồng và đóng góp vào các mục tiêu phát triển quốc gia (Ảnh: Mạnh Quốc).
Ở góc độ cơ sở, đồng chí Lý Văn Bảo - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Lý Quốc, tỉnh Cao Bằng, cho rằng định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt sát với thực tiễn vùng biên giới.
Theo anh, mỗi hoạt động của Đoàn chỉ thực sự có ý nghĩa khi xuất phát từ nhu cầu của người dân và góp phần giải quyết những vấn đề cụ thể của địa phương như hỗ trợ sinh kế, chuyển đổi số cộng đồng, xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự và tuyên truyền pháp luật. Điều quan trọng không phải là tổ chức được bao nhiêu hoạt động mà là những giá trị thiết thực để lại cho cộng đồng và sự trưởng thành của chính đoàn viên, thanh niên.
Có thể khẳng định, yêu cầu đổi mới các phong trào hành động cách mạng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra không chỉ là sự điều chỉnh về phương thức hoạt động của tổ chức Đoàn, mà còn mở ra một tư duy phát triển mới đối với công tác thanh niên.
Khi mỗi phong trào đều gắn với nhiệm vụ chính trị của đất nước, giải quyết những vấn đề thực tiễn của nhân dân, tạo ra sản phẩm cụ thể và bồi dưỡng được đội ngũ cán bộ trẻ, tổ chức Đoàn sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng xung kích, sáng tạo, góp phần cùng đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng hùng cường và thịnh vượng.
