Sáng 21/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước. Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai), Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, nêu thực trạng dòng vốn tín dụng có dấu hiệu chảy lệch trong thời gian dài. Khu vực đầu tư tư nhân phụ thuộc lớn vào vốn vay ngân hàng, trong khi lãi suất cho vay cao khiến chỉ những ngành lợi nhuận cao hoặc đầu cơ tài sản mới chịu được.
Trong bối cảnh đó, bất động sản đầu cơ trở thành điểm thu hút lượng lớn tín dụng. Hệ quả là giá nhà tại các đô thị lớn bị đẩy lên cao so với thu nhập của người dân.
Ông Hoàng Anh dẫn thực tế, giá nhà tại Hà Nội và TP.HCM hiện gấp khoảng 25 - 30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi thông lệ quốc tế phổ biến chỉ khoảng 4 - 6 lần. Khoảng cách lớn này khiến việc tiếp cận nhà ở trở nên rất khó khăn đối với người dân, đặc biệt là người trẻ.
Theo đại biểu, với mức giá như vậy, một người lao động nếu chỉ dựa vào thu nhập tích lũy thì phải làm việc trong nhiều thập kỷ mới có thể sở hữu một căn nhà, thậm chí có trường hợp 30 năm lao động vẫn chưa chắc đạt được mục tiêu.
Đại biểu Lê Hoàng Anh phát biểu thảo luận sáng 21/4. (Ảnh: Phạm Thắng)
Ông Hoàng Anh cũng nêu dẫn chứng số liệu cho thấy tín dụng bất động sản tăng nhanh trong những năm gần đây. Trong vòng 4 năm, dư nợ lĩnh vực này tăng mạnh, với tốc độ cao hơn đáng kể so với khu vực công nghiệp. Đáng chú ý, giai đoạn 2024 - 2025 ghi nhận mức tăng tín dụng bất động sản cao, trong khi tín dụng cho sản xuất tăng chậm hơn.
Theo đại biểu, điều này cho thấy nguồn lực đang tập trung vào các tài sản có tính chất đầu cơ, thay vì các lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng, việc làm và năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế. Khi dòng vốn không được phân bổ hiệu quả, tăng trưởng có thể bị ảnh hưởng về chất lượng trong dài hạn.
Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị cần có các giải pháp kiểm soát tín dụng vào bất động sản mang tính đầu cơ thông qua các công cụ thị trường, thay vì áp dụng biện pháp hành chính cứng nhắc. Đồng thời, cần định hướng để dòng vốn chuyển dịch sang khu vực sản xuất, công nghệ.
Một số đề xuất được nêu như áp dụng các loại phí, thuế đối với đất đai sử dụng kém hiệu quả; tăng chi phí đối với tài sản không đưa vào khai thác; xử lý các dự án chậm triển khai kéo dài. Theo đại biểu, các biện pháp này nhằm hạn chế đầu cơ và đưa tài sản quay trở lại phục vụ nhu cầu thực.
Ở góc nhìn khác, đại biểu Nguyễn Như So (đoàn Bắc Ninh) cho rằng, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô tín dụng mà còn ở cấu trúc của hệ thống tài chính. Ông chỉ ra một nghịch lý, dù tỷ lệ tín dụng trên GDP ở mức cao, nền kinh tế vẫn thiếu vốn trung và dài hạn.
Nguyên nhân được cho là do sự lệch pha về kỳ hạn, khi nguồn vốn ngắn hạn từ hệ thống ngân hàng lại được sử dụng để tài trợ cho các nhu cầu dài hạn. Điều này không chỉ tạo áp lực lên hệ thống mà còn khiến dòng vốn khó đến được các khu vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao.
Hệ quả là hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, nền kinh tế phải sử dụng nhiều nguồn lực hơn để đạt được cùng một mức tăng trưởng. Vì vậy, đại biểu đề xuất cần điều chỉnh chính sách theo hướng dẫn dòng vốn có mục tiêu rõ ràng, ưu tiên cho sản xuất.
Cùng với đó, việc giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng được coi là cần thiết. Theo đại biểu, cần phát triển thị trường vốn, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và các kênh huy động dài hạn khác, nhằm tạo thêm nguồn lực cho nền kinh tế.
