Bộ Xây dựng lấy ý kiến về mở rộng cao tốc Bắc - Nam lên 6 làn xe

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi UBND 11 tỉnh, thành phố gồm Đồng Nai, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng đề nghị tham gia ý kiến đối với Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Theo Bộ Xây dựng, thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, cơ quan này đã tổ chức lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đối với các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông hiện có quy mô 4 làn xe hạn chế, nền đường rộng 17m, để nghiên cứu mở rộng lên quy mô 6 làn xe cao tốc hoàn chỉnh theo quy hoạch. Đến nay, hồ sơ cơ bản đã được hoàn thiện.

Bộ Xây dựng lấy ý kiến 11 địa phương về mở rộng cao tốc Bắc - Nam lên 6 làn xe

Đề nghị địa phương đánh giá 4 nhóm nội dung trọng tâm

Để hoàn thiện hồ sơ trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương cho ý kiến về 4 nội dung chính.

Thứ nhất, đánh giá sự cần thiết và tính cấp bách của việc đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc đi qua địa bàn trên cơ sở hiện trạng khai thác, nhu cầu vận tải và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Thứ hai, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án, đặc biệt là mức độ đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng và khả năng hỗ trợ hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

Thứ ba, địa phương được đề nghị cho ý kiến về phương thức đầu tư phù hợp, bao gồm đầu tư công hoặc đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Thứ tư, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng, khai thác và cung ứng vật liệu xây dựng thông thường.

Theo Bộ Xây dựng, sau khi đưa vào khai thác, các dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã góp phần mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối liên vùng và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại nhiều địa phương.

Sau khi đưa vào khai thác, các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam đang tạo động lực lớn trong mở rộng không gian phát triển, phát triển KT-XH của các địa phương.

Ưu tiên mở rộng các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải lớn

Trước đó, chủ trì cuộc họp về công tác chuẩn bị đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thống nhất chủ trương nghiên cứu đầu tư mở rộng các đoạn tuyến đang khai thác với quy mô 4 làn xe hạn chế lên 6 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch.

Theo Bộ trưởng, việc đầu tư đồng bộ ngay từ đầu sẽ bảo đảm hiệu quả lâu dài, hạn chế tình trạng phải tiếp tục mở rộng nhiều lần trong tương lai, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến quá trình khai thác toàn tuyến.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị rà soát, đánh giá tổng thể hiện trạng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông trên toàn hành lang từ Cao Bằng đến Cà Mau. Việc đánh giá được chia thành ba phân đoạn gồm Cao Bằng - Hà Nội, Hà Nội - TP.HCM và TP.HCM - Đất Mũi.

Đối với từng đoạn tuyến, dự án thành phần, các đơn vị phải làm rõ hiện trạng khai thác, lưu lượng phương tiện, quy mô đầu tư và các tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm làm cơ sở xác định phạm vi, thứ tự ưu tiên đầu tư.

Theo định hướng của Bộ Xây dựng, nguồn lực sẽ được ưu tiên cho các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải lớn thuộc dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020, phấn đấu khởi công trong năm 2027. Các đoạn còn lại dự kiến khởi công trong năm 2028, hướng tới mục tiêu hoàn thành mở rộng toàn tuyến vào năm 2030.

Đối với ba dự án thành phần đang khai thác theo phương thức PPP gồm Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo, Cục Đường bộ Việt Nam được giao làm việc với các nhà đầu tư hiện hữu để thống nhất phương án mở rộng.

Trong khi đó, các dự án đã đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước sẽ tiếp tục được đánh giá tính khả thi giữa phương án đầu tư công và PPP để lựa chọn hình thức phù hợp nhất.

Đề xuất hai phương án đầu tư với tổng vốn lên tới hơn 154.000 tỷ đồng và cơ chế đặc thù

Theo tờ trình của Ban Quản lý dự án Thăng Long, đơn vị tư vấn đã đề xuất hai phương án đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Phương án thứ nhất là mở rộng các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải cao và có tính kết nối liên tục, gồm các đoạn từ Mai Sơn đến Bãi Vọt và từ Nha Trang đến Dầu Giây, với tổng chiều dài khoảng 534 km.

Tuyến cao tốc Bắc - Nam đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn đã được đưa vào khai thác với quy mô 4 làn xe hạn chế, có điểm dừng khẩn cấp.

Theo phương án này, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 63.411 tỷ đồng. Trong đó, 5 dự án thành phần đầu tư công cần khoảng 38.158 tỷ đồng và 3 dự án thành phần PPP cần khoảng 25.253 tỷ đồng.

Phương án thứ hai là mở rộng toàn bộ các đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, với tổng chiều dài khoảng 1.144 km, bảo đảm kết nối thông suốt từ Hà Nội đến TP.HCM theo tiêu chuẩn cao tốc hoàn chỉnh.

Tổng mức đầu tư sơ bộ của phương án này khoảng 154.246 tỷ đồng, gồm 128.994 tỷ đồng cho 15 dự án thành phần đầu tư công và 25.253 tỷ đồng cho 3 dự án PPP.

Các đoạn tuyến sau khi đầu tư sẽ được mở rộng lên quy mô 6 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch, với tốc độ thiết kế từ 100 - 120 km/h. Để bảo đảm dự án có thể triển khai nhanh sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, đơn vị nghiên cứu đề xuất hai nhóm cơ chế, chính sách đặc thù.

Nhóm thứ nhất là kế thừa các cơ chế đã được Quốc hội cho phép áp dụng đối với các dự án giao thông quan trọng quốc gia, bao gồm cơ chế về thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư và cơ chế miễn thực hiện thủ tục thẩm định khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công.

Nhóm thứ hai là các cơ chế đề xuất bổ sung. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất cho phép chủ đầu tư không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) trong giai đoạn lập, thẩm định và phê duyệt dự án; việc bảo vệ môi trường sẽ được thực hiện trên cơ sở báo cáo ĐTM đã được phê duyệt ở giai đoạn phân kỳ đầu tư.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng đề xuất cơ chế cho phép chuyển đổi hình thức đầu tư đối với ba dự án thành phần PPP sang đầu tư công trong trường hợp không lựa chọn được nhà đầu tư theo quy định của pháp luật, nhằm bảo đảm tiến độ triển khai và mục tiêu hoàn thành dự án.