Ông Đinh Quang Hinh - Trưởng Bộ phận Kinh tế vĩ mô & Chiến lược thị trường, Khối Phân tích của Công ty Chứng khoán VNDirect - nhận định, việc thị trường chứng khoán Việt Nam chưa được MSCI đưa vào danh sách theo dõi để nâng hạng tín nhiệm trong tháng 6 không quá bất ngờ.
Trước đó, thị trường chứng khoán Việt Nam đã được nâng hạng theo tiêu chí FTSE. Nhưng với chỉ số MSCI, Việt Nam đã được vào danh sách cận biên và đang đặt mục tiêu được nâng hạng theo MSCI.
Theo chuyên gia, Việt Nam cần giải quyết 2 bài toán lớn là thanh khoản và room ngoại để đáp ứng tiêu chí xếp hạng của MSCI. (Ảnh minh họa)
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) từng cho biết đã chuẩn bị cho kế hoạch này từ 3-5 năm trước và dự báo Việt Nam có thể đạt thêm chuẩn các tiêu chí của MSCI vào năm 2028 hoặc 2029. Do đó, việc chưa có tên trong danh sách theo dõi năm nay cũng là điều được nhiều chuyên gia dự báo trước.
Theo ông Hinh, nguyên nhân chính là Việt Nam vẫn chưa thỏa mãn các tiêu chí của MSCI. Khác với FTSE Russell, MSCI hông chỉ xét quy mô và thanh khoản doanh nghiệp mà còn đánh giá sâu khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài bao gồm cơ chế giao dịch, thanh toán, giới hạn sở hữu nước ngoài, mức độ minh bạch, khả năng chuyển tiền, mức độ ổn định pháp lý...
Hiện Việt Nam chỉ mới đạt 10/18 tiêu chí của MSCI. Theo MSCI, một trong những rào cản lớn nhất của chứng khoán Việt Nam vẫn là giới hạn sở hữu nước ngoài. Nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện vẫn áp dụng tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75%, ảnh hưởng tới hơn 10% giá trị vốn hóa của thị trường cổ phiếu Việt Nam.
Bên cạnh đó, tình trạng thiếu "room ngoại" tại một số doanh nghiệp lớn làm hạn chế khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.
"MSCI là xu hướng dài hạn chứ không phải mục tiêu ngắn hạn trong năm 2026 do đó có thể không tác động quá nhiều đến tâm lý của nhà đầu tư và thị trường.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu nâng hạng trước năm 2030, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các cơ quan chức năng cần phải đẩy mạnh các giải pháp, nhanh chóng cải cách nhắm đáp ứng được các tiêu chí của MSCI, trong đó có việc hoàn thiện cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), về room vốn cho nhà đầu tư nước ngoài…" , ông Hinh nói.
Bà Hoàng Việt Phương, Công ty cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm Đầu tư Việt Nam (VIS Ratings) cũng nhấn mạnh Việt Nam cần phải nhìn nhận hạn chế và sớm có thay đổi về "room" nước ngoài, chính sách ngoại hối… "Đây là những điều chính yếu trong tiêu chí xếp hạng của MSCI nhưng chúng ta vẫn chưa làm được”, bà Phương nói.
Còn theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư kiêm Phó giám đốc Khối Kinh doanh tại Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) - có 2 bài toán lớn cần giải quyết, đó là thanh khoản và room ngoại.
Tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài cần nhanh chóng được tháo gỡ. Có thể giải quyết bằng cách phát hành chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR, Non-Voting Depository Receipt). Hiện tuy khái niệm về NVDR đã được đưa vào luật nhưng lại chưa có thông tư cụ thể để loại hình này được hoạt động trên thị trường chứng khoán.
Về dài hạn, để nới được room ngoại thì cần thiết sửa luật theo hướng giảm tỷ lệ số ngành nghề kinh doanh có điều kiện xuống.
Bài toán lớ thứ hai là là cần giải quyết quy mô vốn hóa và thanh khoản thị trường. Để làm được điều này, cần nhanh chóng bổ sung các hàng hóa lớn trên thị trường chứng khoán. Hiện doanh nghiệp Việt Nam tuy niêm yết mới nhiều song vẫn chưa có nhiều sản phẩm phù hợp với "khẩu vị" nhà đầu tư nước ngoài.
Do đó, vẫn cần có thêm nhiều công ty mới với nhiều sản phẩm mới, trong đó nhóm viễn thông, dầu khí, tài chính…có nhiều dư địa phát triển vì được khối ngoại quan tâm.
MSCI là tổ chức cung cấp chỉ số chứng khoán và xếp hạng thị trường có ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Hằng năm, MSCI phân loại các thị trường chứng khoán thành ba nhóm chính gồm: thị trường phát triển (Developed Markets), thị trường mới nổi (Emerging Markets) và thị trường cận biên (Frontier Markets), dựa trên các tiêu chí về quy mô, thanh khoản và mức độ tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.
Kết quả xếp hạng của MSCI được nhiều quỹ đầu tư toàn cầu sử dụng làm cơ sở xây dựng danh mục và phân bổ vốn, nên việc một quốc gia được nâng hạng thường có thể thu hút thêm dòng vốn ngoại thụ động lẫn chủ động.
Trong kết quả năm nay, MSCI không nêu thay đổi nào liên quan đến thị trường chứng khoán Việt Nam. Toàn bộ 18 tiêu chí định tính trong khung đánh giá của MSCI được giữ nguyên, với 8 tiêu chí vẫn ở trạng thái “cần cải thiện” bao gồm: giới hạn sở hữu nước ngoài, mức độ bình đẳng giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước, thị trường ngoại hối, công bố thông tin, thanh toán - bù trừ, cho vay chứng khoán và bán khống.
