Nhà trọ cho công nhân ở TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Đây là lần thứ hai người đứng đầu Đảng, Nhà nước đề cập đến chính sách phát triển quỹ nhà ở cho thuê trong khoảng thời gian chưa đầy 10 ngày.
Trước đó, làm việc với một số cơ quan triển khai chỉ thị số 34 của Ban Bí thư về nhà ở xã hội và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm định hướng từ nay đến năm 2030 nhà ở để bán vẫn cần thiết nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược.
Thực hiện chủ trương này, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu Hà Nội khởi công dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6-2026. Đồng thời Bộ Xây dựng phải chủ động đề xuất giải pháp chính sách mới, cơ chế tổng thể nhà ở cho thuê.
Trong đó nghiên cứu chính sách cho thuê từ 15 - 20 năm và dài hơn. Tạo đột phá về thủ tục, có cơ chế tài chính để Nhà nước, tư nhân tham gia và yêu cầu các dự án nhà ở thương mại phải dành một tỉ lệ nhất định để xây dựng nhà ở cho thuê.
Rất rốt ráo, Hà Nội nhanh chóng triển khai, cam kết rút ngắn thủ tục, mời gọi doanh nghiệp bất động sản đề xuất dự án... Hà Nội đang được kỳ vọng bởi được chọn thí điểm, nếu làm thành công thì mô hình này sẽ nhân rộng ra cả nước.
21 năm trước, nhà ở cho thuê đã được đưa vào Luật Nhà ở 2005 nhưng đến nay ngay tại các đô thị lớn vẫn chưa có thị trường cho thuê chuyên nghiệp mà chủ yếu hoạt động tự phát, quy mô nhỏ lẻ.
Không có "cá mập" tham gia ở phân khúc này bởi lẽ dự án nhà cho thuê có vòng đầu tư rất dài khoảng 40 - 50 năm còn nếu bán để sở hữu chỉ cần 3 - 4 năm đã hoàn vốn, có lãi.
Trong khi vốn tự có của doanh nghiệp bất động sản không nhiều, phần lớn phải vay thêm tiền từ ngân hàng trước khi triển khai dự án. Vậy nên để thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia phân khúc nhà cho thuê nếu chỉ dựa vào điều tiết chính sách ưu đãi về lãi suất rất khó thành công.
Để nhà ở cho thuê là "thượng sách" địa phương cần chủ động, kêu gọi đầu tư đối tác công tư (PPP) theo hình thức BOT (xây dựng - vận hành - chuyển giao), hợp tác giữa Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân. Địa phương chuẩn bị đất đai, hạ tầng, còn nhà đầu tư chỉ xây nhà cho thuê và vận hành.
Ngoài ra để giảm giá thuê về mức thấp nhất, nhà đầu tư cũng nên đưa vật liệu mới tiết kiệm vào xây dựng, sử dụng tối đa công năng dự án làm giá thành đầu tư giảm nhưng độ bền vẫn phải đạt chuẩn, thân thiện môi trường.
Bên cạnh đó, mô hình thiết chế công đoàn tại một số địa phương của Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam xây dựng từ nhiều năm trước có lẽ cũng là hình mẫu để tham khảo khi xây nhà cho thuê.
Những thiết chế công đoàn này đắt khách bởi chủ đầu tư bố trí đa dạng diện tích từ 30m2, 45m2 đến 60m2. Hơn nữa vị trí nằm ngay trong khu công nghiệp kèm tiện ích phục vụ các nhu cầu tối thiếu, có giá thuê hợp lý.
Tóm lại, xây căn hộ cho thuê dài hạn rất cần thiết vào thời điểm hiện tại khi mà giá bất động sản ở đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM đã vượt xa tầm với của đại bộ phận người dân.
Định hướng phát triển nhà cho thuê trở thành trụ cột rất quan trọng, đã chuyển biến tư duy từ sở hữu sang sử dụng thực, góp phần ngăn chặn đầu cơ, gây sốt ảo để đẩy giá, lũng đoạn thị trường bất động sản.
Khi người dân có đủ nhà để ở chất lượng cuộc sống được cải thiện, nâng năng suất lao động, giải quyết tốt an sinh xã hội, thúc đẩy mạnh mẽ các chỉ số phát triển bền vững của đất nước.
