'Chìa khóa' giúp Việt Nam mở 'cánh cửa' tăng trưởng hai con số

Bài học từ những nền kinh tế tăng trưởng thần kỳ

Trong lịch sử hiện đại, không nhiều quốc gia duy trì được tốc độ tăng trưởng hai con số trong thời gian dài. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ những nền kinh tế thành công cho thấy đây không phải là mục tiêu bất khả thi.

Hàn Quốc từng tạo nên "Kỳ tích sông Hàn", duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 12,5% trong giai đoạn 1986-1988, qua đó vươn mình từ một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới trở thành nền kinh tế công nghiệp phát triển hàng đầu châu Á.

Trong khi đó, Singapore được biết đến với "Kỳ tích Singapore", chuyển mình từ một đảo quốc gần như không có tài nguyên thiên nhiên thành trung tâm tài chính, thương mại và logistics hàng đầu thế giới, với tốc độ tăng trưởng có thời điểm đạt gần 14% trong giai đoạn công nghiệp hóa mạnh mẽ.

Điểm chung của các nền kinh tế này là chiến lược phát triển hướng mạnh vào xuất khẩu, vai trò kiến tạo của nhà nước, cùng khả năng huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để rút ngắn quá trình phát triển.

Hiện thực hóa "Kỳ tích Việt Nam" đòi hỏi những cải cách đột phá

Từ góc nhìn của các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam, mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Đảng và Nhà nước đề ra nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và năm 2045 là hoàn toàn khả thi, song đòi hỏi những cải cách sâu rộng về mô hình tăng trưởng, môi trường đầu tư và kết cấu hạ tầng.

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), cho rằng điều kiện tiên quyết là Việt Nam cần nhanh chóng chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa trên chi phí thấp sang mô hình dựa trên hiệu quả của toàn bộ hệ sinh thái kinh tế.

Theo ông Bruno Jaspaert, Việt Nam đã nhiều lần chứng minh rằng khi xác định được mục tiêu chiến lược, Việt Nam luôn huy động được nguồn lực và quyết tâm để theo đuổi đến cùng. Những dự án hạ tầng quy mô lớn đang được triển khai trên cả nước là minh chứng rõ nét cho sự chuẩn bị đó.

Nếu Trung Quốc từng thành công nhờ xây dựng hạ tầng đi trước để đón dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), thì Việt Nam hiện đang đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ phức tạp hơn: Phát triển hạ tầng, thu hút đầu tư và duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Đây là quá trình tái cấu trúc nền kinh tế với quy mô chưa từng có.

Theo Chủ tịch EuroCham, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để bước vào giai đoạn phát triển mới khi những nền tảng cho tăng trưởng đang dần hình thành. Đáng chú ý, Việt Nam không chỉ theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao mà còn cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, mở ra dư địa lớn để thu hút các dòng vốn xanh và đầu tư bền vững.

Khảo sát của EuroCham cho thấy 93% doanh nghiệp thành viên sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư hấp dẫn, phản ánh niềm tin mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đối với triển vọng dài hạn của nền kinh tế.

Cải thiện môi trường đầu tư, nâng cấp hạ tầng

Đồng quan điểm, ông Navendu Kumar, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Ấn Độ tại Hà Nội (INCHAM Hà Nội), cho rằng Việt Nam cần tiến hành cải cách toàn diện nhằm giảm chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả quản trị và phân bổ nguồn lực vào những địa phương, lĩnh vực có khả năng hấp thụ vốn tốt nhất.

Trong khi đó, ông Wietse Mutters, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hà Lan tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng các nhà đầu tư chất lượng cao không chỉ tìm kiếm các ưu đãi, mà còn đặc biệt coi trọng tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường kinh doanh.

Theo các hiệp hội doanh nghiệp quốc tế, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao, Việt Nam cần tiếp tục ưu tiên đầu tư vào giao thông, logistics và năng lượng, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển năng lượng tái tạo và bảo đảm an ninh năng lượng.

Ông Bruno Jaspaert nhận định dư địa tài khóa của Việt Nam vẫn còn tương đối lớn khi tỉ lệ nợ công ở mức thấp. Đây là điều kiện thuận lợi để Nhà nước tiếp tục đầu tư vào các công trình hạ tầng chiến lược, đặc biệt là giao thông và năng lượng sạch.

Đổi mới sáng tạo và khu vực tư nhân trở thành động lực tăng trưởng mới

Bên cạnh hạ tầng, đổi mới sáng tạo được xem là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng.

Theo Chủ tịch EuroCham, ngày càng nhiều doanh nghiệp quốc tế lựa chọn Việt Nam để đặt các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như các cơ sở sản xuất quy mô lớn, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư đối với tiềm năng phát triển của nền kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp Singapore, ông Tan Quee Peng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Singapore tại Việt Nam (SingCham) cho rằng chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa hoạt động sản xuất - kinh doanh và gia tăng khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài cũng cho rằng khu vực kinh tế tư nhân cần tiếp tục được trao thêm động lực thông qua các chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn, mở rộng cơ hội kinh doanh và khuyến khích đầu tư dài hạn.

Bên cạnh đó, việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tăng cường hợp tác kinh tế quốc tế sẽ giúp Việt Nam giảm thiểu rủi ro từ các biến động của kinh tế toàn cầu.

Đáng chú ý, việc phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) được kỳ vọng sẽ trở thành kênh huy động vốn dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và thu hút thêm các dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Nâng cao năng suất lao động để vượt qua bẫy thu nhập trung bình

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Ấn Độ tại Hà Nội (INCHAM Hà Nội), mục tiêu tăng trưởng hai con số thực chất là chiến lược giúp Việt Nam tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình và tiến lên nhóm các nền kinh tế phát triển hơn.

Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự thay đổi căn bản về chất lượng nguồn nhân lực. Khi tốc độ gia tăng lực lượng lao động đang chậm lại, tăng trưởng sẽ không thể tiếp tục dựa vào mở rộng quy mô lao động như trước mà phải dựa chủ yếu vào nâng cao năng suất.

Theo đó, Việt Nam cần đầu tư mạnh hơn vào đào tạo kỹ năng, nhất là trong các lĩnh vực sản xuất tiên tiến, công nghệ số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghiệp xanh.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc thu hút nhân lực chất lượng cao và chuyên gia quốc tế sẽ góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và phát triển nguồn nhân lực trong nước.

"Phép thử" đối với năng lực chuyển đổi kinh tế

Theo lãnh đạo các hiệp hội doanh nghiệp quốc tế, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế hiếm có, từ vị thế ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, xu hướng dịch chuyển dòng vốn FDI đến niềm tin mạnh mẽ của cộng đồng đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể được chuyển hóa thành kết quả nếu đi cùng những cải cách đủ mạnh về thể chế, nâng cấp hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm môi trường đầu tư ổn định, minh bạch.

Nói cách khác, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là một chỉ tiêu kinh tế mà còn là "phép thử" đối với năng lực chuyển đổi của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Nếu những điều kiện tiên quyết được đáp ứng đồng bộ, tham vọng về một "Kỳ tích Việt Nam" hoàn toàn có thể trở thành hiện thực./.