Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói và công tác kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu - Ảnh: VGP/Gia Huy
Ngày 15-5, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với các bộ, cơ quan, hiệp hội ngành hàng liên quan và kết nối trực tuyến với một số địa phương về tình hình quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói và công tác kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu, trong đó có sầu riêng.
643 vùng trồng và cơ sở đóng gói bị Trung Quốc cảnh báo trong hơn 1 năm
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho biết đến tháng 5, đã có 9.546 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Úc, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn nhiều vùng trồng, cơ sở đóng gói nhận được các cảnh báo không tuân thủ của nước nhập khẩu, đặc biệt là thị trường Trung Quốc.
Riêng từ năm 2025 đến nay, đã có 403 mã số vùng trồng và 240 mã số cơ sở đóng gói nhận được cảnh báo không tuân thủ từ Trung Quốc.
Theo ông Trung, nhận thức và tư duy quản lý tại một số địa phương, doanh nghiệp và người sản xuất còn hạn chế như vẫn coi mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói là điều kiện để xuất khẩu trước mắt.
Cùng với đó là tình trạng sử dụng sai mã số, mượn hoặc cho thuê mã số, không duy trì điều kiện kỹ thuật, vi phạm về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm vẫn còn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến uy tín nông sản xuất khẩu của Việt Nam.
Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đưa ra các giải pháp để khắc phục các tồn tại như hoàn thiện thể chế, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm, tổ chức lại sản xuất và kiểm soát chặt điều kiện kỹ thuật tại vùng trồng, cơ sở đóng gói...
Đại diện tỉnh Đắk Lắk - nơi có khoảng 25.000ha sầu riêng đang cho thu hoạch - cho biết khó khăn nhất đối với tỉnh là việc minh bạch về sản lượng và thiếu cơ sở kiểm nghiệm.
Các cơ sở kiểm nghiệm đa số nằm ở ngoài tỉnh Đắk Lắk, làm gia tăng chi phí logistics và thời gian giải quyết thủ tục, dẫn đến nguy cơ ùn ứ nông sản, nhất là sầu riêng khi vào vụ thu hoạch rộ.
Tương tự, tỉnh Lâm Đồng - khoảng 20.000ha sầu riêng đang cho thu hoạch - cũng cho biết trong giai đoạn cao điểm thu hoạch cà phê và sầu riêng, năng lực kiểm nghiệm hiện nay tại tỉnh chưa đáp ứng đầy đủ được nhu cầu thực tế.
Cùng với đó, đội ngũ nhân lực phục vụ cho công tác hậu kiểm, giám sát sau cấp mã số tại địa phương còn hạn chế.
Một cơ sở đóng gói sầu riêng - Ảnh: T.VY
Rà soát quy trình, thủ tục kiểm nghiệm theo hướng nhanh, thuận lợi nhất cho người dân
Sau khi nghe các bộ, địa phương, hiệp hội báo cáo, kết luận tại cuộc họp, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh số lượng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và cơ sở kiểm nghiệm hiện còn quá ít so với diện tích và sản lượng xuất khẩu thực tế.
Thậm chí nhiều địa phương đến nay vẫn chưa cấp được mã số nào, dù cùng một hành lang pháp lý nhưng có nơi làm tốt, có nơi triển khai rất chậm.
Trong khi yêu cầu xuất khẩu hiện nay ngày càng khắt khe với nhiều rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc cao, nếu không có mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đạt chuẩn thì hàng hóa sẽ không thể xuất khẩu.
Đặc biệt, Phó thủ tướng lưu ý tình trạng môi giới, mua bán, cho mượn hoặc cho thuê mã số vùng trồng đang diễn biến phức tạp. Nhiều sản phẩm xuất khẩu chưa chắc đến từ đúng vùng trồng được cấp mã số.
"Hệ quả của việc không kiểm soát tốt là tình trạng được mùa mất giá. Điển hình như sầu riêng, có thời điểm giá giảm rất mạnh khi xuất khẩu gặp khó khăn. Người nông dân là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất" - Phó thủ tướng nêu rõ.
Về nhiệm vụ trong thời gian tới, Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần rà soát quy trình, thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm nghiệm theo hướng nhanh nhất, thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền rõ ràng cho địa phương.
Đồng thời làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc để sớm phê duyệt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và công nhận các phòng kiểm nghiệm của Việt Nam.
Đối với các địa phương, Phó thủ tướng yêu cầu tăng cường nguồn nhân lực, kinh phí cho công tác cấp và quản lý mã số và mạnh dạn phân cấp xuống cấp cơ sở đối với những nơi đủ năng lực nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Phó thủ tướng cũng đề nghị Bộ Công an vào cuộc xử lý nghiêm các hành vi môi giới, mua bán, cho thuê mã số vùng trồng hoặc làm sai lệch kết quả kiểm nghiệm.
Các cơ quan liên quan tăng cường thanh tra chuyên đề về trách nhiệm của chính quyền địa phương trong thực hiện các quy định liên quan đến mã số vùng trồng.
