Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết, sự ngờ vực sâu sắc giữa Washington và Tehran vẫn là thách thức lớn nhất trong nỗ lực biến thỏa thuận ngừng bắn mong manh thành một thỏa thuận hòa bình rộng lớn hơn, ngay cả khi cả 2 bên dường như sẵn sàng tiếp tục đàm phán.
"Tất nhiên, có rất nhiều sự ngờ vực giữa Iran và Mỹ. Các vị sẽ không thể giải quyết vấn đề đó trong một sớm một chiều", hãng Reuters dẫn lời ông Vance tuyên bố trong một sự kiện của tổ chức Turning Point USA vào ngày 14/4.
Bình luận của Phó Tổng thống Mỹ nhấn mạnh trở ngại ngoại giao chính sau khi các cuộc đàm phán cuối tuần qua tại Pakistan không đạt được bước đột phá nào sau hơn 21 giờ đàm phán.
Tuy nhiên, ông Vance cho biết, các nhà đàm phán Iran muốn đạt được thỏa thuận và nói thêm rằng ông cảm thấy "rất lạc quan về tình hình hiện tại", báo hiệu rằng cánh cửa ngoại giao vẫn rộng mở.
Tuyên bố trên được đưa ra khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Iran có thể tiếp tục tại thủ đô Islamabad của Pakistan trong tương lai gần.
Đáng chú ý, trong ngày 14/4, ông Trump đã nói với một phóng viên của tờ New York Post rằng cô ấy nên ở lại Islamabad thêm 2 ngày nữa.

Mỹ phong tỏa toàn bộ giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran sau khi đàm phán ở Islamabad đổ vỡ. Ảnh: CBC News
Pakistan đã đăng cai vòng đàm phán trực tiếp trước đó giữa Mỹ và Iran, nơi ông Vance dẫn đầu phái đoàn Mỹ trong các cuộc đàm phán trực tiếp cấp cao nhất giữa hai bên trong nhiều thập kỷ.
Mặc dù các cuộc đàm phán đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào, nhưng cả hai bên đều không từ bỏ hoàn toàn tiến trình này.
Theo India Today, các nguồn tin ngoại giao cho rằng thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran, vẫn còn hiệu lực khoảng một tuần nữa, đã tạo ra một khoảng thời gian dù ngắn nhưng vẫn có thể giúp các nhà đàm phán thử nghiệm xem liệu các bước xây dựng lòng tin có thể phát triển thành một giải pháp chính trị lớn hơn hay không.
Một điểm mấu chốt trong các cuộc đàm phán ở Pakistan là chương trình hạt nhân của Iran. Phía Mỹ đề xuất Iran phải tạm dừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Iran chỉ chấp nhận tạm dừng trong 5 năm.
Hai bên từng suýt đạt được thỏa hiệp, khiến nhiều người hy vọng sẽ có một thỏa thuận tạm thời. Tuy nhiên, khoảng cách giữa các bên vẫn quá lớn về thời hạn tạm dừng, cách thức kiểm tra giám sát, và các cam kết dài hạn, nên cuối cùng đàm phán đã đổ vỡ.
Những bình luận mới nhất của ông Vance về sự thiếu tin tưởng phản ánh vấn đề sâu sắc hơn này, khi cả hai bên đều chưa tin rằng bên kia sẵn sàng cam kết những nhượng bộ lâu dài ngoài thời gian ngừng bắn trước mắt.
Sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán với Pakistan đã khiến Washington bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa đối với các tàu thuyền ra vào các cảng của Iran qua eo biển Hormuz, làm leo thang mạnh mẽ áp lực kinh tế và quân sự lên Tehran.
Động thái này đã làm dấy lên lo ngại về căng thẳng khu vực rộng hơn và sự gián đoạn mới đối với các chuyến hàng dầu mỏ toàn cầu, đồng thời làm tăng tính cấp thiết cho cả hai bên quay trở lại bàn đàm phán.
Lệnh phong tỏa được thiết kế để tăng cường đòn bẩy của Washington trước khi bất kỳ cuộc đàm phán nào được nối lại, mặc dù nó cũng có nguy cơ khiến lập trường đàm phán của Iran thêm cứng rắn.
Hiện tại, việc "phó tướng" của ông Trump thừa nhận sự thiếu tin tưởng lâu dài, cùng với sự lạc quan của ông về việc tiếp tục tham gia, cho thấy Washington vẫn nhìn thấy một cơ hội thực tế cho ngoại giao bất chấp vòng đàm phán đầu tiên thất bại, theo nhận định của India Today.
Những ngày tới sẽ quyết định liệu cả hai bên có thể chuyển nỗ lực ngoại giao ngừng bắn thành một thỏa thuận rộng hơn hay không, hay liệu sự ngờ vực sẽ một lần nữa đẩy xung đột leo thang.
Minh Đức (Theo India Today, Sweden Herald)








