Chấm dứt áp lực tiền cọc “giữ chỗ” mỗi mùa tuyển sinh

Khoản phí đầu vào các trường tư thục tại Hà Nội

Theo phương án tuyển sinh năm học 2026-2027, mức thu phí ghi danh, phí giữ chỗ phổ biến từ 2 đến 25 triệu đồng mỗi học sinh. Cụ thể như sau:

Trường Liên cấp Tiểu học và THCS Ngôi sao Hà Nội thu 2 triệu đồng phí ghi danh, không hoàn trả. Trường Tiểu học Lômônôxốp thu 3-5 triệu đồng phí giữ chỗ tùy hệ đào tạo.

Một số trường thu từ 4-8 triệu đồng như Trường Tiểu học, THCS FPT Cầu Giấy (4 triệu đồng) hay Trường Tiểu học Nguyễn Siêu (8 triệu đồng).

Ở nhóm cao hơn, Hệ thống trường liên cấp Newton thu 12 triệu đồng phí đặt chỗ; Trường phổ thông liên cấp song ngữ Maya thu tổng 15 triệu đồng phí đăng ký và giữ chỗ; Trường Phổ thông Liên cấp Olympia thu 18,15 triệu đồng gồm phí ghi danh và giữ chỗ.

Một số trường thu trên 20 triệu đồng như Trường Tiểu học, THCS, THPT Sentia (22 triệu đồng), Archimedes Đông Anh (23 triệu đồng) và Ngôi Sao Hoàng Mai (25,2 triệu đồng).

Ở khối trường quốc tế, mức thu cao hơn. Trường Song ngữ quốc tế Horizon thu 25 triệu đồng phí nhập học, còn Trường Quốc tế Nhật Bản thu khoảng 50 triệu đồng gồm phí dự tuyển, nhập học và tiền đặt cọc.

Mức cao nhất thuộc Trường Quốc tế True North, với tổng các khoản ban đầu khoảng 63-88 triệu đồng mỗi học sinh.

Phụ huynh lo lắng trước các khoản phí đặt cọc

Phần lớn các khoản này được nhà trường giải thích là để "giữ suất học", "đảm bảo cam kết nhập học" hoặc "bù chi phí tổ chức tuyển sinh". Tuy nhiên, không phải trường nào cũng hoàn trả toàn bộ nếu phụ huynh thay đổi quyết định, dẫn tới nhiều tranh cãi.

Nhiều phụ huynh đội mưa xếp hàng từ nửa đêm để đặt chỗ lớp 10 cho con.

Điều này tạo nên nhiều áp lực tâm lý cho phụ huynh, chị Bích Ngọc (phường Cầu Giấy, Hà Nội) chấp nhận nộp tiền giữ chỗ dù còn cân nhắc lựa chọn khác. 

"Khoản đặt cọc tuy được gọi là "tự nguyện", nhưng trên thực tế lại tạo ra áp lực tâm lý lớn. Nếu không nộp đúng hạn, con có thể bị hủy kết quả trúng tuyển. Trong khi đó, thời điểm tuyển sinh giữa các trường thường không đồng nhất, khiến gia đình tôi rơi vào thế bị động", chị Ngọc bày tỏ.

Cùng chung nỗi lo, anh Nguyễn Cường (phường Vĩnh Tuy, Hà Nội) thậm chí cùng lúc 2-3 trường và tạm ứng một khoản tiền không nhỏ.

"Để có phương án an toàn nhất, gia đình tôi lựa chọn đặt cọc cùng lúc nhiều trường cho con. Điều này đồng nghĩa với việc phải chấp nhận mất một khoản tiền không nhỏ nếu sau đó không nhập học, nhưng trong bối cảnh thông tin tuyển sinh thay đổi liên tục và chỉ tiêu có hạn, chúng tôi buộc phải tính đến phương án dự phòng để tránh rủi ro cho con", anh Hùng chia sẻ.

Cần cơ chế giám sát và phản ánh kịp thời

Theo TS Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH, CĐ Việt Nam giáo dục vốn được xem là một nghề cao quý, đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách và tương lai của mỗi con người. 

"Việc yêu cầu nộp tiền trước để đảm bảo một suất học dễ khiến môi trường học đường bị nhìn nhận như một cuộc giao dịch mua - bán, trong khi lẽ ra đó phải là không gian của tri thức, trách nhiệm xã hội và sự công bằng", ông Khuyến chia sẻ.

TS Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH, CĐ Việt Nam.

Theo TS Khuyến, đặt cọc là khái niệm quen thuộc trong hoạt động kinh doanh, nhằm ràng buộc trách nhiệm giữa các bên trong một giao dịch. Tuy nhiên, nếu áp dụng cơ học vào lĩnh vực giáo dục, đặc biệt ở bậc phổ thông, điều này có thể tạo ra áp lực tài chính không đáng có và làm lệch đi bản chất nhân văn của ngành. 

"Tuyển sinh cần minh bạch, ổn định và có cơ chế quản lý hiệu quả để hạn chế "ảo" chỉ tiêu, thay vì đẩy rủi ro về phía phụ huynh bằng những khoản tiền giữ chỗ. Giữ được ranh giới giữa giáo dục và hoạt động thuần túy kinh doanh cũng chính là giữ gìn niềm tin xã hội đối với nhà trường", ông Khuyến nhận định.

GS.TS Phạm Tất Dong - cố vấn của Hội Khuyến học Việt Nam cho biết, Tổng Bí thư Tô Lâm đã yêu cầu ngành giáo dục phổ cập giáo dục phổ thông "càng sớm càng tốt", để học sinh không còn gặp áp lực thi chuyển cấp như thời gian qua.

Ông phân tích, khi phổ cập được triển khai thực chất, học sinh sẽ không còn phải chịu áp lực cạnh tranh gay gắt để giành suất vào trường công lập. Phụ huynh cũng bớt căng thẳng, lo lắng mỗi mùa tuyển sinh, thay vào đó là sự yên tâm về cơ hội học tập ổn định cho con em mình.

GS.TS Phạm Tất Dong - cố vấn của Hội Khuyến học Việt Nam.

"Tuy nhiên, thực tế tại Hà Nội cho thấy số lượng trường công lập vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Nhiều học sinh buộc phải chuyển sang học tại các trường tư thục, trong khi mức học phí ở khối này cao hơn đáng kể, trở thành gánh nặng đối với không ít gia đình có thu nhập trung bình hoặc thấp", ông Dong nhận định.

Từ thực tế đó, GS.TS Phạm Tất Dong đề xuất cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý và chính sách cụ thể về phổ cập giáo dục phổ thông, đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp cho học sinh. Chỉ khi có quy định rõ ràng và giải pháp đồng bộ, mục tiêu phổ cập mới bảo đảm tính công bằng và khả thi trong thực tiễn.