Cần thận trọng khi xác định nội dung "bãi bỏ"
Mới đây, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh chủ trì Hội đồng thẩm định độc lập dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cùng dự.
Theo báo cáo tại phiên họp, dự thảo Nghị quyết gồm 6 điều và 2 phụ lục, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 1/3/2027. Nội dung trọng tâm là quy định việc cắt giảm, sửa đổi phạm vi một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Phụ lục IV Luật Đầu tư; áp dụng đối với nhà đầu tư, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cùng các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại cuộc họp.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 60 ngành, nghề do 12 bộ, cơ quan ngang bộ quản lý, gồm: Bộ Tư pháp; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Tài chính; Bộ Xây dựng; Bộ Công Thương; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Y tế; Bộ Nội vụ; Bộ Quốc phòng; Bộ Công an; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cùng một số nhóm ngành, nghề chưa xác định rõ điều kiện kinh doanh hoặc cơ quan quản lý.
Góp ý tại phiên họp, nhiều đại biểu cho rằng cơ quan soạn thảo cần hết sức thận trọng khi xác định các nội dung bãi bỏ. Thực tế, việc gộp các thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc loại bỏ điều kiện kinh doanh.
Các ý kiến phân tích, bản chất của mỗi ngành, lĩnh vực vẫn phải tuân thủ các điều kiện đầu tư kinh doanh theo quy định pháp luật; việc gộp thủ tục chủ yếu là thay đổi về hình thức, không làm mất đi yêu cầu quản lý nhà nước. Vì vậy, nếu không phân định rõ, có thể dẫn tới tình trạng "giảm số lượng trên giấy" nhưng không giảm nghĩa vụ thực chất cho doanh nghiệp.
Từ đó, đại biểu đề nghị cần làm rõ ranh giới giữa "bãi bỏ" và "đơn giản hóa, hợp nhất thủ tục". Việc cắt giảm cần hướng trực tiếp vào các điều kiện kinh doanh đang tạo gánh nặng chi phí tuân thủ và cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ tập trung vào các thủ tục mang tính kỹ thuật.
Đề xuất tiêu chí đo lường hiệu quả cải cách
Một số ý kiến cũng đề nghị bổ sung hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả cải cách theo hướng thực chất, có thể đo lường được. Trong đó, tập trung vào các chỉ số như: Số lượng điều kiện kinh doanh cụ thể được bãi bỏ;
Số lượng giấy phép, chứng chỉ, yêu cầu về nhân sự, vốn, cơ sở vật chất được cắt giảm; Thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn; Chi phí tuân thủ dự kiến giảm; Mức độ chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Theo các đại biểu, đây là cơ sở quan trọng để đánh giá đúng tác động của chính sách đối với doanh nghiệp, tránh tình trạng cải cách hình thức.
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn cơ sở thực tiễn của việc cắt giảm, đặc biệt là những bất cập trong quy định hiện hành về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Theo đó, nhiều quy định vẫn đang tạo gánh nặng chi phí tuân thủ, chưa thực sự thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực theo yêu cầu của Trung ương.
Đối với phương án cắt giảm, Thứ trưởng cơ bản thống nhất với cách tiếp cận của cơ quan soạn thảo, song lưu ý cần phân biệt rõ giữa việc "gom, gộp thủ tục" và "cắt giảm thực chất". Việc gộp có thể làm giảm số lượng thủ tục nhưng nghĩa vụ vẫn còn, do đó cần tiếp tục nghiên cứu để có lộ trình cắt giảm thực chất hơn trong thời gian tới.
Liên quan đến hiệu lực thi hành, Thứ trưởng thống nhất thời điểm áp dụng từ ngày 1/7/2026, đồng thời yêu cầu làm rõ các điều kiện bảo đảm thực hiện, đặc biệt là việc ban hành các biện pháp quản lý thay thế. Mục tiêu là tránh phát sinh khoảng trống pháp lý, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, an ninh, trật tự khi bãi bỏ một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.
Đối với quy định bãi bỏ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Thứ trưởng đề nghị bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc ban hành các giải pháp quản lý thay thế tương ứng, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước. Đồng thời, cần rà soát, xác định rõ thẩm quyền của từng cơ quan trong tổ chức thực hiện.
Về tổ chức thi hành, ông Tịnh lưu ý tiếp tục chỉnh lý các quy định liên quan theo hướng rõ ràng, ngắn gọn, đúng thẩm quyền, tránh trùng lặp, đồng thời bảo đảm thống nhất với thời điểm có hiệu lực của Nghị quyết.
