Trẻ được chia cơm ở một bếp ăn bán trú tại Hà Nội - Ảnh: V. HƯƠNG
Vụ việc 300 tấn thịt heo bệnh đã tuồn vào chợ, bếp ăn của 26 trường tiểu học cùng nhiều trường mầm non tư thục tại Hà Nội và các tỉnh lân cận đã khiến cộng đồng bức xúc tột độ.
Trước đó, dư luận cũng đã rúng động khi phụ huynh Trường mầm non Hòa Bình, xã Văn Lăng, Thái Nguyên phát hiện bếp ăn bán trú của trường dùng thịt lợn, qua xét nghiệm của cơ quan chức năng cho thấy: thịt này dương tính với dịch tả lợn châu Phi.
Hồi cuối tháng 1-2026, rất nhiều phụ huynh ở TP.HCM đã "đứng ngồi không yên" khi hàng loạt trường tiểu học, THCS trên địa bàn TP dùng suất ăn bán trú từ doanh nghiệp bị tố sử dụng thực phẩm "bẩn".
Những vụ việc trên như một lời cảnh tỉnh các cơ quan chức năng, rằng thực phẩm "bẩn" không chỉ xuất hiện ở chợ mà đã len lỏi vào trường học - nơi được yêu cầu phải kiểm soát nghiêm ngặt để bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhưng cũng có một lời cảnh tỉnh khác cho những người có trách nhiệm ở nhà trường.
Đúng là trách nhiệm của hiệu trưởng các trường từ mầm non đến THPT ngày càng nặng nề. Bởi họ không chỉ lo dạy học mà phải quản lý cả bữa ăn bán trú của học sinh, nhất là trong bối cảnh nhu cầu gửi con học bán trú của phụ huynh ngày càng tăng lên.
Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại. Nếu người đứng đầu nhà trường làm hết sức mình, thể hiện cái "tâm" của mình đối với bữa ăn của học sinh thì chắc chắn tình hình sẽ không tệ như thế.
Không cần đợi đến phiên tòa của TAND tỉnh Bắc Ninh (xét xử công khai vụ án đưa, nhận hối lộ xảy ra tại một số cơ quan quản lý giáo dục và các trường mầm non trên địa bàn, liên quan việc cung cấp thực phẩm phục vụ bữa ăn bán trú, diễn ra từ 6 đến 10-4), người ta mới biết đến việc đưa "hoa hồng" cho cán bộ quản lý giáo dục từ các đơn vị cung cấp thực phẩm.
Bởi việc này nhiều khi đã thành "luật bất thành văn", chỉ khác là có trường nhận "hoa hồng" như một lẽ đương nhiên, có trường không nhận mà yêu cầu làm bữa ăn tươm tất hơn, có trường đòi "hoa hồng" rất cao và ngược lại.
Doanh nghiệp kinh doanh phải thu lợi nhuận. Trong khi đó, tiền ăn thì phụ huynh đóng theo mức cố định. Lẽ thường, khi "hoa hồng" cho nhà trường nhiều lên thì chất lượng bữa ăn của học sinh sẽ giảm xuống.
Thế mới có chuyện cùng một mức tiền ăn nhưng ở trường A ăn ngon hơn, phần ăn nhiều đạm hơn; còn trường B thì ngược lại. Xin thưa, đó là do cái "tâm" của người hiệu trưởng và người chủ doanh nghiệp cung cấp suất ăn bán trú.
Nhưng sức khỏe thể chất của thế hệ mai sau - những chủ nhân tương lai của đất nước - không thể để phụ thuộc vào cái "tâm" của những người có trách nhiệm.
Những vụ việc đã bị đưa ra ánh sáng như là một lời nhắc nhở nghiêm khắc: "luật bất thành văn", khoản chi "hoa hồng", "lại quả" làm giảm chất lượng bữa ăn sẽ không còn đất sống, sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Cái lệ xấu ấy đang và sẽ bị xóa sổ.
Đừng để rơi vào cảnh "những người chưa bị lộ". Nhân đây cũng rất cần có một quy chế cụ thể và rõ ràng về việc phối hợp kiểm tra giữa các ban ngành cùng biện pháp chế tài thật nặng.
Rất cần có một quy trình kiểm soát chặt chẽ để thực phẩm "bẩn" không thể lọt vào trường học. Để bữa ăn bán trú của học sinh đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, đủ chất dinh dưỡng và tương ứng với số tiền mà phụ huynh đã đóng cho con em mình.
