Đại biểu Nguyễn Duy Thanh - Ảnh: Media Quốc hội
Sáng 23-4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Tại dự luật, Chính phủ đề xuất không quy định cụ thể ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng của hộ, cá nhân kinh doanh như hiện hành.
Vì sao nên ở mức 3 tỉ đồng/năm?
Vấn đề ngưỡng không chịu thuế đã nhận được nhiều ý kiến. Đại biểu Phan Đức Hiếu (thành viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính) kiến nghị Chính phủ nghiên cứu, xem xét phương án phù hợp nhất bằng cách nên quy định mức khung tối thiểu và tối đa mức doanh thu chịu thuế.
Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ tùy từng thời kỳ xác định một mức doanh thu cụ thể. Ví dụ, với mức thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp là từ 1 - 3 tỉ hoặc từ 1 - 5 tỉ đồng.
"Chính phủ nghiên cứu, cân nhắc thêm, đề xuất về một khung cụ thể bao gồm mức tối thiểu và tối đa", ông Hiếu nêu.
Với quy định như trên, Chính phủ hoàn toàn có thể quy định một mức doanh thu cụ thể áp dụng chung hoặc mức khác nhau cho lĩnh vực hoạt động kinh doanh khác nhau, đảm bảo sự linh hoạt và thẩm quyền của Chính phủ, phù hợp với kết luận 18.
Ông nêu thêm Quốc hội nên quy định cả mức tối thiểu và tối đa trong luật bởi mức tối thiểu đảm bảo tính hợp lý, phù hợp thực tiễn, không tăng gánh nặng chi phí quá mức cho doanh nghiệp, tổ chức.
Còn mức tối đa đảm bảo cân bằng giữa giảm gánh nặng chi phí, thu ngân sách và mục tiêu thúc đẩy mở rộng, phát triển kinh doanh, tránh tình trạng cơ sở kinh doanh 'không muốn lớn'.
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) dẫn ra thông tin từ báo chí cho hay Ủy ban Kinh tế đề nghị ngưỡng này ở mức 2 tỉ đồng. Tuy nhiên ông Thanh đề nghị ngưỡng này là 3 tỉ đồng.
Ông phân tích 3 tỉ đồng chia đều cho 12 tháng thì doanh thu một tháng khoảng 250 triệu đồng. Trừ tất cả chi phí thuê mặt bằng, lãi suất, thuê nhân công thì hộ đó còn lại lợi nhuận khoảng 10%, tức là lãi 20-25 triệu đồng. Trong khi, nếu hộ đó có 2 vợ chồng và 2 đứa con, chia ra 4 người thì mức thu nhập như vậy là thấp.
Ông cho biết nhiều đại biểu đã cho ý kiến về nội dung này tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, trong đó có ý kiến chưa đồng tình với ngưỡng 500 triệu đồng/năm.
Ông bày tỏ dù ủng hộ Chính phủ, song đề xuất quy định khung cứng trong luật, ví dụ doanh thu tối thiểu và doanh thu tối đa, để đảm bảo tính ổn định.
Hoặc ít nhất, phải xác lập nguyên tắc rõ ràng như gắn với thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư hoặc chỉ số giá tiêu dùng để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh minh bạch, có thể dự báo trước.
Với doanh nghiệp nhỏ, việc mở rộng ngưỡng nộp thuế có thể làm giảm thu ngân sách nhưng lâu dài có tạo việc làm và tăng thu tốt hơn. Vì vậy cần có đánh giá tác động kỹ lưỡng hơn để có mức áp thuế phù hợp.
Đại biểu Phan Đức Hiếu - Ảnh: Media Quốc hội
Cần có ngưỡng sàn và ngưỡng trần
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) đề nghị dự luật quy định nguyên tắc, khung giới hạn, Chính phủ sẽ điều hành linh hoạt trong khung đó và Quốc hội thực hiện giám sát thực chất.
Việc xác định ngưỡng cần dựa trên nguyên tắc chỉ đánh thuế khi hoạt động kinh doanh tạo ra thu nhập thực sự cao hơn mức bình quân xã hội.
Nếu sau khi trừ chi phí, thu nhập của hộ kinh doanh chỉ tương đương người làm công ăn lương, thì đánh thuế không những bất hợp lý mà còn phản tác dụng do chi phí tuân thủ thường lớn hơn số thuế phải nộp.
Dẫn lại khảo sát ở các nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và châu Á cho thấy ngưỡng miễn thuế cho khu vực kinh tế nhỏ thường ở mức 8-15 lần GDP bình quân đầu người.
Áp dụng vào điều kiện Việt Nam hiện nay, bà cho rằng mức tương đương sẽ rơi vào khoảng 1 - 1,9 tỉ đồng/năm.
Từ cơ sở đó, bà đề nghị luật quy định ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỉ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỉ đồng/năm. Khoảng này đủ để Chính phủ điều hành linh hoạt theo từng thời kỳ, nhưng vẫn nằm trong giới hạn do Quốc hội quyết định.
Tuy nhiên bà lưu ý cùng một mức doanh thu nhưng thu nhập thực giữa các ngành rất khác nhau. Trong thương mại hoặc dịch vụ ăn uống, chi phí đầu vào có thể chiếm 80-90% doanh thu, trong khi một số dịch vụ chuyên môn có biên lợi nhuận cao hơn nhiều.
Vì vậy khi triển khai, Chính phủ cần nghiên cứu phân loại ngưỡng theo nhóm ngành nghề, dựa trên đánh giá cấu trúc chi phí thực tế - để chính sách đi vào thực chất thay vì chỉ dừng ở con số danh nghĩa.
Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Hòa Bình) nêu quan điểm sửa đổi ngưỡng doanh thu nên quy định từ 1 - 3 tỉ đồng/năm.
Cùng đó, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, hướng dẫn thực chất để hộ kinh doanh chuyển đổi doanh nghiệp thuận lợi, bền vững, ít rủi ro cho doanh nghiệp và người dân.
Ông nói điều người dân lo ngại không chỉ là mức thuế mà là cách hiểu không thống nhất dễ rủi ro thanh kiểm tra nên cần quy định rõ ràng, thống nhất để thực hiện.
Do đó cần hoàn thiện dự thảo theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Xây dựng chính sách minh bạch, có cơ chế chuyển tiếp, hỗ trợ kịp thời cho người dân yên tâm, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.
